III SA/Wa 1381/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia - WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym - Skarżący – S. B. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł, zwrócił się wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu (PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek powołał się na okoliczności - niezwrócenia mu nadpłaty podatku za 2008 r. i braku do chwili obecnej odpowiedzi na zażalenie w sprawie zaliczenia tej nadpłaty, opieszałego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskutek czego był zmuszony zaciągnąć znaczny kredyt na opłatę rękojmi i dopłatę ceny za nieruchomość oraz leczenia żony po operacji kręgosłupa. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która nie pracuje. Na dochód Skarżącego składa się emerytura (4.059 zł) oraz wynagrodzenie za pracę (2.880 zł) – łącznie 6.939 zł. Do majątku zaliczył mieszkanie o powierzchni 77 m². Do formularza dołączył kopię zażalenia w sprawie zaliczenia nadpłaty (PIT-37) na podatku od czynności cywilnoprawnych za 2003 r., wniosek skierowany do Prezesa Sądu Rejonowego w S.. z prośbą o podanie przyczyn przedłużającego się uprawomocnienia postanowienia z [...] lipca 2009 r. wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, potwierdzenia przyjęcia dwóch przelewów do realizacji na łączną kwotę ponad 30.000 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 września 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z dnia 14 września 2009 r. złożył sprzeciw od ww. postanowienia wskazując, że Urząd Skarbowy w L. bezprawnie zabezpieczył na poczet zaległości zwrot nadpłaty podatku za 2008 r. (PIT-37). Do pisma załączył: postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie zaliczenia nadpłaty oraz decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. określająca wysokość zobowiązania podatkowego oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 2 września 2009 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony – przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Stosownie bowiem do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że z zasady każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 P.p.s.a.). Jest istotne, że opłaty sądowe, czyli wpisy i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa (art. 212 P.p.s.a.). W konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływy z innych źródeł. Dlatego też oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy uwzględnić okoliczność, że państwo wykorzystuje uzyskiwane środki na realizację określonych celów i zadań. Należy rozważyć realizację zasady prawa do Sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości obywateli w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 199 powołanej ustawy, a przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 P.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy, prawo to może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wykazanie przez Skarżącego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uwarunkowane jest wykazaniem przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza powołanych powyżej przepisów wskazuje także, że Skarżący powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazywania zasadności złożonego wniosku, a także spełniania ustawowych przesłanek w tym przedmiocie. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w postanowieniu NSA z dnia 14 lutego 2005 r. sygn. akt FZ 760/04, w którym Sąd wskazał, że dla uzyskania prawa pomocy wystarczające jest uprawdopodobnienie przez stronę okoliczności, że poniesienie pełnych kosztów jest niemożliwe z uwagi na brak środków. Fakt ten należy uprawdopodobnić za pomocą każdego środka dowodowego, który nie narusza odpowiednich przepisów k.p.c. Obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ciąży na stronie. O przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy i dochody w chwili orzekania przez Sąd w tym przedmiocie, bez względu na przyczyny takiego stanu. Należy jednak mieć na uwadze, że osoba lub osoby zamierzające wytoczyć sprawę lub biorące udział w sprawie powinny liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 500 zł. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez skarżącego wynika, że skarżący jest właścicielem nieruchomości – mieszkania o wielkości 77 m². Ponadto uzyskuje dochód z emerytury oraz pracy zarobkowej w łącznej wysokości 6.939 zł brutto miesięcznie. Zatem sytuacja majątkowa nie świadczy o trudnościach finansowych uniemożliwiających poniesienie kosztów niezbędnych do prowadzenia postępowania. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych wskazujących na trudną sytuację finansową uprawniającą do korzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe okoliczności wskazują na to, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie powyższe, skoro nie zostały spełnione przesłanki do przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części, to na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 P.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.