III SA/Wa 1385/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący, Z. Z., na urzędowym formularzu PPF, wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, Skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej "wyłudzeniem przez urzędy skarbowe kwoty 6.783 zł podatku". Podniósł, że obecnie jest bezrobotny i nieuleczalnie chory. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że nie posiada żadnego majątku ani dochodów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów obrazujących stan majątkowy, Skarżący oświadczył, że zeznania podatkowe za lata 2007 -2008 są bez znaczenia ponieważ jego sytuacja materialna "z tamtych lat nie ma nic wspólnego z dniem dzisiejszym". Podniósł, że nie posiada rachunków bankowych i nie korzysta z pomocy społecznej. Oświadczył, że otrzymuje pomoc od przyjaciół. Ponadto oświadczył, że dzierżawi działkę o powierzchni 3 ary, na której zbudował – jak oświadczył "swój slams". Za dzierżawę działki ponosi opłatę "około 50 zł". Skarżący przedstawił dokumenty Urzędu Miejskiego w L. stwierdzające, że jest zobowiązany do wpłat alimentów na rzecz syna i córki w kwotach 200,00 i 250,00 zł, a których to skarżący nie płaci. Urząd Miejski w L. przyznał na rzecz dzieci Skarżącego świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Skarżący przedstawił także pozew o podwyższenie alimentów na rzecz małoletniej córki Skarżącego z kwoty 200,00 zł do kwoty 600,00 zł. Z uzasadnienia pozwu (co Skarżący podkreślił) wynika, że nie podejmuje On stałej pracy, a jedynie utrzymuje się z prac dorywczych. Dokonuje nieregularnych wpłat alimentacyjnych, a od grudnia 2008 r. wpłacił na rzecz córki jedynie kwotę 20,00 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, natomiast z uzasadnienia pozwu o podwyższenie alimentów wynika (co Skarżący podkreślił), że utrzymuje się z prac dorywczych. Ponadto Skarżący mimo, że był do tego zobowiązany nie przedłożył wymaganych zeznań podatkowych za lata 2007 – 2008, stwierdzając jedynie, że są one bez znaczenia , gdyż jego sytuacja materialna uległa zmianie. Podnieść przy tym należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się kserokopia potwierdzona za zgodność z oryginałem zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty w 2007 r., z którego wynika, że Skarżący osiągnął przychód w kwocie 581.307,70 zł koszty uzyskania przychodów wyniosły 614.317,77 zł. Ponadto Skarżący będąc zobowiązany do wyjawienia wszystkich źródeł utrzymania nie wypowiedział się w tej kwestii. Z akt administracyjnych natomiast wynika, że Skarżący w 2007 r posiadał akcje K. S.A., i z tego tytułu otrzymał dywidendę w kwocie 9.333,50 zł. W zaskarżonej decyzji znajduje się również informacja, że Skarżący sprzedał akcje P. S.A. Dlatego stwierdzić należy, że wyjaśnienia Skarżącego budzą poważne wątpliwości, a pełna ocena jego sytuacji majątkowej jest niemożliwa. Stwierdzić przy tym należy, że na obecnym etapie sprawy jedynym kosztem do uiszczenia którego zobowiązany jest Skarżący jest kwota 100 zł, należna tytułem wpisu od skargi. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – (obecnie) wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.