III SA/Wa 1408/10

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2011 r. po rozpoznaniu wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia podatku dochodowego p o s t a n a w i a 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 1. J. W. (dalej jako skarżąca albo strona), wraz ze skargą kasacyjną złożyła wypełniony formularz PPF, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu powołała się na uzasadnienie uprzednio złożonego wniosku. Zobowiązała się nadto do złożenia wszelkich dokumentów źródłowych. Poinformowała, ze prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką (ur. 1987 r.). Nadto wskazała, ze z tytułu emerytury osiąga 616 zł brutto, a jej córka, z renty – 1186 zł. 2. W uprzednio złożonym wniosku na formularzu PPF wskazała, że: utrzymuje siebie i córkę z emerytury i renty niepełnosprawnej córki; posiada dług w kwocie 2.500 zł z tytułu zadłużenia czynszowego; w 2007 r. po wieloletniej chorobie zmarł mąż (nowotwór); niepełnosprawność córki - spowodowana podaniem w 1988 r. wadliwej szczepionki, która spowodowała uszkodzenie mózgu – wymaga o wiele większych nakładów niż skarżąca posiada; korzysta z okazjonalnej pomocy rodziny i przyjaciół; z uwagi na konieczność całodobowej opieki nad córką nie ma możliwości podjęcia pracy. Podniosła, że miesięczny koszt utrzymania córki kształtuje się w granicach 1.250 zł i obejmuje wydatki na żywność, leki przeciwpadaczkowe, przeciwalergiczne, okresowo przeciwprzeziębieniowe, witaminy, odżywki, pampersy, wkłady, środki czystości i higieny, ubrania, specjale buty, bieliznę, transport oraz wydatki z niezbędną opieką w przypadku nieobecności skarżącej; że wszelkie środki przeznacza na ratowanie życia córki; posiada mieszkanie o powierzchni 74 m²; nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Do wniosku strona dołączyła odcinek swojej emerytury i renty córki, potwierdzenie zapłaty kwoty 552,52 zł z tytułu czynszu. Rachunek za gaz na kwotę 74,70 zł wraz z potwierdzeniem zapłaty, rachunek za telefon na kwotę 118,30 zł wraz z potwierdzeniem zapłaty oraz rachunek za energię na kwotę 147,46 zł wraz z potwierdzeniem zapłaty. 3. Referendarz sądowy, ze względu na złożenie stosownych dokumentów w uprzednio prowadzonym postępowaniu o prawo pomocy w sprawie, odstąpił od wzywania o zestawienie kalkulacji kosztów życia, wyszczególnienia przychodów i wydatków oraz deklaracji o stanie zdrowia. Informacje te znajdują się na kartach 24-30 akt sądowych. 4. Skarżąca została, postanowieniem z 16 lipca 2010 r., zwolniona od wpisu od skargi. Chociaż zwolnienie to nie rozciąga się na postępowanie przed sądem II instancji, to odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych uzasadniona była brakiem wymagalności tych kosztów. 5. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane w wypadku wykazania niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. 6. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. 7. Z przedłożonych przez skarżącego deklaracji wynika, że źródłem utrzymania skarżącej są świadczenia z ZUS w wysokości 1803 zł brutto. Z kwoty tej opłaca – jak wskazano we wcześniejszym postępowaniu – nie tylko stałe opłaty za mieszkanie i wydatki związane z podtrzymaniem egzystencji, ale także wydatki związane z pielęgnacją i poratowaniem zdrowia niepełnosprawnej córki. Rodzaj dochodów skarżącej, jej wiek i stan zdrowia córki wskazują, iż pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją córki i – jednocześnie – wydatków związanych z podtrzymaniem egzystencji, wymaga szczególnej rozwagi i zachowania dyscypliny. Referendarz sądowy podziela pogląd wyrażony na wcześniejszych etapach postępowania w stosunku do wysokości wpisu sądowego, zgodnie z którym z kwoty, jaką skarżąca ma do dyspozycji, nie jest ona w stanie wygospodarować środków niezbędnych na pokrycie kosztów działania pełnomocnika wnioskowanego przez stronę (por § 14 ust. 2 pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych .... – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz 1349 ze zm) – bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Bez znaczenia, ze względu na wielkość środków pozostających w dyspozycji skarżącej, pozostaje tu relacja między możliwymi najniższymi kosztami działania pełnomocnika, a kosztami sądowymi w sprawie skoro skarżąca nie może ograniczyć wydatków na poratowanie zdrowia córki. Osiągany przez stronę dochód w całości przeznaczany jest na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Jednocześnie wiek i stan zdrowia skarżącej mogą być podstawa do wyciągnięcia wniosku, że sytuacja, w jakiej się ona znajduje, nie ulegnie w najbliższej przyszłości zmianie umożliwiającej pokrycie kosztów pełnomocnika. Mając na uwadze to, że obowiązek udziału profesjonalnego pełnomocnika w sprawie– który co do zasady jest odpłatny – co może ograniczać dostęp skarżącej, przy jej wzmiankowanej sytuacji majątkowej, do Sądu, referendarz sądowy był zobowiązany przyznać skarżącej pełnomocnika z urzędu. Na treść rozstrzygnięcia, wyrażoną w sentencji, bez wpływu pozostaje wzmiankowane przez skarżącą gotowość do nadesłania dokumentów o jej sytuacji życiowej, ponieważ, w razie stosownego wezwania, od sposobu jego wykonania uzależniony byłby sposób rozpoznania wniosku strony. 8. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.