III SA/Wa 1366/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27/6/2016 r po rozpoznaniu wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /2/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. B.P. , dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF załączonym do skargi, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na: - zajecie rachunków bankowych przez komornika; - utratę pracy przez oboje małżonków; - konieczność spłaty kredytu hipotecznego; - spłatę kredytu gotówkowego; - zajęcie komornicze rachunków bankowych na ponad 4 mln. zł; - brak pracy; Wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką ([...] r.) i z mężem. Posiada 3% domu o wartości ok 860 tys. zł, obciążonego hipoteką 520 tys. zł. Skarżąca poinformowała, że utrzymuje się, wraz z rodziną, z kredytu gotówkowego, nikt w rodzinie nie posiada dochodu. Miesięczne obciążenia z tytułu kredytu hipotecznego, gotówkowego, opłat za media, alimentów) męża określiła na kwotę 5600 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 30/5//2016 r. o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów, wydatków, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia, podanie wysokości przychodów osiąganych w ramach działalności gospodarczej w czasie jej prowadzenia oraz zestawienia faktur VAT, przekazania informacji o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i in., skutecznie doręczonego 8/62016 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona przekazała: świadectwo pracy skarżącej; rozwiązanie z nią umowy o pracę; świadectwo pracy męża strony i rozwiązanie z nim umowy o pracę; wyciągi z rachunków bankowych; PIT-37 skarżącej za 2015 r i in. Wpis od skargi liczony od wartości przedmiotu sporu oznaczonej na kwotę 1183572 zł wynosi, jak wskazał Przewodniczący Wydziału, 11836 zł. Spór podatkowy dotyczy zaniżenia przez stronę podatku należnego od towarów i usług – przede wszystkim wskutek nieujęcia w spisie badań nabytych w celu ich odsprzedaży. Przedmiotem zarzutów, zarówno w postępowaniu przed organami administracji, jak w postępowaniu ze skargi jest naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego i zasad konstrukcji decyzji podatkowej. Referendarz sądowy, rozpoznając sprawę wskazuje, że skarżąca zignorowała tą część wezwania, w której urzędnik sądowy nalegał (qui rogat, non errat) na podanie informacji służących ustaleniu sposobu gospodarowania dobrami przez stronę. Brak jest zarówno zestawienia dochodów i wydatków, jak kalkulacji kosztów życia, oznaczenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego pełnomocnikowi (A.B. z Kancelarii Adwokackiej w W. ), wysokości, w której strona będzie uczestniczyć w kosztach postępowania. Brak też jest danych "historycznych" (zestawienia faktur VAT), z których można by wnosić o sposobie prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę i możliwości uwzględnienia obowiązku poniesienia przez nią kosztów postępowania sądowego. Brak wskazanych powyżej informacji powoduje trudności z uwagi na brak argumentów dla korzystnej dla strony oceny jej "niezdolności" do ponoszenia kosztów postępowania. Referendarz sądowy nie może zarazem wykluczyć, że pełne wykonanie wezwania przez stronę byłoby przyczyną odmiennego rozstrzygnięcia (saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia). Wobec braku wyjawienia szczegółów dotyczących gospodarki finansowej strony, referendarz sądowy nie może zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy. Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i budzi wątpliwości. Zarazem to w interesie strony leży rzetelne wykazanie jej sytuacji w ten sposób, by możliwe było przyznanie jej prawa pomocy. W szczególności, zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe w sytuacji, kiedy nie istnieją wątpliwości, co do sytuacji, w której strona znajduje się (ignoti nulla cupido). W szczególności, nie wiadomo, skąd strona, przy zadeklarowanym braku dochodów, czerpie środki na koszty codziennego utrzymania, nie wspominając o środkach na poczet wynagrodzenia pełnomocnika. Strona nie złożyła także kalkulacji kosztów życia (zestawienie dochodów i wydatków), poprzestając na oświadczeniach, że utrzymuje się "z kredytu gotówkowego, z którego rodzina żyje". Przy czym, z drugiej strony, nie oznaczyła ani wysokości posiadanych środków w ramach kredytu gotówkowego, ani wysokości oszczędności. Zważywszy zarazem na fakt, że wysokość dochodu całej rodziny oznaczyła na kwotę "0", nieznane pozostały źródła pokrywania przez stronę zobowiązań w kwocie 5600 zł miesięcznie, co zadeklarowała. Przyznanie prawa pomocy stronie w zarysowanych okolicznościach oznaczałoby akceptację uznania przez referendarza sądowego istnienia mechanizmu działania "perpetuum mobile". Również niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy jest uprawniony (zobowiązany) do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.