III SA/Wa 1430/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi B. P. i T. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Skargę oddala Pismem z dnia 6 listopada 2005 roku B. i T. P. wystąpili do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległych należności. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, iż mimo rozłożenia należności na raty nie są w stanie ich uiszczać. Działalność firmy polegała na wykonywaniu drobnych robót budowlanych za małe pieniądze i jakiekolwiek opóźnienie w płatności za usługę powodowało utratę płynności finansowej. W maju 2005 roku działalność została zakończona z powodu braku zleceń. W chwili obecnej firma nie istnieje. T. P. zatrudniony jest na umowę o pracę w firmie córki za najniższą stawkę. B. P. nie jest nigdzie zatrudniona. Nie posiadają żadnego majątku ruchomego. Jedynym majątkiem jest stuletnia kamienica objęta zajęciem hipotecznym na rzecz ZUS - u. Nigdy z premedytacją nie uchylali się od płacenia składek na rzecz ZUS - u oraz nie działali świadomie na jego szkodę dla uzyskania własnych korzyści. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku, Nr [...] Zakład Ubezpieczeń społecznych Oddział w Z. odmówił umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 147046,34 zł (należność główna wraz z odsetkami). W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że Spółka Cywilna [...] nie prowadzi działalności gospodarczej. T. P. jest zatrudniony i osiąga dochód w wysokości 617,39 zł netto. B. i T. P. posiadają składniki majątkowe w postaci domu oraz działki. Uzyskują dochód z tytułu najmu mieszkania w wysokości 250 zł. Zdaniem ZUS - u w tej sytuacji nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległości w tym również ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek dochodzić należnych składek co najmniej 10 lat od daty ich wymagalności. Dłużnicy posiadają też zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych, które nie podlegają umorzeniu. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli B. i T. P. podnosząc zarzut, iż pomimo usilnych starań nie są w stanie spłacić zaległości na rzecz ZUS - u. W dalszej części odwołania opisali historię działań podejmowanych w celu uzyskania układu ratalnego. Powtórzyli też argumenty zawarte we wniosku o umorzenie zaległych należności. Nadto podnieśli, że zaległości w składkach w części finansowanej przez ubezpieczonych została spłacona zaś dochody z najmu wynoszą 150 zł miesięcznie. Na spłatę zadłużenia zaciągnęli pożyczkę wśród członków rodziny. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku, Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2006 roku podzielając zawarte w niej stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli B. i T. P. podnosząc zarzut, iż kwota zaległości przerasta ich możliwości płatnicze. Oprócz zaległości w ZUS mieli zaległości także w innych instytucjach min. w baku, telekomunikacji, Urzędzie Skarbowym. W dalszej części skargi wskazali na argumenty opisane we wniosku o umorzenie zaległości oraz odwołaniu. Zdaniem skarżących przedstawione przez nich fakty przemawiają za umorzeniem zaległości w oparciu o § 3 ust.1 pkt.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygająca wniosek o umorzenie zaległości jest tzw. decyzją uznaniową, a nie decyzją związaną. Mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości organ administracji może, ale nie musi wydać decyzję o umorzeniu zaległości. Sąd administracyjny kontrolując decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie posiada kompetencji do nakazania organowi administracji by zaległości te umorzył. Żaden przepis prawa nie daje sądowi administracyjnemu takich uprawnień. Sądowa kontrola decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek polega na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 roku, sygn. akt II SA 2486/01 (LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany - Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie w prowadzonym postępowaniu materiał dowodowy zgromadzony został w sposób pełny i wyczerpujący. Został też należycie przeanalizowany. Organ administracji odniósł się do podnoszonych przez wnioskodawców zarzutów. Okoliczność, iż wniosek o umorzenie zaległości nie został uwzględniony sama w sobie nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wierzyciel będący podmiotem publicznym jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przeciwieństwie do wierzyciela występującego w stosunkach zobowiązaniowych o charakterze cywilnoprawnym nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną. Składki na ubezpieczenie społeczne służą gromadzeniu środków na wypłaty rożnego rodzaju świadczeń w tym rent i emerytur. Powszechnie wiadomym jest, iż środków pochodzących ze składek ma wypłaty te brakuje. Zakład Ubezpieczeń Społecznych mimo tego, że otrzymuje duże dofinansowanie z budżetu państwa z trudem realizuje nałożone na niego obowiązki. Nie można zdaniem Sądu czynić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych zarzutu z faktu, iż stara się odzyskać należne mu zaległe składki nawet jeśli z tych zaległych składek odzyskuje niewielkie kwoty. Interes społeczny jakim jest zapewnienie środków na wypłaty rent i emerytur będących źródłem utrzymania dużej grupy społeczeństwa przemawia za odmową umorzenia skarżącemu zaległych składek, mimo trudnej sytuacji w jakiej się znajduje. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu nie można uznać za rozstrzygnięcie o charakterze dowolnym. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.