III SA/Wa 1402/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-05
Skład orzekający: Aneta Trochim-Tuchorska, Monika Świercz, Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, gdy zobowiązanie podatkowe zostało już uregulowane przed złożeniem wniosku?Ratio decidendi
Organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania o umorzenie zaległości podatkowej, ponieważ na dzień wpływu wniosku nie istniała zaległość podatkowa, gdyż zobowiązanie zostało już w całości zapłacone. Postępowanie w sprawie umorzenia nie może być wszczęte z powodu braku przedmiotu postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca A. F. złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej za 2016 rok w kwocie 21.065 zł. Organ podatkowy odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że na dzień złożenia wniosku nie istniała zaległość, gdyż zobowiązanie zostało już uregulowane. Skarżąca podnosiła, że zapłata podatku nastąpiła pod przymusem i z zastrzeżeniem zwrotu, a także kwestionowała prawidłowość sporządzenia deklaracji PIT-36 przez pracownika urzędu. Skarżąca domagała się uchylenia postanowienia i zwrotu podatku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Monika Świercz (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił A. F., dalej jako Skarżąca lub Strona zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.065,00 zł zapłaconego do zeznania podatkowego PIT – 36 za 2016 r.
W odwołaniu z dnia 8 stycznia 2018 r. od powyższej decyzji Skarżąca zawarła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej za 2016 r. w wysokości 21.065,00 zł wraz z odsetkami.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 poz. 201 z późn. zm.) dalej jako O.p. lub Ordynacja podatkowa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za rok 2016 w wysokości 21.065,00 zł wraz z odsetkami, z uwagi na fakt, iż na dzień wszczęcia postępowania nie występowała zaległość podatkowa za 2016 r. zatem brak było podstaw do rozpatrywania wniosku w przedmiotowej sprawie.
Na powyższe postanowienie Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie, w który wniosła o:
1. uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości, tj. w części podstawy prawnej, jak też uzasadnienia faktycznego,
2. zwrot, a następnie umorzenie należności oraz zwrot podatku wpłaconego błędnie przez Skarżącą w wysokości 21.065,00 zł wraz z odsetkami, zgodnie z treścią wniosku z dnia 8 marca 2017 r., skierowanego do Ministra Finansów,
3. stwierdzenie błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego jak i formalnego przez organy administracji skarbowej,
4. zmianę postanowienia pierwszej instancji zgodnie z wnioskiem,
5. przeprowadzenie konfrontacji z p. D. S. Pracownikiem Urzędu Skarbowego W.,
6. zawiadomienie organów ścigania przez Urząd Skarbowy W.
W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że w 2016 r. otrzymała od Państwa F. jednorazową pomoc pieniężną dla poratowania zdrowia. Świadczenie to nie jest rentą czy emeryturą, jest w istocie darowizną, wolną od podatku, na co pośrednio zwrócił uwagę Urząd Skarbowy W. W dniu 8 marca 2016 r. Skarżąca zwróciła się z pismem o umorzenie podatku do Ministra Finansów. Minister Finansów pismem z dnia 28 marca 2016 r. powiadomił o wpływie przedmiotowego wniosku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., przekazując akta sprawy. Pismo zgodnie z prawem powinno zainicjować postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji administracyjnej organu podatkowego określającej wysokość podatku do zapłaty przez Skarżącą. Jak przyznaje Urząd Skarbowy W. ponaglił Wnioskodawczynię pismem z dnia 16 maja 2017 r., doręczonym dnia 18 maja 2017 r., do zapłaty podatku i złożenia formularza PIT-36 za rok 2016. W siedzibie Urzędu Skarżącej do podpisu podsunięto bezprawnie i podstępnie formularz PIT-36 za 2016 r., przygotowany przez pracownika urzędu D. S., która działała umyślnie i popełniła przestępstwo z art. 231 oraz 286 kk. Jak wskazuje analiza dysku twardego komputera Pani D. S. oraz zapis serwerów Urzędu Skarbowego to na urządzeniach (komputer, drukarka, papier) urzędu skarbowego sporządzono PIT-36 za Skarżącą, bez jej wiedzy i zgody wymuszając określone zachowanie by urzędniczka D. S. mogła się wykazać i dostać nagrodę. Jak ustalono czynny żal sporządziła odręcznie Skarżąca w dniu 1 czerwca 2017 r. pod dyktando Pani D. S. z Urzędu Skarbowego.
Zdaniem pełnomocnika uzasadnienie faktyczne i prawne przedmiotowej decyzji nie zasługuje na uznanie, gdyż w obrocie prawnym, co wykazała odpowiedź na informację publiczną, pozostaje wniosek o umorzenie podatku z dnia 8 marca 2017 r. skierowany do Ministra Finansów a przekazany do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., oraz rozpatrzenie skierowanego do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 20 października 2017 r., termin rozpatrzenia zażalenia ustalono na 9 lutego 2018 r.
Fakt, że chodziło o umorzenie kwoty podatkowej nie tylko został ujawniony w piśmie z 8 marca 2017 r. do Ministra Finansów, lecz także w przelewie, który został dokonany z zastrzeżeniem zwrotu w tytule przelewu. Decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r. jest decyzją potwierdzającą nieprawdę, co do stanu faktycznego jak i prawnego, nosi znamiona popełnienia przestępstwa poprzez ujawnienie wartości dysku twardego D. S. oraz serwerów Urzędu Skarbowego, na których ujawniono przechowywanie PIT-36 za 2016 r. jakoby sporządzony przez Skarżącą. Po uzyskaniu informacji publicznej Urząd Skarbowy wyznaczył termin do 8 lutego 2018 r. na wypowiedzenie się strony, co do dokumentacji sprawy. Skarżąca złożyła pismo 9 stycznia 2018 r. jako swoje stanowisko, a decyzję przygotowaną wcześniej, dużo wcześniej, bez daty, wydano jakoby 11 stycznia 2018 r., data została wpisana ręcznie, co dowodzi jej wcześniejszego sporządzenia i udawania przez Urząd Skarbowy prowadzenia jakoby jakiegoś postępowania, z góry podjętym zamiarem, bez czekania i rozpatrzenia pisma Strony złożonego 9 stycznia 2018 r. wraz z dowodami, co czyni decyzję administracyjną nieważną, a postępowanie prowadzone dla pozoru. Jedynym celem Urzędu Skarbowego było i pozostaje, za wszelką cenę doprowadzić do wpłaty podatku z narażeniem interesu prywatnego i publicznego z uchybieniem przepisów prawa. W tym celowe i umyślne pomijanie treści przelewu z dnia 8 czerwca 2017 r., gdzie wyraźnie zapisano "z zastrzeżeniem zwrotu".
Pełnomocnik stwierdził, że postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 8 marca 2017 r., dowodzi wszczęcia postępowania administracyjnego przez Skarżącą na podstawie przepisów Ordynacji Podatkowej, jak też Kpa. Bez wątpienia Wnioskodawca wnosząc o umorzenie podatku w sposób dorozumiany wnosił o ustalenie jego wysokości do organu podatkowego, zanim podatek zostanie umorzony. Organ podatkowy po otrzymaniu wniosku o umorzenie kwoty podatku, niezależnie od źródła jego pochodzenia, czy też rodzaju świadczenia do opodatkowania, winien w pierwszej kolejności wszcząć postępowanie w zakresie ustalenia kwoty podatku do zapłaty, wydać stosowną decyzję administracyjną, wcześniej przeprowadzić stosowne postępowanie podatkowe w ramach Ordynacji Podatkowej lub Kpa, a następnie pouczyć Wnioskodawcę co do trybu i warunków wniosku o umorzenie. Organowi podatkowemu należy wskazać, że wniosek o umorzenie należności należało zawiesić, a nie postępowanie umarzać w sposób przedwczesny i bezprawny bez rozpoznania właściwego sprawy.
Następnie pełnomocnik podniósł, że Skarżąca nie umie posługiwać się programami komputerowymi, jak też co istotniejsze komputerem i nie sporządziła komputerowo zeznania PIT-36 za rok 2016. Gdyby Skarżąca posługiwała się komputerem (programami komputerowymi) to bez wątpienia tzw. czyny żal sporządziłaby w wersji komputerowej z własnoręcznym podpisem. Postawienie Skarżącej przed faktami dokonanymi w postaci wcześniej przygotowanego przez Panią D. S. i wydrukowanego za pomocą urządzeń Urzędu Skarbowego formularza PIT-36 za rok 2016, wyczerpuje znamiona określone w art. 231 KK, w zw. z art. 286 KK. Za powyższe odpowiedzialny jest Urząd Skarbowy W. w osobie Naczelnika oraz wskazanego wyżej dziś emerytowanego pracownika. Niemniej pracodawca w stosunku do tego pracownika posiada 5 letni regres karny oraz 3 letnie roszczenia pracownicze ze stosunku pracy licząc od dnia 1 czerwca 2017 r.
Polecenie przelewu Skarżącej z dnia 8 czerwca 2017 r. na kwotę 21.065,00 zł. Urząd Skarbowy świadomie zataił tak w toczącym się postępowaniu jak w udzielonej odpowiedzi na informację publiczną. Po złożeniu PIT-36 oraz czynnego żalu, w przeświadczeniu możliwości umorzenia należności, Skarżąca dokonała przelewu bankowego w dniu 8 czerwca 2017 r. na kwotę 21.065,00 zł, w tytule przelewu podając: PIT 36, z zastrzeżeniem zwrotu PESEL[...]. Powyższe wskazuje na brak podstawowej, obiektywnej rzetelności Urzędu Skarbowego, zatajanie dowodów o istotnym znaczeniu dla sprawy oraz interesu podatnika. Polecenie przelewu w tytule obok innych informacji zawiera oświadczenie woli Skarżącej: "z zastrzeżeniem zwrotu". Zdaniem pełnomocnika i to oświadczenie wnioskodawcy należy odczytywać, jako wniosek o zwrot podatku w wyniku jego umorzenia w kwocie 21.065,00 zł z odsetkami, które zostały niesłusznie pobrane przez Urząd Skarbowy jak: - zwłoka w płatności podatku.
Pełnomocnik podniósł, że po wydaniu indywidualnej interpretacji podatkowej Urząd Skarbowy stwierdził, że pomoc finansowa była skierowana przez Państwo F. Skarżącej dla poratowania złego stanu zdrowia. Przypomniał, że w Polsce, jak w F. obowiązują dyrektywy Unii Europejskiej oraz prawa i obowiązki stron wynikające z wypłaty świadczenia jednorazowego o charakterze międzynarodowym. Wskazał, że świadczenie renty, czy emerytury odbywa się zwyczajowo cyklicznie, powtarzalnie w okresie dożycia beneficjenta średnio okres 20 lat, w cyklach wypłaty świadczenia 1 miesięcznych. Zatem wypłacone świadczenie nie jest rentą, czy emeryturą. Jest to darowizna dla poprawy zdrowia, a Skarżąca niezależnie od interpretacji ma pełne prawo do umorzenia podatku i jego zwrotu, z jednoczesnym podtrzymaniem wszelkich czynności materiału dowodowego istniejącego w sprawie od dnia 8 marca 2017 r. do chwili obecnej. Następnie w zażaleniu zacytowano treść uprzednio składanego wniosku o umorzenie.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż na dzień wpływu wniosku do Urzędu Skarbowego W., tj. 22 stycznia 2018 r., nie istniało zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. mogące stanowić przedmiot postępowania w sprawie udzielenia ulgi w postaci umorzenia, bowiem w dniach 8 czerwca 2017 r. i 6 lipca 2017 r. Strona uregulowała w całości przedmiotowe zobowiązanie, wynikające ze złożonego zeznania podatkowego PIT-36 na kwotę 21.065,00 zł. W związku z powyższym działanie organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie uznał za prawidłowe.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie mógł zastosować instytucji uregulowanej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w stosunku do wniosku Skarżącej dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej za 2016 r. w wysokości 21.065,00 zł, ponieważ nie został spełniony warunek istnienia zaległości podatkowej w dniu składania wniosku. Zatem postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za 2016 r. w wysokości 21.065,00 zł nie mogło zostać wszczęte w dniu złożenia wniosku przez Skarżącą z uwagi na brak przedmiotu postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że argumentacja przedstawiona w zażaleniu, w większości nie dotyczy przedmiotowego postępowania. Zaznaczył, iż zarzuty dotyczące innych postępowań z udziałem Strony, w tym przeciwko decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej.
Na powyższe postanowienie Skarżąca, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zwrot sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie zwrot podatku w kwocie 21.065,00 zł z odsetkami, oraz o nieobciążanie kosztami postępowania Strony na wypadek oddalenia lub odrzucenia skargi.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rozpatrzenie sprawy niezgodnie ze stanem prawnym i faktycznym, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi Strona zacytowała treść pisma z dnia 8 marca 2017 r. skierowanego do Ministra Finansów. Skarżąca następnie wskazała, że pismo to Ministerstwo Finansów skierowało do procedowania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Wniosek Skarżącej inicjujący całą sprawę, nie został rozpoznany, a Strona postępowania w istocie została zbyta. Sprawę uznano za niebyłą.
Podniosła, iż jak wynika jednak z treści informacji publicznej przedmiotowe pismo z 8 marca 2017 r., było w posiadaniu Ministerstwa Finansów i faktycznie istniało. Nie ma więc problemu co do treści zawartych żądań, czy też ustalenia przysługującej procedury. W ocenie Strony w pierwszej, zatem kolejności należy rozpatrzyć treść pisma Skarżącej, z dnia 8 marca 2017 r. Pismo to nigdy należycie nie zostało rozpoznane, a liczne, celowe zaniedbania organów administracji w tym Ministra Finansów doprowadziły do obecnego stanu. Skarżąca występująca pismem z dnia 8 marca 2017 r., jako strona w rozumieniu art. 28 Kpa oraz ustawy Ordynacja podatkowa, domagała się, niestety bezskutecznie, zastosowania art. 6-12 Kpa, art. 77 Kpa, lub odpowiednich z ustawy Ordynacja podatkowa. Niezależnie od stopnia wiedzy prawniczej oraz zastosowanego prawa, czy to ustawy Ordynacja podatkowa, czy to Kpa, Strona, jako wnosząca podanie, nie powinna ponosić negatywnych skutków swych działań, bowiem dołożyła w sprawie należytą staranność (art. 9 w zw. z art. 11 Kpa i odpowiednio ustawy Ordynacja podatkowa).
Według Strony nie można, zatem uznać, że sprawa zaczęła się inaczej, później jak chcą tego organy podatkowe wskazując na dzień 11 września 2017 r. Sprawa zaczęła się pismem do Ministra Finansów z 8 marca 2017 r. W ocenie Skarżącej cytowane wyżej pismo zainicjuje postępowanie w sprawie umorzenia podatku do zwrotu, oraz że wskazany organ podatkowy wyda stosowną decyzję administracyjną ustalającą wysokość podatku do zapłaty. Nic takiego nie nastąpiło. 16 maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postraszył w piśmie uchylaniem się od obowiązku zapłaty podatku, wezwał kategorycznie pod groźbą odpowiedzialności do jego uiszczenia, a pracownik Urzędu Skarbowego D. S. za pośrednictwem urządzeń służbowych Urzędu Skarbowego, w sposób niedozwolony wygenerowała i w siedzibie Urzędu Skarbowego dała do podpisu wydrukowany przez siebie PIT-36 za 2016 r., sporządzony rzekomo przez Skarżącą, która nie zna obsługi komputera. Jak wynika z toku sprawy na serwerze Urzędu Skarbowego W. i dysku twardym Pani D. S. ujawniono zapis PIT-36 Skarżącej.
Zdaniem Skarżącej gdyby nie użyte naciski tej pracownicy Urzędu Skarbowego oraz pismo z maja 2017 r. o unikaniu wpłaty zaległego podatku dochodowego za rok 2016, Skarżąca nie wpłaciłaby kwoty 21.065,00 zł w dniu 8 czerwca 2017 r. Kwota powyższa została spłacona z "zastrzeżeniem zwrotu", co jednoznacznie wskazuje, że o zwrot tej kwoty Skarżąca ubiegała się od dnia 8 marca 2017 r. i dalej będzie się ubiegać. Zdaniem Strony organ podatkowy winien wszcząć postępowanie na wniosek skierowany do Ministra Finansów z dnia 8 marca 2017 r., przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać materiał dowodowy wraz ze stanowiskiem Strony np. forma oświadczenia lub zeznania, wydać decyzję administracyjną ustalającą kwotę podatku, następnie dopuścić wniosek Strony o umorzenie zaległości podatkowej, wydać w tym przedmiocie decyzję, a w braku zgody organu podatkowego zażądać dopiero wpłaty tak ustalonej kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2016 od Skarżącej. Brak wymienionych elementów postępowania jest niezgodny z prawem, a zaskarżone postanowienie w całości nie zasługuje na uwzględnienie. Tak w zakresie jego podstawy prawnej, jak też uzasadnienia merytorycznego, co do ustalonych jakoby faktów w sprawie.
Strona wskazała na niedopuszczalny udział i zaangażowanie pracownika Urzędu Skarbowego W. D. S., która bezprawnie sporządziła PIT-36 za Panią A. F. W niniejszej sprawie nie uwzględniono całego materiału dowodowego, zwłaszcza pominięto wnioski Strony np. z dnia 8 marca 2017 r. i dalsze o zwrot podatku w kwocie 21.065,00 zł.
Strona podniosła, że organ podatkowy wysłał pismo do Skarżącej z dnia 16 maja 2017 r., doręczone dnia 18 maja 2017 r., w którym upomniał i wskazał, że uchyla się ona od płatności zaległego podatku. Organ miał świadomość pisma skierowanego do Ministra Finansów i starań Strony o umorzenie kwoty 21.065,00 zł. Pod groźbą przymusił Skarżącą do wpłaty kwoty 21.065,00 zł, która w dniu 8 czerwca 2017 r., została wpłacona przelewem "z zastrzeżeniem zwrotu". Według Skarżącej owe stwierdzenie z zastrzeżeniem zwrotu świadczy precyzyjnie, iż w świetle okoliczności prawnych i faktycznych sprawy należało wraz wnioskiem o zwrot podatku wnieść o jego umorzenie wraz z odsetkami, co jest naturalną konsekwencją postępowania w sprawie.
Skarżąca podkreśliła, iż brak zaskarżenia obu postanowień obecnie może mieć negatywne, doniosłe skutki dla Skarżącej w toku dalszego postępowania w sprawie np. powołanie się przez organy administracji podatkowej na brak wniosku złożonego w terminie przez Skarżącą do umorzenia zaległości podatkowych. Ponadto tak pismo z dnia 8 marca 2016 r. do Ministra Finansów oraz adnotacja na przelewie "z zastrzeżeniem zwrotu" są jednoznacznym wnioskiem (oświadczenie woli) podatnika, co do zwrotu kwoty podatku oraz jej umorzenie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188, ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie.
W myśl art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznane w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Treść powyższego przepisu upoważniała zatem Sąd do rozpoznania niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak twierdzi Skarżąca w 2016 r. otrzymała od Państwa Finlandia jednorazową pomoc pieniężną.
W dniu 8 marca 2016 r. zwróciła się do Ministra Finansów z pismem o umorzenie podatku. Pismem z dnia 28 marca 2016 r. Minister Finansów powiadomił Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o wpływie ww. wniosku oraz przekazał akta sprawy.
Urząd Skarbowy W., jak twierdzi Skarżąca, "ponaglił" ją do zapłaty podatku pismem z dnia 16 maja 2017 r. (doręczonym w dniu 18 maja 2017 r.) do zapłaty podatku i złożenia formularza PIT-36 za 2016 r.
Skarżąca w siedzibie Urzędu Skarbowego podpisała i złożyła ww. deklarację oraz w dniu 1 czerwca 2017 r. sporządziła i złożyła czynny żal.
Istotnym i bezspornym w sprawie jest, że w związku z powyższymi czynnościami, Skarżąca zapłaciła kwotę 21.065,00 zł wynikającą ze złożonego zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 r.
Treść zażalenia, jak i skargi wskazuje na to, że Skarżąca uważa, iż zapłacona przez nią kwota wynikająca z deklaracji PIT-36 - 21.065,00 zł została nienależnie przez nią przelana na rzecz Urzędu Skarbowego.
Skarżąca próbowała najpierw uniknąć zapłaty podatku od otrzymanego świadczenia, a potem uzyskać zwrot zapłaconej kwoty zobowiązania podatkowego wynikającego ze złożonej deklaracji m.in.:
- składając pismo do Ministra Finansów w marcu 2016 r. przed złożeniem deklaracji PIT-36 za 2016 r. o umorzenie podatku,
- zamieszczając po złożeniu deklaracji i zapłacie podatku, w odwołaniu od decyzji, wniosek o umorzenie zaległości podatkowej,
- wskazując na okoliczności sporządzenia i podpisania przez nią deklaracji PIT-36, jej zdaniem, dokonane z nadużyciem ze strony pracownika urzędu skarbowego,
- podważając prawidłowość dokonanej interpretacji przepisów prawa materialnego i procesowego,
- wskazując na tytuł przelewu, w którym zawarła stwierdzenie "z zastrzeżeniem zwrotu".
Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za 2016 r. w wysokości 21.065,00 zł wydanego w związku z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej sformułowanym w odwołaniu od decyzji, po zapłacie zobowiązania wynikającego ze złożonej wcześniej deklaracji PIT-36 za 2016 r.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Skarżąca pozostaje w błędnym przekonaniu, że uzyska zwrot zapłaconego dotychczas podatku wnosząc - po złożeniu deklaracji oraz zapłacie zobowiązania z niej wynikającego - o umorzenie zaległości podatkowej.
Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3 (art. 21 § 2 O.p.).
Sąd zauważa, że sposobem na usunięcie wad w złożonej deklaracji podatkowej może być jej korekta - jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji (art. 81 § 1 i § 2 O.p.).
Ponadto jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 O.p.).
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty.
Na podstawie art. 51 O.p. zaległość podatkowa powstaje wówczas, gdy podatek nie został zapłacony w terminie płatności. Sam fakt niezapłacenia podatku, bez względu na inne okoliczności, skutkuje powstaniem zaległości. Powstaje ona z mocy prawa następnego dnia po dniu, w którym upłynął termin płatności (por. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2018).
Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Z akt sprawy wynika, że prawidłowo organ stwierdził, iż na dzień wpływu wniosku Skarżącej do Urzędu Skarbowego W., tj. 22 stycznia 2018 r., nie istniało zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. mogące stanowić przedmiot postępowania w sprawie udzielenia ulgi w postaci umorzenia, gdyż w dniach 8 czerwca 2017 r. i 6 lipca 2017 r. Strona uregulowała w całości przedmiotowe zobowiązanie, wynikające ze złożonego zeznania podatkowego PIT-36 na kwotę 21.065,00 zł.
W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe wynikające ze złożonej deklaracji PIT-36 nie przekształciło się w zaległość podatkową, gdyż zostało w całości zapłacone.
W związku z powyższym prawidłowo organy stwierdziły, że nie można zastosować art. 67a § 1 pkt 3 O.p. - umorzyć zaległość podatkową za 2016 r. w wysokości 21.065,00 zł, ponieważ zaległość taka nie istniała w dniu złożenia wniosku. W konsekwencji powyższego postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za 2016 r. w wysokości 21.065,00 zł nie mogło zostać wszczęte w dniu złożenia wniosku przez Skarżącą z uwagi na brak przedmiotu postępowania.
Stosownie do art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Prawidłowo organ wskazał, że przyjmuje się, iż przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć np. braku przedmiotu postępowania. Z taką sytuacją mamy w niniejszej sprawie. Postępowanie w przedmiocie umorzenia zobowiązania podatkowego nie może być wszczęte, gdyż zobowiązanie to zostało już uregulowane.
Umorzenie zobowiązania jest jednym ze sposobów nieefektywnego wygasania zobowiązania podatkowego, co oznacza, że wygaśnięcie zobowiązania następuje bez zaspokojenia wierzyciela (por. wyrok z dnia 4 kwietnia 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 72/18).
Umorzenie zobowiązania, obok zapłaty, jest więc innym sposobem na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie - skoro zobowiązanie wygasło wskutek zapłaty nie może następnie wygasnąć na skutek umorzenia.
Sąd podzielił również stanowisko organu w odniesieniu do pozostałych okoliczności podnoszonych przez Skarżącą - nie dotyczą one przedmiotowego postępowania. W niniejszym postępowaniu nie mogą być rozpatrywane zarzuty dotyczące innych postępowań z udziałem Strony.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie doszukał się nieprawidłowości w zaskarżonym rozstrzygnięciu, dlatego też na postawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło