III SA/Wa 1440/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 30/6/2016 r po rozpoznaniu wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku leśnego p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, formularzem z 3/6/2016 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak dochodu, kłopoty zdrowotne, status osoby bezrobotnej i kłopoty rodzinne. W wykonaniu wezwania referendarza sadowego skarżący złożył, deklaracje podatkowe PIT oraz wyciągi z rachunków bankowych, faktury VAT, Z treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów nadesłanych przez skarżącego na wezwanie referendarza sądowego wynika, ze wnioskodawca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,47 (3,55) ha przeliczeniowych. Wójt Gminy B. przyznał skarżącemu zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 października 2015 r. w wysokości 150,42 zł. miesięcznie. M. T. wraz z matką H. O. mieszka domu o pow. 57 m2. H.O. otrzymuje emeryturę w wysokości 738,36 zł. miesięcznie. Środki finansowe którymi dysponuje rodzina nie wystarczają do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, dlatego wnioskodawca zaciągnął kredyty na kwotę 3100 zł Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest w części uzasadniony. M. T. wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych wymagalnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżący zaspokaja tylko najbardziej elementarne potrzeby życiowe. O niemożliwości pokrycia przez niego kosztów postępowania w pełnym zakresie świadczy fakt przyznania mu zasiłku okresowego, które jest przyznawane ze względu na kryterium dochodu na jednego członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym (634 zł. miesięcznie). Z tych względów należało zwolnić skarżącego od obowiązku poniesienia wymagalnych kosztów postępowania, tj. od wpisu od skargi – tym bardziej, że w podobny sposób była już oceniana przez sądy sytuacja życiowa strony. Nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w pełnym wnioskowanym zakresie fakt, że strona nie ma wykształcenia prawniczego. Referendarz sądowy wskazuje, że Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom – ale tylko występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - niezbędnych pouczeń w przystępnym języku, co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 §1 i § 2 p.p.s.a.). Referendarz sądowy wskazuje dodatkowo, że w postępowaniu przed Sądem I instancji prowadzonym obecnie: 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów. Dlatego referendarz sądowy uznał, także wobec treści uzasadnienia z formularza PPF i dodatkowo złożonych, w wyniku wezwania, dokumentów, że udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększy – w niniejszej sprawie - gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu, pomijając już fakt, że strona posiada środki finansowe, z których może opłacić działanie profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając też regułę adhibe rationem difficultatibus, nakazującą odwołanie się do racjonalnego wnioskowania w razie trudności (w niniejszej sprawie trudności w zakresie oceny zakresu przyznania prawa) pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.