III SA/Wa 1390/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2001 -2004 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Pismem z 14 lutego 2005 r. B. R.– Skarżący w niniejszej sprawie, zwrócił się do Prezydenta [...] W. z prośbą o umorzenie podatku od nieruchomości w kwocie 5.630 zł wraz z należnymi odsetkami za okres do końca 2005 r. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną własną i rodziny. Pismem uzupełniającym z 9 maja 2005 r. sprecyzował wniosek wskazując, że prośba o umorzenie dotyczy zaległości za okres od 2001 r. do końca 2004 r. i odnosi się do jego działki o nr ew. [...] w kwadracie ul. [...], [...] i [...], w Osiedlu [...] – Dzielnicy W.. Po rozpatrzeniu wniosku, Prezydent [....] W. (powoływany dalej jako "Prezydent Miasta") decyzją z [...] października 2005 r. odmówił umorzenia zaległości wraz z odsetkami w podatku od nieruchomości w łącznej kwocie 5.917,40 zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż osoby fizyczne są obowiązane do składania organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku w podatku od nieruchomości. Podkreślił też, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania i płatny jest on w czterech ratach. Ponadto, wskazał na treść art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., powoływanej dalej jako "O.p") zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Organ wyjaśnił, że "ważny interes" występuje wówczas, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub, której nie mógł zapobiec. Zdaniem organu podatkowego przesłanki powyższe nie dotyczą B. R., zatem nie było podstaw do zastosowania w stosunku do niego ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Od decyzji powyższej, B. R. złożył odwołanie w wyniku, którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (powoływane dalej jako "SKO") decyzją z [...] listopada 2006 r. na zasadzie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchyliło decyzję Prezydenta Miasta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji SKO zwróciło uwagę na treść art. 21 § 3 O.p., zgodnie, z którym jeżeli w postępowaniu podatkowym organ stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. SKO wyjaśniło, że decyzji takiej nie zawierają akta sprawy, zatem można przypuszczać, że nie została ona wydana. Brak zaś takiej decyzji uniemożliwia stwierdzenie, czy zaległość podatkowa istnieje, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. W ocenie SKO decyzji takiej nie może zastąpić ani oświadczenie strony dotyczące wysokości jej zaległości, ani "wniosek" Głównego Księgowego Dzielnicy W. z 29 września 2005 r. znajdujący się w aktach sprawy. Reasumując, SKO oceniło, że wskazana w decyzji organu pierwszej instancji kwota zaległości podatkowej wraz z odsetkami nie wynika z niezbędnego w takim przypadku dokumentu, co skutkowało koniecznością zastosowania dyspozycji art. 233 § 2 O.p. Na decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej W. Prokurator wniósł o uchylenie tej decyzji zarzucając naruszenie: 1) art. 21 § 1 ust. 3-4 O.p. przez błędną wykładnię polegającą na wywiedzeniu z tych przepisów obowiązku wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i na jej podstawie ustalenie zaległości podatkowej w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w stosunku do osoby fizycznej powstaje przez wydanie decyzji ustalającej to zobowiązanie, 2) art. 233 § 2 O.p. przez jego nieprawidłowe zastosowanie jako podstawy uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z uwagi na przywołanie nie przewidzianej w tym przepisie przesłanki braku wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej jako poważnego uchybienia oraz zobowiązania do analizy zarzutów i argumentów odwołania, podczas gdy norma ta ma zastosowanie jedynie w wypadku nie przeprowadzenia przez organ finansowy postępowania wyjaśniającego lub przeprowadzenia go w niewystarczającej części. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, wskazując, iż art. 21 § 3 O.p. nie przewiduje żadnych wyjątków od ustanowionej w nim zasady wydawania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy; rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie błędne było stanowisko SKO, wyrażone przy tym w zaskarżonej decyzji jako jedyny powód uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, iż warunkiem wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości ciążącego na osobie fizycznej jest uprzednie wydanie w trybie art. 21 § 3 O.p. decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Wadliwy też był pogląd, że bez niej nie można ustalić, czy istnieje zaległość podatkowa. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od chwili wejścia w życie ustawy, w przypadku podatku od nieruchomości obciążającego osobę fizyczną organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą kwotę podatku ciążącego na takiej osobie. Niedopuszczalne jest zatem jednoczesne wydanie decyzji określającej takie zobowiązanie, bądź zaległość podatkową. Ma tu bowiem zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe powstaje w momencie doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Z chwilą więc doręczenia takiej decyzji powstaje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, natomiast z chwilą nie uiszczenia podatku (poszczególnych rat) w terminach w niej wskazanych powstaje zaległość podatkowa. W tym zakresie znajduje również zastosowanie art. 47 § 2 O.p., odnoszący się do szczególnej regulacji zawartej w przywołanym wyżej art. 6 ust. 7. Organ podatkowy w decyzji ustalającej taki podatek wskazuje jedynie terminy ustawowe jego zapłaty, a w konsekwencji w przypadku niezapłacenia podatku we wskazanym terminie, zgodnie z art. 51 O.p., powstaje zaległość podatkowa. Ustalone zobowiązanie podatkowe przekształca się w zaległość podatkową bez konieczności i możliwości wydania dodatkowej decyzji w tym zakresie, jak wadliwe sugerowało to SKO. W świetle powyższego nie było żadnych podstaw do sformułowania przez organ odwoławczy oceny, iż brak w aktach podatkowych decyzji określającej zobowiązanie podatkowe stanowił o istotnych brakach dowodowych. Takiej decyzji być nie mogło. W oparciu zatem o wadliwą oceną prawną, polegającą na przyjęciu konieczności zastosowania w sprawie także art. 21 § 3 O.p., SKO uchyliło decyzję Prezydenta Miasta. Wskazane przez SKO powody nie uprawniały więc do zastosowania art. 233 § 2 O.p. W ocenie Sądu, jeśli SKO miało wątpliwości co do istnienia zaległości podatkowych, o których odmowie umorzenia orzeczono w pierwszej instancji, tudzież ich wysokości, powinno było w przedmiotowej sprawie skorzystać z dyspozycji art. 229 O.p. W myśl tego przepisu organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W przedmiotowej sprawie wystarczającym środkiem, który winno zastosować SKO było wezwanie Prezydenta Miasta do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez dołączenie do nich decyzji ustalających, wydanych w przedmiocie podatku od nieruchomości ciążącym na B. R. za lata 2001-2004. Istnienie bowiem tych decyzji i to niewykonanych przez podatnika (osobę fizyczną) w całości lub części, a więc rodzących zaległości podatkowe, było warunkiem statuującym istnienie przedmiotu sprawy, o której orzekano w ramach art. 67 O.p. Umocowania do takiego kierunku działań można także doszukiwać się w treści art. 187 § 3 O.p., gdyż fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Mając na uwadze treść uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej nie można wykluczyć, iż w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta przyjął, że decyzje ustalające, a w konsekwencji kwoty zaległości były znane mu z urzędu i fakty te zakomunikował stronie wskazując wysokość zaległości. W takim stanie rzeczy wystarczające byłoby więc wezwanie Prezydenta Miasta o dołączenie tych decyzji do akt, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona postępowania nie kwestionowała istnienia i wysokości zaległości. Jedynie na marginesie sprawy stwierdzić należy, że gdyby decyzje ustalające podatek od nieruchomości za lata 2001-2004 w ogóle nie zostały wydane i doręczone B. R., to SKO winno byłoby uchylić decyzje Prezydenta Miasta i umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, gdyż brak zaległości oznacza bezprzedmiotowość takiego postępowania. SKO rozpatrując sprawę ponownie winno zatem w ramach art. 229 w związku z art. 187 § 3 O.p. wyjaśnić kwestię istnienia ww. decyzji ustalających oraz wysokość zaległości podatkowych w takim zakresie, jaki jest niezbędny do stwierdzenia, że w sprawie istnieje przedmiot, o którym orzekano w trybie art. 67 O.p. Wobec przedstawionego stanu faktycznego i prawnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.