III SA/Wa 1443/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), asesor WSA Piotr Dębkowski, Protokolant referent stażysta Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi K. sp. j. z siedzibą w W. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia[...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników podatku od towarów i usług 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. na rzecz K. sp. j. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zawiadomieniem z dnia 21 lutego 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. poinformował K. sp.j. (dalej: Skarżąca/Spółka) o wykreśleniu jej z rejestru podatników VAT i VAT UE z dniem [...] 02.2017 r. Jako podstawę wykreślenia podano art. 96 ust. 9a pkt 4 i 5 w zw. z art. 97 ust. 16 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710 ze zm., dalej: u.p.t.u.). W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia czynności NUS polegającej na wykreśleniu Spółki z rejestru podatników VAT i VAT UE oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie: art. 96 ust. 9a pkt 4 i 5 u.p.t.u. w zw. z art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 201, dalej: "O.p.") poprzez dokonanie wykreślenia Skarżącej z rejestru podatników VAT i VAT UE w formie czynności materialno-technicznej, podczas gdy tego typu rozstrzygnięcie w stosunku do istniejącego podmiotu wymaga decyzji administracyjnej, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania błędnego trybu postępowania w przedmiocie wykreślenia podatnika z rejestru podatników VAT; art. 120, 122, 123, 187 § 1 poprzez ich niezastosowanie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, że wykreślenie Skarżącego nastąpiło na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 4 i 5 ustawy o VAT. Na wstępie Sąd podziela stanowisko Skarżącego zaprezentowane w skardze, że przedmiotowe rozstrzygnięcie powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 207 O.p. Sąd podziela bowiem pogląd reprezentowany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2017 r. (VIII SA/Wa 640/16) jak i w doktrynie prawa podatkowego, że w sprawach, w których następuje rozstrzygnięcie kwestii w zakresie wykreślenia podatnika z rejestru, jako podatnika VAT czy też VAT UE, zachodzi okoliczność kształtująca jego prawa i obowiązki, rozstrzygnięcie sprawy powinno przybrać konkretną i określoną prawem formę, która co najmniej gwarantowałaby podatnikowi możliwość zapoznania się w sposób skuteczny i dla niego zrozumiały ze skutkami sytuacji, w której się znalazł. Należy zauważyć, że przesłanki wykreślenia podatnika VAT z rejestru mają charakter ocenny w związku z czym mogą być przedmiotem sporu z organem podatkowym. Jeżeli, jak w rozpatrywanej sprawie, brak jest uzasadnienia prawnego i faktycznego to podatnik nie ma możliwości sformułowania zarzutów a sąd administracyjny kontroli legalności wydanego rozstrzygnięcia. Podkreślić również trzeba istotne konsekwencje prawne związane z wykreśleniem podatnika z rejestru VAT jak utratę podstawowego uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego. Konsekwencje prawne ponoszą również kontrahenci podmiotu który utracił status podatnika VAT poprzez utratę prawa do odliczania podatku wykazanego w fakturach przez niego wystawionych. Wykreślając zatem podatnika z rejestru, jako podatnika VAT lub (i) VAT UE organ podatkowy orzeka o prawach i obowiązkach podatnika, a więc jego rozstrzygnięcie powinno przybrać formę decyzji. W tym przypadku organ nie może posłużyć się formą czynności materialno-technicznej, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zwrócić także należy uwagę na odmienną sytuację prawną podatnika VAT, którego wykreślenie następuje na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 4 a pkt 5 ustawy o VAT. O ile w sytuacji, gdy wykreślenie podatnika VAT z rejestru VAT następuje na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 4 ustawy o VAT ustawodawca przewidział możliwość "odwrócenia" skutków prawnych pod pewnymi warunkami wskazanymi w art. 96 ust. 9i ustawy o VAT, to w sytuacji wykreślenie podatnika z rejestru VAT na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 5 ustawy o VAT nie ma możliwości "odwrócenia" skutków prawnych w tym znaczeniu w jakim wynika to z art. 9a ust. 9i ustawy o VAT. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.