III SA/Wa 1415/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczenia od grudnia 2008 r. do grudnia 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy M. J., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na fakt, że wniosek został złożony na nieprawidłowym formularzu, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego przesłano Skarżącemu reprezentowanemu przez pełnomocnika, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF celem jego wypełnienia, podpisania i zwrotu do Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano Skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika do złożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. W nadesłanym formularzu wniosku Skarżący wskazał, że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, z ZUS otrzymuje 1.100 zł. Żona Skarżącego nie pracuje. Skarżący oświadczył, że posiada niespłacone kredyty, które łącznie wynoszą ok. 850.000 zł. Utrzymanie domu to koszt ok. 500-600 zł miesięcznie, zaś utrzymanie rodziny kosztuje ok. 1.500 zł. W poprzednim roku Skarżący miał stratę. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i małoletnim synem. Posiada dom o powierzchni 130m2 o wartości 350.000 zł obciążony hipoteką we frankach ok. 560.000 zł oraz nieruchomość gruntową o powierzchni 5.300m2, plac handlowy, w którym prowadzi działalność. Innego majątku Skarżący nie posiada. Skarżący oświadczył, że dochód gospodarstwa domowego wynosi 1.565 zł, na który składa się dochód z działalności gospodarczej 1.100 zł oraz zasiłek dla bezrobotnych żony Skarżącego w wysokości 465 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżący wymienił: kredyty łącznie ok. 850.000 zł, które są nie spłacone, gdyż Skarżący nie posiada żadnych środków finansowych na ich spłatę. Miesięcznie utrzymanie domu, media kosztują ok. 500-600 zł. Wyżywienie ok. 1.500 zł miesięcznie. Do wniosku Skarżący dołączył swoje zeznanie podatkowe za rok 2017 r., z którego wynika, że Skarżący osiągnął przychód ponad 1 mln złotych, zaś strata za ten rok wyniosła 19.396,24 zł. Skarżący nadesłał również kserokopie umów kredytowych. Nie nadesłał jednak pozostałych żądanych dokumentów, m.in. wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia z Urzędu Pracy o pozostawaniu żony Skarżącego osobą bezrobotną, zeznania podatkowego żony, czy też wyciągu z ewidencji przychodów, kosztów, dochodów z działalności gospodarczej za okres ostatnich sześciu miesięcy i ewidencji środków trwałych. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a" ), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego Skarżący nie ma obowiązku ponoszenia żadnych kosztów sądowych, bowiem postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2018 r. Sąd odrzucił skargę jako wniesioną po terminie, a zażalenie na to postanowienie nie zostało wniesione. Nie mniej jednak oceniając sytuację finansową Skarżącego zauważyć należy, że gospodarstwo domowe Skarżącego utrzymuje się z prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej i zasiłku dla bezrobotnych żony Skarżącego. Skarżący wskazuje co prawda, że obecnie dochód gospodarstwa domowego wynosi łącznie 1.565 zł, jednak nie bez znaczenia jest fakt, że Skarżący pomimo wezwania kwestii tej nie udokumentował. Wskazać również należy, że Skarżący uzyskał w 2017 r. przychód w wysokości pond 1 milion złotych. Co prawda Skarżący wykazał za ten rok stratę, jednak strata nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, tylko nadwyżką ponoszonych kosztów nad uzyskanym przychodem. Zauważyć również należy, że Skarżący nie wykonał w całości zarządzenia referendarza sądowego, bowiem nie nadesłał m.in. wyciągów z rachunków bankowych, wyciągu z ewidencji przychodów, kosztów i dochodów, ewidencji środków trwałych, czy też zeznania podatkowego żony. Nienadesłanie dokumentów wskazuje na brak woli Skarżącego w rzetelnym przedstawieniu jego sytuacji majątkowej. Powyższe okoliczności przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.