III SA/Wa 1406/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 24.000 zł (dwadzieścia cztery tysiące złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – J.U. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego majątek obciążają zobowiązania wynikające z decyzji podatkowych: za 2008 r. ponad 15 mln zł, za 2007 r. ok. 7,7, mln zł. Z uwagi na wysokość zaległości podatkowej wynikającej z zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji z uwagi na wysokość wpisu sądowego (99.819 zł), skarżący nie jest w stanie ponieść takiego ciężaru i dochodzić swoich racji na drodze sądowej. Zdaniem skarżącego, nieprzyznanie prawa pomocy – w okolicznościach niniejszej sprawy – będzie oznaczało brak możliwości obrony swych interesów, co stałoby w sprzeczności z orzecznictwem NSA oraz doktryną. Ponadto, przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione w światle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącego art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie prawa człowiek i podstawowych wolności. Skarżący wyjaśnił ponadto, że nie posiada środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie tak wysokiego wpisu sądowego. Nie jest też w stanie uzyskać finansowania zewnętrznego na pokrycie wpisu. Ciążące na skarżącym zobowiązania o wysokości prawie 23 mln zł są znacznie wyższe niż wartość jego aktywów oraz wartość aktywów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto, aktywa te nie mogą być zbyte, o czym skarżący został pouczony w zaskarżonej decyzji (art. 210 § 2a i art. 300 § 2 Kodeksu karnego). Niezalenie od powyższego, zbycie głównych aktywów skarżącego tj., aktywów w Grupie V. wiązałoby się z wysokim ryzkiem trudno odwracalnych skutków, w tym także społecznych tj. ryzykiem likwidacji ponad 1000 miejsc pracy, a także uszczupleniem dla społeczności lokalnej, w której od wielu lat bardzo aktywnie działa skarżący. Z oświadczeń skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z synami (uczniem szkoły podstawowej i uczniem liceum). Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną (pismo z 15 czerwca 2015 r.) i pozostaje z nią w rozdzielności majątkowej od 2007 r. Do swojego majątku skarżący zaliczył budynek w L. (współwłasność z rodziną) oraz samochód [...] z 2008 r. Do majątku osób pozostających we wspólnym gospodarstwie zaliczył: dom o pow. 160 m² (własność syna P. ), grunty 33 ary (własność syna P. ), dom o pow. 150 m² (własność syna K. ), grunty 1,20 hektara (własność syna K. ). Skarżący uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 70 tyś. norweskich koron (ok. 33.600 zł brutto miesięcznie). Ponadto skarżący posiada udziały w spółkach V. Sp. z o.o., V. Sp. z o.o. i V. Sp. z o.o. Nie może jednak zbyć tych udziałów. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień w sprawie, skarżący przedłożył: zeznanie podatkowe za 2014 r. PIT-36L, zaświadczenie o dochodach oraz wyciągi z rachunków bankowych. Ponadto wyjaśnił, że w okresie pomiędzy złożeniem wniosku a wezwaniem, wobec skarżącego została wszczęta egzekucja administracyjna odnośnie zaległości podatkowych. Skarżący wskazał również, że budynek położony w L. stanowi pustostan, nieukończony z uwagi na problemy finansowe. Obiekt generuje tylko koszty. Domy i nieruchomości rolne będące własnością synów nie przynoszą dochodów, a koszty ich utrzymania ponosi przede wszystkim skarżący. Źródłem miesięcznych dochodów skarżącego jest przede wszystkim umowa o pracę. Z kolei miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 20.000 zł, z czego ok. 10.000 zł to wydatki prywatno-alimentacyjne (wyżywienie, ubrania, opłaty stale, gaz, prąd, woda, ogrzewanie, środki czystości i inne), a pozostałe 10.000 zł stanowią koszty utrzymania skarżącego oraz kształcenie dzieci. Skarżący oświadczył ponadto, że z uwagi na prowadzoną egzekucję administracyjną, partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania jest aktualnie znacznie utrudnione. Niemniej, w przypadku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący byłby gotowy partycypować w kosztach wszczętego postępowania do wysokości 20% należnego wpisu sądowego, co odpowiada jego miesięcznemu wynagrodzeniu netto ze stosunku pracy. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 99.819 zł. W ocenie referendarza sądowego, w rozpoznawanej sprawie skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego jest skomplikowana. Skarżący uzyskuje wprawdzie wysokie dochody ze stosunku pracy ok. 24.000 zł miesięcznie, posiada udziały w spółkach, a członkowie jego rodziny są właścicielami nieruchomości, poza tym za 2014 r. skarżący uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości 1.273.225,49 zł (zgodnie z PIT-36L), niemniej jednak w stosunku do skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne, a jego zobowiązania wynikające z decyzji podatkowych wynoszą ponad 22 mln zł. Skarżący, w związku z toczącymi się postępowaniami, nie może zbywać składników majątku. Z powyższego wynika, że uiszczenie całości wpisu sądowego tj. kwoty 99.819 zł przekracza możliwości finansowe skarżącego. Powyższe nie oznacza jednak, że skarżący w ogóle nie może partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący dysponuje miesięcznym, znaczącym dochodem ze stosunku i pracy i jak sam wskazuje jest to główne, ale nie jedyne jego źródło utrzymania. Dochód na powyższym poziomie, mimo znacznych wydatków, na które powołuje się skarżący, pozwala, przy ich ograniczeniu, na częściowe pokrycie kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, można przychylić się do wniosku skarżącego, który deklaruje gotowość poniesienia tych kosztów na poziomie wysokości jego miesięcznych dochodów netto ze stosunku pracy. Skarżący uzależnia wprawdzie swą deklarację od wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, powyższe jednak nie zmienia oceny zdolności płatniczych skarżącego. Po pierwsze, wniosek o wstrzymanie wykonania nie został jeszcze rozpoznany, po drugie, samo wszczęcie egzekucji miało miejsce dopiero na początku czerwca br., tym samym do tej daty skarżący mógł dysponować swoimi środkami finansowymi. Poza tym, nie wiadomo do jakich konkretnie składników majątku skarżącego została skierowana egzekucja i czy automatycznie miało to wpływ na zdolności płatnicze skarżącego. W związku z powyższym, wskazać należy, że ocena aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy jedynie w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi – ponad kwotę 24.000 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.