III SA/Wa 1414/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-20
Skład orzekający: Ewa Izabela Fiedorowicz, Dorota Dziedzic-Chojnacka, Katarzyna Owsiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy, wydana na podstawie postanowienia sądu o zatwierdzeniu uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, narusza art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa uchylenia decyzji o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców była niezasadna, ponieważ postanowienie sądu zatwierdzające uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, mimo że wydane po decyzji ostatecznej, miało wpływ na zakres odpowiedzialności spadkobierców. Zmiana sposobu nabycia spadku z "wprost" na "z dobrodziejstwem inwentarza" powinna zostać uwzględniona w decyzji podatkowej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku VAT. Podstawą wniosku było prawomocne postanowienie sądu o zatwierdzeniu uchylenia się skarżącej od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po zmarłym bracie z dobrodziejstwem inwentarza. Organ odwoławczy odmówił uchylenia decyzji, uznając, że postanowienie sądu nie stanowiło nowej okoliczności istniejącej w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie spełniało przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a także nie zmieniło podstawy prawnej decyzji organu I instancji (art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej).Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz T. F. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Sędziowie sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (sprawozdawca) sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Protokolant referent Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [....] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej orzekającej o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od kwietnia 2005 r. do lutego 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz T. F. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 7 maja 2018 r. T. F.(dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS") decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej orzekającej o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od kwietnia 2005 r. do lutego 2006 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
J. S. prowadził od dnia 1 grudnia 2003 r. do dnia [...] stycznia 2007 r. pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie usług [...]. Będąc w okresie od dnia 29 grudnia 2003 r. do dnia [...] stycznia 2007 r. czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, J. S. nie wykonał w całości ustawowego obowiązku zapłaty określonych kwot podatku wynikających ze złożonych korekt deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące od kwietnia 2005 r. do lutego 2006 r.
W dniu 26 czerwca 2014 r. J. S. zmarł. Do dnia otwarcia spadku pozostały nieuregulowane zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za ww. okresy rozliczeniowe w łącznej kwocie 7.924,22 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi na dzień otwarcia spadku w kwocie 8.229,00 zł i kosztami upomnień w kwocie 61,60 zł.
Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. stwierdził, że spadek po J. S. z mocy ustawy nabyła matka J. S. w ½ części oraz rodzeństwo T. F. i B. K. po ¼ części każda z nich. Przed wydaniem tego postanowienia przez Sąd Rejonowy w Z. Skarżąca zwróciła się pismem z dnia 22 lutego 2016 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. ("NUS") z wnioskiem o udzielenie informacji, czy J. S. posiadał zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r. NUS odmówił udzielenia odpowiedzi na powyższe pismo Strony, powołując się na tajemnicę skarbową.
Następnie NUS decyzją z dnia 23 lutego 2017 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej spadkobierców J. S., T. F. i B. K. po zmarłym J. S. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia 2005 r. do lutego 2006 r.
Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez DIAS decyzją z dnia [...] maja 2017 r.
Pismami z dnia 4 sierpnia 2017 r. T. F., B. K. oraz J. S. wniosły o wznowienie postępowania zakończonego decyzją DIAS z dnia [...] maja 2017 r. Jako podstawę prawną żądania powołały art. 240 § 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej: "O.p."), wskazując, iż w dniu [...] czerwca 2017 r. Sąd Rejonowy w Z. wydał postanowienie sygn. akt [...] o zatwierdzeniu uchylenia się przez T. F. od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza, w rezultacie czego T. F. spadek po zmarłym bracie J. S. przyjęła z dobrodziejstwem inwentarza. W konsekwencji Skarżąca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Ponadto przyjęcie przez Stronę spadku z dobrodziejstwem inwentarza skutkuje również tym, że także pozostali spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Wskazać także należy, iż postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie sygn. akt [...] o zatwierdzeniu uchylenia się przez T. F. od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza uprawomocniło się dnia 10 lipca 2017 r.
DIAS postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją DIAS z dnia [...] maja 2017 r.
Następnie DIAS decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. odmówił uchylenia ww. decyzji.
Od decyzji DIAS z dnia [...] stycznia 2018 r. Skarżąca złożyła odwołanie.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu DIAS wskazał, że powołana we wniosku o wznowienie postępowania przesłanka nie spełnia wymogów określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. DIAS uznał, że załączone do wniosku dokumenty w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] o zatwierdzeniu uchylenia się przez Skarżącą od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza, jak również wyciąg z protokołu Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt 1 Ns 90/17 nie stanowią nowych dowodów, istniejących w dniu wydania ostatecznej decyzji.
Zdaniem DIAS powołana we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność faktyczna, tj. uchylenie się przez T. F. od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza i również przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, nie istniała w momencie wydawania decyzji ostatecznej. Postanowienie z dnia [...] czerwca 2017 r. zapadło po dniu wydania decyzji ostatecznej objętej wnioskiem o wznowienie postępowania i nie potwierdza ono istnienia we wspomnianym dniu, tj. [...] maja 2017 r. wynikającej z niego okoliczności, lecz tę okoliczność kreuje.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt [...] było niewątpliwie zasadniczą podstawą wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej spadkobierców przez NUS. W związku z przyjęciem spadku wprost spadkobiercy przejęli prawa i obowiązki po zmarłym J. S. bez ograniczenia odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od kwietnia 2005 r. do lutego 2006 r. Ww. postanowienie Sądu nie zostało uchylone lub zmienione. W ocenie DIAS powyższe oznacza, że w sprawie nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 7 O.p.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia ww. decyzji DIAS z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie:
1. art. 922 § 1, art. 1029 § 1 ustawy z dnia 2[...] kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U.z 2018 r. poz. 1025 ze zm. dalej: "k.c."), podnosząc, że prawa spadkobierców to również dostęp do informacji o zobowiązaniach podatkowych. Między innymi po to ustawodawca wyznaczył sześciomiesięczny termin na podjęcie decyzji o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, żeby spadkobierca mógł zapoznać się ze składnikami majątku zmarłego przed podjęciem ostatecznej decyzji. NUS, pomimo kilku zapytań, w tym zapytania pisemnego, nie udzielił odpowiedzi w stosownym czasie o wysokości zobowiązania podatkowego;
1. art. 1031 § 2 k.c. – zdaniem Skarżącej zaskarżona decyzja narusza ten przepis, bowiem spis inwentarza spadku jest w trakcie sporządzania przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. P. P.. Nieznana jest zatem wartość czynna spadku, a więc nie można określić wysokości odpowiedzialności za długi spadkowe. Tym bardziej nie można wzywać do spłacenia zobowiązania. Do czasu zakończenia postępowania nie można wydać decyzji o wysokości odpowiedzialności spadkobierców oraz wymagać zapłaty długu, gdyż w istocie nie jest znana wysokość majątku pozostawionego przez zmarłego. Nadto z informacji uzyskanej od żony i dzieci zmarłego spadkodawca nie pozostawił majątku po sobie. Taką informacją również dysponuje NUS oraz DIAS (akta sprawy). Jeśli zostanie to potwierdzone przez sporządzenie spisu inwentarza spadku, to odpowiedzialność Skarżącej za długi podatkowe powinna wynieść zero złotych;
2. art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy, że postanowienie Sądu Rejonowego w Z. o zatwierdzeniu uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza zostało wydane w związku z brakiem wiedzy spadkobierców o wysokości zobowiązania podatkowego m.in. na podstawie art. 1019 § 1. k.c. - działanie pod wpływem błędu;
4. art. 240 § 1 pkt 7 O.p. poprzez oparcie decyzji NUS na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy w Z., wydając postanowienie z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...], zmienił w znaczeniu prawnym postanowienie Sądu Rejonowego w Z. sygn. [...], tym samym uchylając tytuł prawny, na podstawie którego NUS wydał decyzję o wysokości odpowiedzialności podatkowej spadkobierców.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. Skarżąca podniosła, że otrzymała od komornika pismo ze spisem inwentarza, z którego wynika, że brat nie pozostawił żadnego majątku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W myśl art. 240 § 1 pkt 5 i 7 O.p. "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (...)
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję; (...)
7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji (...)".
W świetle brzmienia tego przepisu za niezasadny uznać należy zarzut dotyczący naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W tym zakresie podzielić należy pogląd DIAS, iż postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] o zatwierdzeniu uchylenia się przez Skarżącą od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza, jak również wyciąg z protokołu Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt 1 Ns [...] nie stanowią nowych dowodów, istniejących w dniu wydania ostatecznej decyzji DIAS. Postanowienie to nie istniało bowiem w momencie wydawania decyzji ostatecznej, tj. dnia [...] maja 2017 r. Postanowienie z dnia [...] czerwca 2017 r. zapadło po dniu wydania decyzji ostatecznej objętej wnioskiem o wznowienie postępowania i nie potwierdza ono istnienia we wspomnianym dniu, tj. [...] maja 2017 r. wynikającej z niego okoliczności. Dlatego też zarzut dotyczący naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uznać należy za bezzasadny.
Zasadny natomiast okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 240 § 1 pkt 7 O.p.
Wskazać w tym miejscu należy na następujące wyroki NSA z dnia 6 marca 2015 r. o sygn. I FSK 2155/13 i I FSK 2154/13. Otóż wyroki te zostały wydane w związku ze skargami na decyzje organów podatkowych w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznych decyzji w zakresie solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy. Zaskarżone w niniejszych sprawach decyzje zapadły w wyniku wznowienia – na wniosek stron (spadkobierców) – postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 240 § 1 pkt 7 O.p., a to z uwagi na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego, w którym zatwierdzono uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku przez część spadkobierców po zmarłym podatniku. Trzem ze spadkobierców, w tym skarżącym, odmówiono w tym postanowieniu zatwierdzenia uchylenia się od tychże skutków prawnych. Zatem zdaniem organu podatkowego w sprawach, będących przedmiotem orzekania przez NSA, nie doszło do uchylenia lub zmiany orzeczenia sądu, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 7 O.p. W ocenie organu postanowienie Sądu Rejonowego, w którym zatwierdzono uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku przez część spadkobierców po zmarłym podatniku, zmieniło prawomocne postanowienie tegoż Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w zakresie sytuacji prawnej tylko niektórych wskazanych w tym postanowieniu osób, natomiast w odniesieniu do pozostałych spadkobierców, w tym skarżących, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku pozostaje w mocy, a skutki niezłożenia w terminie sześciu miesięcy oświadczenia o przyjęciu spadku trwają nadal.
W wyrokach z dnia 6 marca 2015 r. o sygn. I FSK 2155/13 i I FSK 2154/13 NSA stwierdził, iż wydanie postanowienia Sądu Rejonowego, w którym zatwierdzono uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku przez część spadkobierców po zmarłym podatniku, miało niewątpliwy wpływ na treść ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy, a zatem istniały podstawy do przyjęcia, że w sprawie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 7 O.p. Poprzez dokonaną tym postanowieniem zmianę sposobu nabycia spadku przez niektórych spadkobierców zmarłego podatnika, zaistniała fikcja prawna z art. 1016 k.c., w wyniku której również u pozostałych spadkobierców – w tym skarżących - doszło do nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Zdaniem NSA, zmiana ta winna znaleźć odzwierciedlenie w decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, poprzez wskazanie, że skarżący ci nie nabyli spadku wprost, lecz z dobrodziejstwem inwentarza.
Następnie NSA powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2012r., o sygn. akt. III CZP 89/12 (publ. LEX nr 1294690), z którego wynika, że jeżeli wśród wszystkich spadkobierców, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, znajdzie się spadkobierca należący do grona wymienionych w art. 1015 § 2 zdanie drugie k.c., to nabywa on spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co z kolei pozwala zastosować art. 1016 k.c. z takim skutkiem, iż "uważa się, że także pozostali spadkobiercy, którzy nie złożyli oświadczenia w terminie, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza". Treść art. 1016 k.c. nie daje podstaw do uzależniania przewidzianego w tym przepisie uprzywilejowania spadkobierców od chronologii zdarzeń polegających na przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza i upływie ustawowego terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu albo o odrzuceniu spadku. Przewidziany w art. 1016 k.c. skutek następuje także wówczas, gdy przesłanka w postaci przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spełniła się dopiero w toku postępowania o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 679 Kodeksu postępowania cywilnego). Wynikające z art. 1016 k.c. uprzywilejowanie spadkobierców następuje, w przeciwieństwie do uprzywilejowania przyjmujących spadek z dobrodziejstwem inwentarza, na podstawie art. 1015 § 2 zdanie drugie k.c., wymagającego przynajmniej w stosunku do osób fizycznych oceny indywidualnych, prawnie relewantnych cech, zupełnie mechanicznie.
Następnie w wyrokach z dnia 6 marca 2015 r. o sygn. I FSK 2155/13 i I FSK 2154/13 NSA stwierdził, iż uzasadnione było twierdzenie strony skarżącej i Sądu I instancji, że poprzez wydanie postanowienia Sądu Rejonowego, w którym zatwierdzono uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku przez część spadkobierców po zmarłym podatniku, nie uległ zmianie krąg spadkobierców po tymże zmarłym podatniku, lecz sposób przyjęcia przez nich spadku. W świetle powyżej cytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego należało przyjąć, że mimo iż w tym postanowieniu Sąd Rejonowy nie wyraził zgody, aby skarżący uchylili się od skutków niezachowania 6-miesięcznego terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, to jednak z mocy art. 1016 k.c. w stosunku do skarżących wystąpił skutek przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Skoro w swoich rozstrzygnięciach organy podatkowe obu instancji, orzekając o solidarnej odpowiedzialności skarżących za zaległości podatkowe spadkodawcy wskazywały, że nabyli oni spadek wprost – co niewątpliwie miało bezpośredni wypływ na zakres ich odpowiedzialności – to zmiana zakresu nabycia spadku, tj. z dobrodziejstwem inwentarza powinna zostać uwzględniona w decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania.
Powyższy pogląd NSA zawarty w powołanych orzeczeniach Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni akceptuje i przyjmuje za własny.
Z kolei w wyroku z dnia 14 października 2014 r., sygn. II FSK 3029/14, NSA stwierdził, iż: "W myśl art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. W tym miejscu wskazać należy, iż stosownie do brzmienia art. 690 § 2 k.p.c. wskutek prawomocnego zatwierdzenia przez sąd uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ulega zmianie krąg osób, co do których nabycie spadku zostało już stwierdzone albo zarejestrowany został akt poświadczenia dziedziczenia. Sąd po przeprowadzeniu rozprawy zmienia z urzędu postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia i orzeka w tym przedmiocie. Postępowanie, które przeprowadził skarżący, zakończone prawomocnym postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt (...) stanowi samoistną przesłankę dokonania z urzędu zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt IV CSK 139/12, LEX nr 1274999). Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał tą kwestię za prejudycjalną dla toczącego się postępowania, pomimo istnienia w obrocie prawnym prawomocnego postanowienia ustalającego krąg spadkobierców. Z tych względów wszczęcie postępowania o uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia w sprawie przyjęcia spadku powodowało konieczność zawieszenia postępowania podatkowego z uwagi na znaczenie postępowania cywilnego dla określenia kręgu spadkobierców. Naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej mogło mieć wpływ na wynik sprawy i obligowało Sąd do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.". Podobny pogląd wyraził także NSA w wyroku z dnia 9 października 2014 r., sygn. II FSK 2589/14.
Zatem, podsumowując, skoro z powołanych orzeczeń NSA, a w szczególności wyroków z dnia 6 marca 2015 r. o sygn. I FSK 2155/13 i I FSK 2154/13 wynika, iż wydanie postanowienia Sądu Rejonowego, w którym zatwierdzono uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku przez część spadkobierców po zmarłym podatniku, miało niewątpliwy wpływ na treść ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy, to pogląd ten należy uznać za zasadny również w okolicznościach niniejszej sprawy. W ocenie Sądu istniały zatem podstawy do przyjęcia, że w sprawie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 7 O.p. Skoro powoływane wyroki NSA dotyczą spadkobierców, którzy korzystają z fikcji prawnej z art. 1016 k.c., to tym bardziej taka sytuacja winna dotyczyć Skarżącej, która skutecznie złożyła oświadczenie o nabyciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Zdaniem Sądu, zmiana ta winna znaleźć odzwierciedlenie w decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spadkodawcy zmarłego J. S., poprzez wskazanie, że Skarżąca nie nabyła spadku wprost, lecz z dobrodziejstwem inwentarza.
Wydając zaskarżone rozstrzygnięcia, DIAS naruszył zatem art. 240 § 1 pkt 7 O.p. przez nietrafną ocenę skutków prawnych postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] o zatwierdzeniu uchylenia się przez T. F. od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu spadku po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na opisane powyżej uchybienie, skutkujące naruszeniem wymienionych przepisów, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję DIAS z dnia [...] kwietnia 20118 r., jak też i poprzedzającą ją decyzję DIAS z dnia [...] stycznia 2018 r.
Przy ponownym orzekaniu w sprawie DIAS – mając na uwadze treść przepisu art. 240 § 1 pkt 7 O.p., a także wskazany wyżej kierunek wykładni tego przepisu – uwzględni, że Skarżąca nabyła spadek po J. S. z dobrodziejstwem inwentarza. Przy czym ocena w kontekście spełnienia przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 7 O.p. powinna znaleźć odzwierciedlenie w decyzjach w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, poprzez wskazanie, że Skarżąca nabyła spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Na wniosek Skarżącej Sąd zasądził w punkcie 2 wyroku na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego (200 zł) w wysokości obejmującej wpis (art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło