III SA/Wa 1433/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia przyznać A. M. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, tj. w zakresie częściowym Pismem z dnia 17 grudnia 2007 r. Skarżący A. M. zwrócił się o zwiększenie przyznanego mu już prawa pomocy o ustanowienie pełnomocnika w celu złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 6 listopada 2007 r. oddalającego jego skargę na powołane wyżej postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył iż domaga się ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał iż z renty inwalidzkiej w wysokości 691,38 zł utrzymuje trzyosobową rodzinę. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący posiada dom oraz nieruchomość rolną o powierzchni odpowiednio 135,1m2 i 0,14ha. Ujawnił że córce przyznano stypendium w wysokości 210 zł (stypendium na wyżywienie - 120 zł oraz stypendium socjalne - 90 zł). W dołączonym do formularza piśmie z dnia 17 stycznia 2008 r. Skarżący wyjaśnił że aktualnie z jego renty nie jest prowadzona egzekucja administracyjna. Ani on, ani inni członkowie rodziny nie posiadają rachunku bankowego. Żona Skarżącego nadal pozostaje bez pracy zarobkowej. Córka ponosi wydatki na przejazd w wysokości ok. 70 zł, nie ponosi zaś odpłatności za studia. Do nowych okoliczności uzasadniających zwiększenie przyznanego prawa pomocy Skarżący zaliczył obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Do pisma dołączył odcinek przekazu pocztowego, kopię biletu miesięcznego córki, kopię decyzji Komisji Stypendialnej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga to, iż sytuacja materialna Skarżącego była już wcześniej przedmiotem analizy referendarza sądowego, w efekcie której przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sytuacja ta, jak wynika ze złożonych przez niego wyjaśnień oraz nadesłanych dokumentów źródłowych, nie uległa istotnej zmianie. W dalszym ciągu źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest renta Skarżącego w zwiększonej nieco kwocie 691,38 zł (poprzednio 588,91 zł + 68 zł zasiłku rodzinnego). Dodatkowo (i jest to nowa okoliczność) córce Skarżącego przyznano pomoc materialną na rok akademicki 2007/2008 w wysokości 210 zł miesięcznie (stypendium na wyżywienie oraz stypendium socjalne). Zwiększenie kwoty renty (wskutek zaniechania egzekucji administracyjnej) oraz wypłacane córce stypendia nie wpłynęły jednak istotnie na poprawę kondycji finansowej rodziny. Opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (energia, woda, gaz, telefon oraz bilet miesięczny) wynoszą bowiem ok. 370 zł miesięcznie, co oznacza, że po ich poniesieniu Skarżącemu pozostaje kwota ok. 530 zł. Porównując tę wielkość z wysokością minimalnych choćby stawek wynagrodzenia, które zmuszony byłby on uiścić względem wybranego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (180 zł) referendarz sądowy doszedł do wniosku, iż wynagrodzenia tego Skarżący nie jest w stanie - bez pomocy państwa - sfinansować. Stąd też zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Jego ustanowienie umożliwi jednocześnie Skarżącemu skorzystanie z prawa do kontroli (w drodze skargi kasacyjnej) przez sąd drugiej instancji wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia z dnia 6 listopada 2007 r. Zwłaszcza, że realizacja tego prawa obwarowana jest "przymusem adwokackim" czyli wprowadzonym przepisem art. 175 p.p.s.a. obowiązkiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.