III SA/Wa 1402/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący – P.W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Na podstawie zarządzenia z 22 czerwca 2016 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący ponownie wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Jednocześnie oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie składa zeznań podatkowych, ponieważ jest rolnikiem. Do swojego majątku zaliczył mieszkanie o pow. 25 m². Wyjaśnił, że dzierżawi nieruchomość rolną o pow. 4 ha. Skarżący nie wskazał jakie dochody uzyskuje i jakie wydatki ponosi. Z uwagi na fakt, że, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącego do: wskazania i udokumentowania wszystkich miesięcznych dochodów skarżącego, w tym z gospodarstwa rolnego (np. przychód z tego tytułu, ewentualne dopłaty, inne świadczenia), wskazania i udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego łącznie od stycznia 2016 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu/mieszkania, opłaty za media, utrzymanie gospodarstwa, leczenie i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków). W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że: w gospodarstwie rolnym dochód nie występuje w miesiącach tylko w roku, nie posiada rachunków bankowych, nie prowadzi ewidencji wydatków (jeśli ma środki to opłaca rachunki, jeśli nie ma to płacą rodzice). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona. Z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika jedynie, że jest rolnikiem i dzierżawi 4-hektarowe gospodarstwo rolne. Poza mieszkaniem o pow. 25 m², nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Skarżący, mimo dwukrotnego wezwania, nie wskazał jakie uzyskuje dochody i jakie ponosi wydatki. Również w żaden inny sposób nie uprawdopodobnił swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Odnosząc się do argumentacji skarżącego o rocznych a nie miesięcznych dochodach z gospodarstwa rolnego oraz nieprowadzeniu ewidencji wydatków, zauważyć raz jeszcze należy, że to wnioskodawcy powinno zależeć na takim przedstawieniu swojej sytuacji materialnej, która umożliwiałaby pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. To wnioskodawca jest obowiązany wykazać zasadność wniosku. W tym zakresie skarżący nie dość, że nie wykazał żadnej inicjatywy, to nie opowiadał również na wezwania, przyjmując postawę roszczeniową. Nie sposób natomiast przyjąć, że skarżący, który jak podtrzymuje, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie jest w stanie chociażby w przybliżony sposób określić średnich miesięcznych dochodów oraz wydatków ponoszonych na utrzymanie (wyżywienie, media, środki czystości, inne niezbędne). Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.