III SA/Wa 1448/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. i D. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego ewentualnie w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wnioskami z dnia 8 listopada 2007 r. złożonymi na urzędowych formularzach Skarżący E. i D. R. zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego, wskazując iż łączny dochód ich trzyosobowej rodziny wynosi 5.900 zł, na który składa się dochód Skarżącej (4.900 zł) oraz ich syna (1.000 zł). Zaznaczyli przy tym że dochód Skarżącej w 50% zajęty został przez urząd skarbowy. Do należącego do syna majątku zaliczyli mieszkanie hipoteczne. W złożonym wraz z formularzem piśmie z dnia 7 listopada 2007 r. Skarżący wskazali iż wnoszą alternatywnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym względnie częściowym przez ustanowienie doradcy podatkowego. Powołali się przy tym na zawiły i skomplikowany stan sprawy oraz liczne wcześniej popełniane błędy które doprowadziły m. in. do odrzucenia ich skargi w innej sprawie. Wskazali ponadto iż dzięki obrońcy z urzędu ustanowionemu w sprawie karnej Skarżący został uniewinniony od zarzucanych mu czynów. Skarżący z uwagi na liczne postępowania i przewlekłe kontrole zmuszony był przerwać działalność gospodarczą, co spowodowało utratę dochodów. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2007 r. Skarżący przesłali pismo z dnia 26 listopada 2007 r. w którym wyjaśnili że lokal przy ul. [...]. w W. jest własnością rodziców Skarżącego. Dodali że Skarżący nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Skarżący i syn nie posiadają wyciągów bankowych. Należny w niniejszej sprawie wpis od skargi opłacony został z pensji Skarżącej E. R.. Do pisma dołączyli zeznania podatkowe za lata 2005-2006, zaświadczenie o zatrudnieniu, odcinek płacowy syna M. R., zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia, polecenia przelewu, pismo informujące o nowym harmonogramie spłat kredytu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. 1. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). 2. Wniosek Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć iż nie wykonali oni należycie wezwania referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2007 r. Nie nadesłali mianowicie dokumentu z którego wynikałby fakt zaprzestania prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej. Nie wskazali i nie udokumentowali wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie, ograniczając się w tym zakresie do przesłania poleceń przelewu opłat za lokal, gaz i energię. Jak należy przypuszczać nie są to jedyne opłaty, które ponoszą. Bez wątpienia nie są to też jedyne wydatki które ponoszą (nie podali wysokości wydatków na żywność, ubrania, lekarstwa itp.). Skarżący nie nadesłali również wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, choć jak wynika z akt sprawy zarówno Skarżąca jak i jej syn takowe posiadają (z odcinka płacowego wynika że wypłata wynagrodzenia na rzecz syna następuje w formie przelewu, przelewem także – z rachunku w. [...] – Skarżąca opłaca czynsz, gaz i energię). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżących, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znaleźli wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest bowiem pogląd, iż uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). Nie jest też jasne – Skarżący tego nie wyjaśnili - do kogo należy lokal przy ul. [...]w W., za który Skarżąca spłaca kredyt oraz reguluje należne opłaty. Na wcześniejszym etapie postępowania oświadczyli bowiem że mieszkanie hipoteczne jest własnością ich syna. Brak jest również dowodów by przyjąć że 50% z otrzymywanej przez Skarżącą tytułem wynagrodzenia kwoty 6.517 zł (brutto) zostało zajęte, jak twierdzi, przez urząd skarbowy. Na marginesie należy zaznaczyć, że fakt przyznania Skarżącemu obrońcy z urzędu w sprawie karno-skarbowej nie może leżeć u podstaw uwzględnienia wniosku Skarżących w niniejszej sprawie. Sąd nie jest bowiem związany oceną dokonaną w tamtej sprawie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazali iż nie są w stanie samodzielnie sfinansować swojego udziału w niniejszym postępowaniu (nota bene wpis od skargi został już przez nich opłacony), czy też uregulować wynagrodzenia względem wybranego przez siebie pełnomocnika. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.