III SA/Wa 1387/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia przyznać J. T. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata J. T. – zwany "Skarżącym", po otrzymaniu uzasadnienia wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 złożył wypełniony formularz PPF, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazał na konieczność spłaty zaległości podatkowych, stan zdrowia (jest nieuleczalnie chory), historię zawodową (był kuratorem sądowym dla nieletnich). Jest osobą samotna, posiada mieszkanie, utrzymuje się z renty w wysokości – niespełna – 900,- zł brutto. Zwrócił uwagę na swoją bezradność w sporach z organami administracji, niezdolność do sporządzenia skargi kasacyjnej i długotrwałość sporu przy skomplikowanej sytuacji materialno-osobistej. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt sygn. akt III SA/Wa 1387/10 przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego powyższego postanowienia Referendarza sądowego Skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał na swą trudną sytuację materialną. Skarżący podniósł, iż z trudem "wiąże koniec z końcem". Od 30 lat jest rencistą nieuleczalnie chorym, a po ukończeniu 65 lat jest emerytem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd stwierdza, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, Sygn. akt III SA/Wa 1387/10 będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym zgodnie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Przechodząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że sytuacja finansowa Skarżącego jest trudna. Sąd, ze względu na złożenie stosownych dokumentów w uprzednio prowadzonym postępowaniu o prawo pomocy w sprawie, odstąpił od wzywania o zestawienie kalkulacji kosztów życia, wyszczególnienia przychodów i wydatków oraz deklaracji o stanie zdrowia. Informacje te znajdują się na kartach 11-17 akt sądowych. Skarżący został, postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 zwolniony od kosztów sądowych. Zwolnienie to rozciąga się na postępowanie przed sądem II instancji. Stąd wniosek Skarżącego został rozpoznany tylko w części dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z przedłożonych przez Skarżącego deklaracji wynika, że źródłem utrzymania skarżącego jest renta w kwocie 899 zł netto. Z kwoty tej Skarżący opłaca czynsz za mieszkanie (392 zł), rachunki za prąd, gaz i telefon (200 zł), co daje łącznie ok. 600 zł. Z formularza PPF z 28 marca 20111 r. nie wynika, by okoliczności te uległy zmianie. Sygn. akt III SA/Wa 1387/10 Rodzaj dochodów Skarżącego, jego wiek i stan zdrowia wskazują, iż niezależnie od wydatków wskazanych wyżej, musi on ponosić koszty leczenia, a także koszty zakupu żywności. Sąd podziela pogląd wyrażony na wcześniejszych etapach postępowania w stosunku do wysokości wpisu sądowego, zgodnie z którym z kwoty 300 zł, jaką Skarżący ma do dyspozycji, nie jest on w stanie wygospodarować kosztów działania pełnomocnika, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Bez znaczenia, ze względu na wielkość środków pozostających w dyspozycji Skarżącego, pozostaje tu relacja między możliwymi najniższymi kosztami działania pełnomocnika, a kosztami sądowymi w sprawie. Osiągany przez Skarżącego dochód w całości przeznaczany jest na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Jednocześnie wiek i stan zdrowia Skarżącego sugerują, że sytuacja, w jakiej się on znajduje, nie ulegnie w najbliższej przyszłości zmianie. Sąd jednocześnie wziął pod uwagę fakt, że do ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 niezbędny jest udział w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i należy przyznać mu pełnomocnika z urzędu. Sąd jednocześnie pragnie powtórzyć, że postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 Skarżący zwolniony został od kosztów sądowych. Postanowienie to nie utraciło mocy prawnej. Skarżący w dalszym ciągu jest zwolniony od kosztów sądowych i zwolnienie to rozciąga się na postępowanie kasacyjne, w przypadku ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji