III SA/Wa 14/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 26. 02.2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] .10.2014 r Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki w podatku od towarów mi usług za I, II, III, IV kwartał 2009 r p o s t a n a w i a przyznać stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od wpisu od skargi A. W. (dalej jako strona bądź skarżąca), wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 4.02.2015 r , zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, a dokładniej, jak wskazała – od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku uznała, że: - jest w szczególnie trudnej sytuacji finansowej, ponieważ na jej utrzymaniu jest mąż, który stracił pracę oraz nieletnia córka; - mąż posiada obowiązek alimentacyjny w kwocie 800 zł miesięcznie ; - przychód na całą rodzinę to 1286,16 zł rocznie (granica ubóstwa); - posiada dom parterowy (120 m kw.), 1,35 ha nieruchomości rolnej, oborę 96 m kw., garaż 108 m kw. objęte zajęciami komorniczymi; - aż posiada 10 ha "obrabiane przez teścia"; - dochód skarżącej z tytułu pracy to 1750 zł miesięcznie brutto; - na wodę, prąd, gaz, żywność, środki czystości, dojazdy do pracy strona wydaje 1200 zł miesięcznie. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z 10.02.2015 r skarżąca przedłożyła: wyciąg z rachunku bankowego, potwierdzenia wpłat alimentów, PIT 11 za 2014 r, zawiadomienie o wszczęciu postepowania egzekucyjnego, kserokopie faktur VAT oraz rachunków, PIT-37 za 2013 r strony oraz jej męża. Skarżąca, w piśmie przewodnim z 16.2.2015 r poinformowała o tym, że: - w 2013 r osiągnęła 55 tys. zł dochodu, które jest pomniejszone o kwoty potrąceń komorniczych (należność główna 494 tys. zł); w 2014 r strona uzyskała ok 14 tys. zł dochodu; - skarżąca nie posiada rachunku bankowego, wpływy męża za ostatnie sześć miesięcy to kwota ok 5,8 tys. zł.- mąż strony uzyskał w 2013 r kwotę ok 12 tys zł, pomniejszane o kwotę alimentów na dwójkę dzieci oraz kwoty spłat kredytu; - mąż obecnie posiada status osoby bezrobotnej; - dochód gospodarstwa domowego strony z miesiące listopad 2014 r- styczeń 2015 r to kwota 7422 zł, którą należy pomniejszyć o 3567 zł (koszt alimentów i kredytu); - miesięcznie strona dysponuje na rodzinę kwotą 1285 zł , po odliczeniu udokumentowanych wydatków, kwotą 929 zł, "co musi wystarczyć na żywność, środki czystości, lekarstwa, opał, odzież; - na osobę w rodzinie skarżącej przypada 309 zł; -- powołała się na [...] będące wynikiem prowadzonych postępowań i ciężkiej sytuacji życiowej. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, ze w każdej ze spraw wniesionych przez skarżącą do Sądu wymagany jest wpis w kwocie 500 zł (łącznie, w czterech sprawach – 2 tys. zł), zatem do tej kwoty należy odnieść zdolność do ponoszenia kosztów przez stronę, a wpisu od skargi – w szczególności. Referendarz sadowy nie doszukał się znamion rozrzutności w zadeklarowanej przez stronę strukturze wydatków, zwłaszcza w zestawieniu z wielkością posiadanych środków i rodzajem dóbr, na które te środki przeznacza. Referendarz sądowy daje wiarę oświadczeniom złożonym przez stronę, zasygnalizowanym powyżej, co do wysokości uzyskiwanych przez nią przychodów, wysokości jej zobowiązań, prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powinności strony względem nieletniej córki, zobowiązań męża. Zwraca jednak zarazem uwagę na fakt, że posiadanie przez męża 10 ha ziemi rolnej, "obrabianej przez teścia" (rubryka 8 formularza PPF) nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, podobnie jak każdy inny fakt dobrowolnego niekorzystania z posiadanych dóbr materialnych. Fakt, że owa nieruchomość to "majątek osobisty" męża nie ma znaczenia, ponieważ z zapisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika obowiązek wspierania się małżonków, także w kwestiach majątkowych. Zrozumienie natomiast znajduje u referendarza sądowego okoliczność, że strona nie powinna ponosić negatywnych następstw wyborów męża w stosunku do posiadanego przez niego majątku – zwłaszcza przy uwzględnieniu znikomej wysokości posiadanych przez stronę dochodów, wskazanych powyżej, które mogłaby – potencjalnie – przeznaczyć na koszty postępowania sądowego. Innymi słowy niedopuszczalna byłaby sytuacja, kiedy o dostępie strony do Sądu, zwłaszcza Sądu I instancji, decydować miałyby wybory życiowe małżonka w stosunku do posiadanego przez niego majątku osobistego. Referendarz sądowy stwierdza, że nie ma racji strona, która twierdzi, że dysponując kwotą ok 1200 zł miesięcznie na trzy osoby "żyje na skraju ubóstwa". Kwota minimum socjalnego została bowiem oznaczona w gospodarstwie pracowniczym trzyosobowy (dziecko starsze niż 12 lat) przez Instytut Pracy i Polityki Społecznej na kwotę ok 938 zł miesięcznie, ale na osobę (2771 zł na trzy osoby – "Informacja o wysokości minimum socjalnego we wrześniu 2014 r."). Kwota zadeklarowana przez stronę jest zbliżona raczej do wartości "minimum egzystencji", co, zwłaszcza z uwagi na fakt, że w skład gospodarstwa domowego strony wchodzi dziecko, do którego stosuje się nieco inne wyznaczniki gwarancji materialnych niż do osoby dorosłej, nie powinno być powodem niekorzystnej dla strony oceny przesłanek z art. 246 § 1 u.p.p.a. Także z tego powodu, uwzględniając nawet możliwą (hipotetycznie) pomoc "w naturze" od członków dalszej rodziny, uzasadnione jest korzystne dla strony rozstrzygnięcie wniosku o prawo pomocy. Za rozstrzygnięciem wyrażonym w sentencji postanowienia referendarza sądowego przemawiają nie tyle sporne jeszcze zobowiązania strony (na kwotę ponad 400 tys zł), utrata pracy przez męża strony, fakt zajęcia komorniczego składników majątku strony (np. domu mieszkalnego o pow 120 m kw), ile konieczność zaspokajania (zwiększonych) potrzeb jednego z członków rodziny, bo ucznia szkoły podstawowej. Referendarz sądowy ma na uwadze zapisy z Konstytucji RP, z których wynika, ze Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Nadto, matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych (art. 71 Konstytucji RP). Niedopuszczalne, zdaniem referendarza sądowego, byłoby takie rozumienie i stosowanie przepisów prawa pomocy, które skutkowałoby ograniczeniem stopnia zaspokajania potrzeb życiowych dziecka, poniżej wartości przyjętych przez skarżącą, ponieważ byłoby to przejawem utrudniania uwzględniania przez organy państwa postulatu "dobra rodziny" czy "dobra dziecka". Odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi byłaby przyczyną albo pogorszenia – i tak ciężkiej – sytuacji materialnej rodziny skarżącej, lub, w razie niewygospodarowania przez stronę środków na poczet wpisu od skargi – pozbawienia dostępu strony do Sądu. Dlatego też referendarz sądowy uznał, że został spełniony warunek przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym i - na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.