III SA/Wa 1360/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "K." Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w K. (dawniej: "K." R. M. i G. M. Sp. j.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005 r. - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 2000 zł, - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r. "K." R. M. i G. M. Sp. j. z siedzibą w K. (obecnie: "K." Sp. z o.o. Sp. k.) (dalej: "Skarżąca") wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005 r. Wyrokiem z 2 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Od powyższego wyroku Skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Pismem z 2 kwietnia 2012 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 6258 zł pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca pismem z 6 kwietnia 2012 r. złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, gdyż w wyniku nadania w przedmiotowym postępowaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Dyrektora UKS (I inst.) podjęte zostały przez organy egzekucyjne czynności w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i posiadanych ruchomości (samochody). Rygor natychmiastowej wykonalności został nadany także decyzji Dyrektora UKS w zakresie podatku akcyzowego za 2005 r. Wszczęcie postępowań egzekucyjnych na podstawie decyzji nieostatecznych doprowadziło Spółkę do konieczności zaniechania prowadzonej działalności co spowodowało ogromne zadłużenie z tytułu niespłaconych kredytów i zobowiązań wobec kontrahentów. Przykładowo Skarżąca wskazała, iż główny składnik jej majątku – [...] w K. (o wartości [...] zł), jest przedmiotem zabezpieczenia spłaty kredytu zaciągniętego w [...] w kwocie [...] zł. Kredyt ten, na podstawie wezwania Banku z 6 lipca 2010 r., został postawiony w stan natychmiastowej wykonalności. Z kolei środki transportu Spółki zajęte w 2009 r. przez organ egzekucyjny zostały sprzedane w 2010 r. Kwota uzyskana ze sprzedaży (tj. 32.915,00 zł) została zajęta przez Naczelnika US w M. Zajęcie kont bankowych Spółki doprowadziło do pozbawienia jej możliwości dokonywania zakupów paliw, a tym samym wszelkich wpływów z ich sprzedaży. Wysokość zajętych wierzytelności z rachunków bankowych Spółki na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. wyniosła ogółem za 2009 r. 49.560,80 zł. Z kolei w 2010 r. postępowanie egzekucyjne doprowadziło do wyegzekwowania na rzecz Naczelnika kwot ogółem - 42.752,06 zł, zaś na rzecz Dyrektora Izby Celnej w W. za ten rok 11.998,59 zł. Ponadto Skarżąca wskazała, że jej udziały w M. w wysokości 6.802.800,00 zł, stanowiące kwotowo najważniejszy składnik jej majątku zostały także zajęte przez organy egzekucyjne. Spółka posiada zadłużenie wobec dostawców w wysokości 3.399.141,69 zł oraz spłaca kredyt w [...] w wysokości [...] zł. Sytuacja finansowa Spółki uniemożliwia wzięcie kredytu (pożyczki) na uiszczenie kosztów sądowych (wpisu sądowego) w związku z czym uzyskanie pomocy prawnej jest jedyną szansą merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Skarżąca wskazała także, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, natomiast wartość środków trwałych [...] zł. Strata za 2010 r. wyniosła [...] zł. co wynika z rachunku zysków i strat (k. 304 akt sądowych). Skarżąca wskazała, że na rachunku bankowym w [...] posiada zadłużenie w wysokości [...] zł oraz w zamkniętym już rachunku [...] zadłużenie w wysokości [...] zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca dołączyła szereg dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 – dalej jako: "p.p.s.a."). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie zaś z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż na Spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie w kwocie 6.258 zł. oraz dodatkowo w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 876/11 w kwocie 28.443 zł. Rozpoznając niniejszą sprawę należy odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Z zestawienia przychodów i kosztów za 2010 r. oraz deklaracji VAT-7 wynika, że Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą – dokonuje zarówno dostaw towarów, jak i ich zakupu. Przykładowo w deklaracji za styczeń 2011 r. wartość dostaw wyniosła 183.175 zł, zaś zakupów 167.296 zł (netto). Mając jednak na uwadze ustanowione na majątku Spółki zabezpieczenie oraz zajęcie należącego do niej towaru a także poniesioną przez nią stratę w wysokości [...] zł, oraz stan rachunków bankowych, uznać należało, iż uiszczenie wpisu w wysokości 6.258 zł przekracza jej możliwości finansowe. Niemniej jednak zauważyć należało, że Spółka uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Wprawdzie wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości [...] zł, jednakże w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, oraz fakt, iż ponoszenie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, mieści się w zakresie szeroko rozumianej działalności gospodarczej zasadnym jest twierdzenie, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, dlatego Sąd uznał, iż Spółka miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie przynajmniej części kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Reasumując sytuacja, w której znalazła się Skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca bezsprzecznie wykazała, iż poniesienie pełnych kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Biorąc więc pod uwagę, iż na obecnym etapie postępowania jedynym wymaganym kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej, Sąd doszedł do wniosku, iż sytuacja finansowa Skarżącej pozwala jej partycypować w koszcie wpisu sądowego do kwoty 2.000 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.