III SA/Wa 1366/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 r. postanowił: - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 50,00 zł (słownie: pięćdziesiąt złotych) - W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 202 zł, M. F. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż jego jedynym źródłem dochodu jest jednoosobowa działalność gospodarcza, tj. warsztat samochodowy. Wnioskodawca wyjaśnił, iż ma [...] lat i prowadzona działalność, mimo iż nie jest dochodowa, jest jego jedynym pomysłem na życie. Skarżący wskazał ponadto, że do niedawna był osobą bezdomną, a mieszkanie które obecnie posiada odziedziczył po śmierci brata w maju 2007 r. Resztę jego majątku stanowi działka leśna i osiemnastoletni samochód, który jest mu niezbędny do prowadzenia działalności. Do wniosku Skarżący załączył zeznanie PIT-36, z którego wynika, że w 2008 r. osiągnął przychód w wysokości 38512,49 zł (koszty 29.796,91 zł, dochód 8.715,58 zł). Pismem z 26 sierpnia 2009 r. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nadesłał wniosek złożony na urzędowym formularzu, w którym rozszerzył jego zakres wskazując, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ponownie oświadczył, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jego jedynym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza, z tytułu której uzyskuje dochód w wysokości 2.200 zł brutto miesięcznie. Skarżący wskazał ponadto, iż jego miesięczne wydatki również kształtują się na poziomie 2.200 zł (czynsz za mieszkanie - 340 zł, energia elektryczna - 60 zł, gaz - 40 zł, jedzenie - 550 zł, środki czystości - 20 zł, ZUS - 780 zł, VAT - 410 zł). Do wniosku Skarżący załączył rozliczenie przychodów za 2009 r. oraz deklaracje VAT-7. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie na ww. postanowienie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Podniósł, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia [...] września 2009 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 245 § 4 P.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W ocenie Sądu sytuacja Skarżącego wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co oznacza, iż wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący w sprzeciwie zmodyfikował swój wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o przyznanie prawa pomocy tylko w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi powyżej 50 zł. Wskazać przy tym należy, iż Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania, prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje niewielkie dochody. Mimo, iż ma ograniczone możliwości w dysponowaniu środkami finansowymi, na cele inne niż związane z utrzymaniem i niezbędnymi kosztami prowadzonej działalności (podatki, ZUS) uzyskuje jednak stałe dochody. Zatem jest on w stanie chociażby symbolicznie partycypować w kosztach postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał natomiast, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto wskazać należy na fakt, iż na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi. Skarżący natomiast zostaje zwolniony z obowiązku jego zapłacenia ponad kwotę 50 zł. W związku z tym po uiszczeniu wpisu w wysokości 50 zł, sprawa Skarżącego zostanie merytorycznie rozpoznana przez Sąd, a w przypadku uwzględnienia skargi, na wniosek Skarżącego, przysługiwać mu będzie zwrot uiszczonego wpisu od organu podatkowego. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a orzekł, jak w sentencji.