III SA/Wa 1390/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a przyznać stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych J. S. (dalej jako strona, podatnik bądź skarżący), wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 20 czerwca 2013 r. , zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu formularza wskazał, że: - stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy; - posiada mieszkanie spółdzielcze odziedziczone po ojcu (48 m. kw); - nie posiada oszczędności; - utrzymuje się z renty socjalnej w wysokości 512 z i pomocy z MOPS. Do formularza załączył decyzję z [...] kwietnia 2013 r. o przyznaniu zasiłku stałego, zaświadczenie z MOPS, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] września 2012 r. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz 270 - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości – jak wskazał Przewodniczący Wydziału – 109,- zł. O zwolnieniu z opłat kancelaryjnych referendarz zadecydował mając na uwadze rodzaj sporu i wysokie prawdopodobieństwo konieczności ich uiszczenia przez stronę. Oceniając wniosek skarżącego z punktu widzenia wzmiankowanych powyżej przesłanek z art. 246 P.p.s.a. referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. W szczególności, skarżący utrzymuje się wyłącznie z renty socjalnej w wysokości 512 zł oraz z zasiłków z MOPS. Dochód ten w całości przeznaczany jest na zaspokojenie, podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. Skarżący nie posiada oszczędności, ani żadnego majątku. Wysokość dochodów, którymi strona dysponuje nie umożliwia jej zgromadzenia środków na poczet zapłaty wpisu od skargi w wysokości 109 zł, tak, by podstawy egzystencji strony nie zostały naruszone. Zdaniem referendarza sądowego, z zestawienia przeciętnych minimalnych wydatków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, uzyskiwanych przez stronę miesięcznych dochodów (ok. 600 zł) i wysokości minimum socjalnego w gospodarstwie jednoosobowym (1032 zł miesięcznie – dane dostępne na stronie https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-socjalne) wynika, że uiszczenie wymaganych kosztów sądowych mogłoby spowodować naruszenie podstaw bytowych strony. Referendarz sądowy uznał zarazem, że brak jest podstaw przyjmowania za kryterium zdolności płatniczych strony innej wartości niż minimum socjalne. Minimum socjalne z uwagi na zakres i poziom zaspokajanych potrzeb, zapewnia takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Zdaniem referendarza sądowego obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w sprawie nie powinien naruszać wskazanego powyżej poziomu warunków życiowych, zwłaszcza, że skarżący uzyskuje co miesiąc kwotę niższą od tego wskaźnika i korzysta, w zaspokajaniu codziennych potrzeb, z pomocy OPS, przyznawaną – co do zasady – po stwierdzeniu niekorzystnej sytuacji życiowej strony.. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1, u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.