III SA/Wa 1424/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Pismem z dnia 1 grudnia 2005 roku J. C. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległych składek. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż z uwagi na aktualną sytuację materialną nie jest w stanie spłacić tych należności. Konieczność ich spłaty pozbawiłaby jego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, która oprócz renty inwalidzkiej jest jego źródłem utrzymania. Podniósł również, że posiada II grupę inwalidzką i leczy się od kilku lat. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku, Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 38026,88 zł (kwota główna oraz odsetki). W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że J. C. nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należnych składek jak również nie udowodnił, że uregulowanie należności spowoduje negatywne konsekwencje dla niego i jego rodziny. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, że zachodzi całkowita nieściągalność należności. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochody. Z zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia 7 września 2005 roku wynika, iż dochód roczny wynosi 11660 zł. Nadto pobiera on świadczenie emerytalno - rentowe z ZUS - u w wysokości 394 zł miesięcznie. Wraz z żoną jest właścicielem lokalu mieszkalnego w D. o powierzchni 43,9 m2 oraz posiada działkę o powierzchni 0,17 ha we wsi H. i udziały w dwóch działkach zabudowanych budynkami gospodarczymi. Fakt posiadania stałego dochodu oraz majątek nieruchomy stwarzają możliwość skutecznej egzekucji zadłużenia. Zadłużenie nie zostało objęte egzekucją i brak jest postanowienia o nieściągalności zadłużenia. Za odmową umorzenia przemawia również okres jaki ZUS ma na dochodzenie należności. Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. C. podnosząc zarzut, iż leczy się w szpitalu [...] w L. a stan jego zdrowia jest niedobry. Choroba ma charakter nieuleczalny, a zapadł na nią po uzyskaniu informacji, iż miał obowiązek opłacać pełną składkę ubezpieczeniową za żonę, która była osobą współpracującą, chociaż pomagała mu w działalności w połowie wymiaru pełnego zatrudnienia. Nikt wcześniej mu o tym nie powiedział i przez wiele lat tkwił w nieświadomości powodując narastanie zobowiązania. Nie rokuje to, jego zdaniem, perspektyw na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej w dotychczasowych rozmiarach. Nieobecność w pracy z powodu choroby powoduje, iż wszystko niszczeje i przepada. Dochód za jedenaście miesięcy 2005 roku wynosi 23 401,48 zł. Z tych pieniędzy musi opłacić wszystkie należności związane z utrzymaniem mieszkania i rodziny. Wykazany przez ZUS majątek nieruchomy jest jedynie obciążeniem dla jego dochodów. Nie osiąga z niego żadnych zysków. Wraz z żoną żyje na granicy wytrzymałości finansowej. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku, Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2006 roku podzielając zawarte w niej stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. C. podnosząc zarzut, iż ocena jego sytuacji majątkowej i rodzinnej dokonana została zbyt formalnie i bez wdawania się w szczegóły, które mogłyby dać właściwy obraz jego położenia. Błąd w opłacaniu składki za żonę nastąpił bez jego winy i świadomości. Nadto skarżący podniósł, iż Prezes ZUS - u źle wyliczył uzyskiwany przez niego dochód, gdyż od przychodu odliczył tylko wydatki na opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne i podatek dochodowy, podczas gdy z dochodu tego musi opłacać jeszcze wszelkie powinności związane z zatrudnieniem pracownika w sklepie na którego pracy obecnie opiera się działalność oraz koszty usługi w biurze podatkowym. Posiadany majątek to minimum socjalne obciążone podatkami od nieruchomości i rolnym. Prowadzenie egzekucji z tego majątku ugodziłoby z najżywotniejsze jego interesy. Umorzenie całkowite lub częściowe zaległych składek lub odsetek za zwłokę uzasadnione jest, jego zdaniem, względami koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł 0 oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art. 7 kpa 1 art. 77 § 1 kpa. Nie zostały zdaniem Sądu wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Podkreślić, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygająca wniosek o umorzenie zaległości jest tzw. decyzją uznaniową, a nie decyzją związaną. Mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości organ administracji może, ale nie musi wydać decyzję o ich umorzeniu. Sąd administracyjny kontrolując decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie posiada kompetencji do nakazania organowi administracji by zaległości te umorzył. Żaden przepis prawa nie daje bowiem sądowi administracyjnemu takich uprawnień. Sądowa kontrola decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek polega na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 roku, sygn. akt II SA 2486/01 (LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany - Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie w prowadzonym postępowaniu zgromadzony materiał dowodowy nie został dostatecznie przeanalizowany pod kątem istnienia przesłanek do umorzenia zaległych należności. W ocenie Sądu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych winien dokonać analizy czy obowiązek spłaty całości zadłużenia (wraz z odsetkami) nie spowoduje konieczności likwidacji prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, a w konsekwencji czy nie skutkowałoby to ciężkimi skutkami dla skarżącego oraz jego rodziny w postaci niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Rozważenia w tym kontekście, zdaniem Sądu, wymaga możliwość umorzenia skarżącemu chociażby części zaległości lub odsetek od zaległości, co czyniłoby realnym spłatę przez skarżącego pozostałej części zadłużenia w systemie ratalnym. Zdaniem Sądu mimo tego, że w ustawie z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma przepisu pozwalającego wprost na umorzenie samych odsetek, to jednak umorzenie takie jest możliwe. Skoro bowiem w oparciu o przepis art.28 wymienionej ustawy możliwe jest umorzenie należności głównej, co powoduje umorzenie również odsetek, to tym bardziej możliwe jest umorzenie także samych odsetek od zaległej należności. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.lc i art. 152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.