III SA/Wa 1415/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 r. sprawy ze skarg S. M. na decyzje Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] maja 2004 r. Nr Nr Nr w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie o zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. oddala skargi III SA/Wa 1415/04 Uzasadnienie Decyzjami z dnia [...].10.2002 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. ustalił Panu S.M. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za lata 1999-2001 r. Od decyzji tych Pan S. Mnie złożył odwołań w związku z czym stały się one ostateczne. Pismem z dnia [...] 08.2003 r. Pan S.M. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych w/w decyzjami. We wnioskach o wznowienie postępowania podatnik powołał się na przesłankę do wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa, stwierdzając, że jako strona postępowania nie z własnej winy nie brał udział w postępowaniu kontrolnym. Zaskarżonymi do Sądu decyzjami z dnia [...].05 2004 r. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...].10. 2003 r. odmawiające uchylenia swoich decyzji z dnia [...].10.2002 r. W jednobrzmiących uzasadnieniach tych decyzji stwierdził, że strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania powołując jako podstawę wznowienia art. 145§ 1 pkt 4 Kpa (obecnie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej o tym samym brzmieniu). Z powodu tej podstawy w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie i uchyla się decyzję ostateczną (art. 243 § 2 w związku z art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) jeżeli są spełnione łącznie następujące przesłanki – po pierwsze strona nie brała udziału w postępowaniu kontrolnym, a po drugie strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z tym, że brak winy strony w tym zakresie powinien być przez nią udowodniony. Zdaniem organu nie można bowiem zgodzić się, że podatnik nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). W aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że w trakcie postępowania kontrolnego wielokrotnie zwracano się pisemnie za pośrednictwem poczty oraz telefonicznie do pana S. M. o zgłoszenie się do organu kontroli skarbowej celem złożenia wyjaśnień, zapoznania się z materiałem dowodowym, lecz wezwania te najczęściej pozostawały bez odpowiedzi. Zawiadomieniem z dnia [...]. 04.2001 r. poinformowano Pana S.M. o wszczęciu postępowania kontrolnego. Pismem z dnia [...].04.2001r. kontrolowany wskazał adres do doręczeń :[...] , potwierdzając go pismem z dnia [...]. 07. 2002 r. W trakcie kontroli na ten adres wysłana była korespondencja informująca o ważniejszych ustaleniach kontroli i decyzja ostateczna z dnia [...]. 10.2002 r. Z powodu nieobecności adresata pod wskazanym adresem, jak również niemożność doręczenia korespondencji innym osobom określonym w art. 149 Ordynacji podatkowej, pracownik poczty zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej umieszczał informacje o przesyłkach znajdujących się na poczcie, na drzwiach mieszkania, którego adres do doręczeń podał kontrolowany. W przypadku kiedy podatnik przez okres 7 dni (art. 150§ 1 pkt 1 ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.) nie odbierał pism (decyzji) z Urzędu Pocztowego pisma takie, zgodnie z art. 150 § 2 uznano za doręczone i pozostawiono w aktach sprawy. W ocenie Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej wyjaśnienia przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania, iż przebywał on w okresie od jesieni 2002 r. do lipca 2003 r. w N (ok. [...] miesięcy) są bez znaczenia. Pan S. M. został powiadomiony, zawiadomieniem z dnia [...].04. 2001 r., o wszczęciu postępowania kontrolnego, które osobiście podpisał, i stał się stroną tego postępowania. Stosownie do art. 147 Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r,), strona w razie wyjazdu za granicę na co najmniej 6 miesięcy była zobowiązana do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń, czego podatnik nie uczynił. W razie niedopełnienia ww. obowiązku pisma uważa się za doręczone. W złożonych skargach na wymienione decyzje skarżący wnosząc o ich uchylenie zarzucił: – naruszenie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na nie załatwienie sprawy w terminie, do którego organ zobowiązał się w piśmie z dnia [...].04. 2004 r. tj. do dnia [...] maja 2004 r.; - nieuwzględnienie przez Generalnego Dyrektora Kontroli Skarbowej, w trakcie wydawania decyzji całokształtu okoliczności mogących mieć wpływ na treść wydanej decyzji, co stanowi naruszenie następujących artykułów Ordynacji podatkowej: 120(zasada praworządności), 122 (zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej), 187 ( nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący); - istotne uchybienia wydanej decyzji poprzez naruszenie § 2 w zw z art. 210§ 1 pkt 6 i 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie podstawy prawnej uzasadnienia w sposób jednoznaczny, poprzez stosownie przepisów procesowego prawa podatkowego za pomocą dowolnej ich interpretacji, - naruszenie art. 243 § 2 w związku z art. 245 § 1 pkt 1 poprzez wzajemnie sprzeczne ich stosowanie; - niewyczerpanie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji. W ocenie strony wskazanie w decyzjach przez organ, iż w sprawie względy merytoryczne nie mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy o umorzenie postępowania świadczą o bezpodstawnym "działaniu przesłanek", o których mowa w art. 240§ 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Skoro postanowieniem wznowiono postępowanie to obowiązkiem organu było, zgodnie z art. 243 § 2 zbadać przesłanki do wznowienia wraz z obowiązkiem poprawnej oceny merytorycznej sprawy. W dalszej części skargi skarżący przedstawił swoje stanowisko odnośnie naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji ustalających wymiar podatku dochodowego za lata 1999-2001 oraz naruszenia art.20 ust 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991- o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 Nr 14, poz. 176 ze zm.) W odpowiedziach na skargi Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej podtrzymując swoje dotychczasowe stanowiska zawarte w zaskarżonych decyzjach wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Po połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1270)należało uznać, iż nie zasługują one na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie należało przyjąć, bowiem ten fakt nie był kwestionowany przez strony postępowania, iż zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 240 § 1 pkt. 4 ustawy Ordynacja podatkowa tj. podatnik w okresie 1 miesiąca złożył podania o wznowienie postępowania. W kwestii zarzutu naruszenia art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej trzeba wyjaśnić, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania składa się z dwóch wyraźnych faz. W pierwszej fazie organ podatkowy rozstrzyga kwestię samego wznowienia postępowania. Ten etap rozpoczyna się z chwilą złożenia przez stronę żądania wznowienia postępowania, a kończy się wydaniem postanowienia o wznowienie postępowania lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W tym stadium postępowania organ podatkowy bada jedynie formalne podstawy wznowienia. Na tym etapie postępowania organ nie dokonuje ustaleń merytorycznych co do przyczyny wznowienia postępowania, ani też co do rozstrzygnięcia istoty spraw jak mylnie sądzi skarżący. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów zawartych w skargach przede wszystkim należało zwrócić uwagę, iż Ordynacja podatkowa, w drodze wyjątku od zasady trwałości decyzji administracyjnej, dopuszcza możliwość weryfikowania przez organy podatkowe wydanych przez nie decyzji podatkowych. Chodzi tutaj o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania (art. 240-246 Op.) wskutek wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji ostatecznej. W drodze wyjątku może także dojść do uchylenia lub zmiany decyzji prawidłowych lub dotkniętych wadami niekwalifikowanymi (art. 253-257 Op.) Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, iż skarżący jako adres zamieszkania i adres do doręczeń wskazał [...] , co wynika ze złożonego zeznania podatkowego za 1999 r. (k. 207), jego pisma z dnia [...]grudnia 2001 r. zatytułowanego "odpowiedź na wezwanie" (k. 230), czy też wniosku o wznowienie postępowania. W trakcie całego postępowania podatkowego podatnik nie wskazywał innego adresu do doręczeń jak również nie powołał swojego pełnomocnika. W złożonym wniosku o wznowienie postępowania skarżący jako podstawę prawną wskazując art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa stwierdził, że "bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu podatkowym. Zawiadomienia o toczącym się postępowaniu podatkowym były kierowane pod adres mieszkania komunalnego ( podkres. sądu), w którym najemcą była jego matka. Korespondencji tej jemu nie przekazała i zawiadomienia uznane zostały ze skutkiem doręczenia". Dodał, że w czasie prowadzenia postępowania przebywał w N. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż nie naruszono art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania oraz prawa strony przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Udział "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej i drugiej instancji. Należy go zrozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje Ordynacja podatkowa. W myśl art. 190 § 1 i 2 konkretyzującego powyższą zasadę, strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem oraz ma zagwarantowane prawo do udziału w przeprowadzeniu dowodu, zadawania pytań świadkom i biegłym, a także składania wyjaśnień. Przepis ten nakłada na organy podatkowe obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu (§ 1), obowiązek dopuszczenia strony do przeprowadzenia dowodu i obowiązek udzielenia informacji o przysługujących jej uprawnieniach (§ 2). W niniejszej sprawie organy podatkowe wypełniły względem skarżącego wszystkie nałożone obowiązki. To, że skarżący dowiedział się o podejmowanych w stosunku do jego osoby czynnościach z opóźnieniem powstało wyłącznie z przyczyn leżących po stronie samego zainteresowanego. Stosownie do art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej w takim postępowaniu strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swego adresu. Stosownie do treści § 2 art. 146 ustawy w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Z kolei w myśl art. 147§ Ordynacji podatkowej w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 6 miesięcy, strona obowiązana jest do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń. Natomiast w razie zaniedbania tego obowiązku pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem (art. 147 § 4 Op.). Mając na uwadze powyższe skoro podatnik wyjechał za granicę na okres [...] miesięcy i zaniedbał obowiązku wynikającego z art. 147 § 1 ustawy, to nie może czynić zarzutu organom podatkowym, iż naruszyły art. 240 § 1 pkt. 4 ustawy Ordynacji podatkowej oraz inne powołane w skardze przepisy prawa. Z tych względów na podstawie art. 151 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jaki w sentencji.