III SA/Wa 1416/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2013 r. po rozpoznaniu wniosku S. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 p o s t a n a w i a 1. przyznać stronie prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi 2. w pozostałym zakresie odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy S. sp. z o.o., dalej jako strona lub spółka, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr z 27.06.2013 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała na to, że: - zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej; - nie dysponuje majątkiem wystarczającym do uiszczenia wpisu w wysokości 13213,- zł; - złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku; - majątek spółki został zabezpieczony w wyniku ustanowienia tymczasowego nadzorcy sądowego; - Urząd Skarbowy prowadzi wobec spółki egzekucje administracyjną; - wysokość strat za ostatni rok obrotowy wynosi 182626 zł; - spółka nie posiada środków na rachunku bankowym. Do formularza spółka załączyła rachunek zysków i strat za 2012 r. i postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z [...] maja 2013 r. [...] o zabezpieczeniu majątku dłużnika spółki S. przez ustanowienie nadzorcy sądowego. Strona, wezwana przez referendarza sądowego pismem z 3.07. 2013 r., przesłała: zestawienie zobowiązań spółki na 12.07.2013 r., zestawienie należności spółki na 12.07.2013 r., wyciąg z rachunku bankowego od 1.01.2013 do 30.06.2013 r., upomnienie Wójta Gminy w sprawie uiszczenia podatków lokalnych, wezwanie SR na rozprawę w dniu 14.08.2013 r. w sprawie o ogłoszenie upadłości. W piśmie z 15.07.2013 r. strona wskazała, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w 2012 r. i nie wystawia obecnie faktur VAT. Zaznaczyła przy tym, że stan niewypłacalności pogłębia się i spółka zalega z uiszczeniem należności podatkowych (podatek od nieruchomości). Spółka jest właścicielem zabudowanej nieruchomości gruntowej w miejscowości W. , obciążonej hipoteką na rzecz Banku i Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Wpis od skargi, czyli jedyny koszt sądowy wymagany na obecnym etapie postępowania, wynosi w sprawie 13213,- zł (w sprawie III SA/Wa 1415/13 – 1672 zł; w sprawie III SA/Wa 1414/13 – 2540 zł) . Do tej wielkości przede wszystkim należy zatem odnieść zdolność strony do wygospodarowania środków finansowych i przesłanki zastosowania prawa pomocy, ponieważ ocena zdolność płatniczej strony zależy od zestawienia aktualnie posiadanych przez stronę środków z aktualnie wymaganymi należnościami. Referendarz sądowy zauważa, że znajdują potwierdzenie w aktach twierdzenia strony o znikomości środków na rachunkach bankowych strony. W szczególności, wynika to z analizy wyciągów z rachunków bankowych spółki za ostatnie sześć miesięcy, tj. brak środków finansowych w rozmiarach umożliwiających pokrycie kosztów sądowych wymagalnych w sprawie lub poczynienie jakichkolwiek wydatków. Trudności w zbilansowaniu prowadzonej działalności gospodarczej spółki zaznaczył Sąd w postanowieniu z 9 maja 2013 XGU 207/13 stwierdzając, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez dłużnika (stronę w niniejszym postępowaniu przed WSA w Warszawie) "wskazuje, że istnieją uzasadnione podstawy do uznania jego niewypłacalności i tym samym ogłoszenia upadłości". Niewypłacalność jest to, w ujęciu finansowo-ekonomicznym stan, w którym majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań dłużnika wobec wierzycieli i jest cechą charakterystyczną dla złej skrajnie złej sytuacji finansowej. Skoro istnieje uzasadnione podejrzenie, graniczące z pewnością, że strona nie posiada środków finansowych na zapłatę swoich zobowiązań (innych niż sądowe) w pełnym rozmiarze to tym bardziej nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. – zwłaszcza, że wniesienie opłat warunkuje skorzystania przez stronę z prawa (dostępu) do Sądu, a strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej przy zobowiązaniach przewyższających przychód. W żadnym natomiast wypadku nie jest rolą referendarza sądowego, przy wszczętych procedurach o zabezpieczenie majątku i procedurach upadłościowych, rozstrzygać wątpliwości co do sytuacji ekonomicznej na niekorzyść strony wnioskującej do Sądu o udzielenie jej pomocy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Referendarz sądowy zaznacza przy tym, pomijając już kwestię natychmiastowego wygospodarowania przez stronę środków z rachunku bankowego (a właściwie – brak tej możliwości z uwagi na brak środków), że z przedłożonego rachunku zysków i strat wynika, że wysokość zobowiązań spółki przewyższa wysokość jej wierzytelności. Okoliczność ta, w zestawieniu z ustanowieniem dla strony nadzorcy sądowego, który ogranicza stronę w prawie zarządu majątkiem, jest kolejną okolicznością uzasadniającą przyznanie stronie prawa pomocy, choćby z uwagi na krótki termin do podjęcia decyzji i uiszczenia wpisu od skargi.. Odmowę przyznania stronie prawa pomocy we wskazanym w sentencji zakresie referendarz sądowy uzasadnia tym, że zdolność płatniczą strony należy rozpoznawać z uwzględnieniem chwili powstania konieczności uiszczenia opłat. Z uwagi na fakt wszczęcia postępowania upadłościowego, co wynika z deklaracji strony, proporcja posiadanych środków (uzyskanych w wyniku gospodarowania majątkiem) i ciążących na stronie należności może być inna, niż ta deklarowana aktualnie przez stronę, czym referendarz sądowy uzasadnia rozstrzygnięcie odmowne w części. Stąd sytuacja majątkowa i zdolność strony do uiszczenia kosztów powinna być rozważana za każdym razem oddzielnie przy wystąpieniu wymagalnych kosztów. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.