III SA/Wa 145/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skargi A.T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ nadzoru - Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego - A. T.. Przedstawiając stan faktyczny Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 13 czerwca 2013 r. o numerach od [...] do [...], dotyczących zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2008 r. Zawiadomieniem z dnia 19 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Odpisy tytułów powyższych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu z dnia 19 czerwca 2013 r. zostały doręczone Skarżącemu w dniu 26 czerwca 2013 r. Pismem z dnia 8 lipca 2013 r. Skarżący wystąpił o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do momentu rozstrzygnięcia jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Skarżący podniósł, że powyższa decyzja jest dla niego niekorzystna, ale on nie poczuwa się do winy, ponieważ swoje działania w prowadzeniu działalności gospodarczej starał się realizować według ogólnie przyjętych zasad handlowych, stosowanych na polskim rynku gospodarczym. Nie zamierzał uszczuplać należnych podatków, nic posiada też zaoszczędzonych pieniędzy w wyniku ich niezapłacenia, jest osobą skromną i nie posiada majątku ani środków finansowych, które mogłyby pokryć jego zobowiązania. Uzasadniając odmowę wstrzymania postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) - dalej "u.p.e.a", i stwierdził, że rozstrzygnięcia podejmowane na podstawie tego przepisu mają charakter uznaniowy. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych szczególnie uzasadnionym przypadkiem określonym w art. 23 § 6 u.p.e.a. jest sytuacja na którą zobowiązany nie miał wpływu i która jest niezależna od sposobu jego postępowania np. klęska żywiołowa, wypadki losowe. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zgromadzona w sprawie dokumentacja nie dowodziła, by w odniesieniu do Skarżącego miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. Przesłanki takiej nie wyczerpuje złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r., gdyż dopiero jej uwzględnienie mogłoby mieć wpływ na dalsze losy postępowania egzekucyjnego. Przesłanki takiej nie stanowiło także powoływanie się Skarżącego na trudną sytuację materialną i finansową, bowiem podstawową powinnością każdego podatnika jest płacenie podatków w wysokości i terminach określonych w ustawach podatkowych. Według organu nadzoru skoro zatem zaległości Skarżącego, wykazane w tytułach wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego są nadal wymagalne i nie zostały uiszczone w sposób dobrowolny, to obowiązkiem wierzyciela było - z uwagi na treść art. 6 u.p.e.a. - podjęcie działań zmierzających do ich przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Z tego powodu zasadnie wierzyciel - organ egzekucyjny dokonał czynności mających na celu ich wyegzekwowanie. W zażaleniu Skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub jego anulowanie ze względu na trwające postępowanie sądowoadministracyjne przed WSA w Gliwicach. Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację finansową i ekonomiczną. Podkreślił, iż nie zamierza uszczuplać należnych podatków, ale na obecną chwilę dysponuje kwotą około 1.000 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada też zaoszczędzonych pieniędzy w wyniku niezapłacenia podatku. Jest skromną osobą i nie posiada majątku ani środków finansowych, które mogłyby pokryć jego zobowiązania. W ocenie Skarżącego nie powinien on odpowiadać za błędy innych ludzi. Podkreślił, że nikt nie próbuje zrozumieć sytuacji w której się znalazł. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Minister Finansów utrzymał w mocy powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Minister odwołał się do art. 23 § 6 u.p.e.a. i podkreślił, że celem tego unormowania jest możliwość uwzględnienia w ramach postępowania nadzorczego, wyodrębnionego w postępowaniu egzekucyjnym, indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zależy od uznania organu nadzoru, co oznacza, że nawet wystąpienie ogólnie określonych przesłanek takiego wstrzymania nie obliguje organu do wydania postanowienia wstrzymującego czynności egzekucyjne albo postępowanie egzekucyjne. Według Ministra z akt sprawy wynika, że ustalony na podstawie materiału dowodowego stan faktyczny sprawy został uznany przez organ nadzoru za niewystarczający do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Ministra taka ocena była prawidłowa - trudna sytuacja finansowa Skarżącego zasługuje na poważne potraktowanie, jednak nie stanowi podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Tego rodzaju okoliczności nie można przypisać charakteru szczególnie uzasadnionego przypadku, bowiem wielu podatników znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a mimo to uiszcza ciążące na nich należności. Minister podzielił także pogląd organu nadzoru, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą egzekwowanego obowiązku nie nosiło znamion "szczególnie uzasadnionego przypadku", nie miało bowiem charakteru wyjątkowego. Minister odwołał się przy tym do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". Podkreślił, że prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z koniecznością ponoszenia ryzyka niekorzystnych zdarzeń i okoliczności, niezasadnym zatem byłoby traktowanie podatników prowadzących działalność gospodarczą w sposób uprzywilejowany. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżący wskazał na treść art. 33 u.p.e.a. i zarzucił prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu nie zastosowanie powyższego przepisu w stosunku do jego osoby. Stwierdził, że prowadzone postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem w stosunku do osoby tzw. "trzeciej", czyli osób "pierwszej" i "drugiej" nie znaleziono. Według Skarżącego nęka się go egzekucją za niepopełnione winy. Zdaniem Skarżącego z art. 33 u.p.e.a. wynika, że postępowanie to jako bezzasadne może być umorzone lub odroczone do momentu rozstrzygnięcia sprawy przez sądy administracyjne, o których rozstrzygnięcie Skarżący się ubiega. Skarżący podkreślił przy tym, że określenie, iż urzędnik "może ale nie musi" stwarza możliwość stosowania korupcji i wpływu różnych czynników na jego decyzję. W ocenie Skarżącego stwierdzenie przez Ministra, że prowadzenie działalności gospodarczej związane jest z koniecznością ponoszenia ryzyka niekorzystnych zdarzeń i okoliczności było skandaliczne i obraźliwe. Prowadząc działalność gospodarczą ponosi się bowiem ryzyko handlowe, ale nie ryzyko niesłusznej decyzji czy postanowienia urzędnika samorządowego lub państwowego. Skarżący podkreślił, że od pięciu lat nie prowadzi działalności gospodarczej, a w chwili obecnej pozostaje mu na życie 1.000 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa. Art. 23 § 6 u.p.e.a. stanowi: "organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7" (który nie ma znaczenie w sprawie - uwaga Sądu). Celem, unormowania przewidzianego w art. 23 § 6 u.p.e.a. jest możliwość uwzględnienia przez organ nadzoru nad postępowaniem egzekucyjnym indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Zarówno Dyrektor Izby Skarbowej w K., jak też Minister Finansów w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień dokonali prawidłowej wykładni powyższego przepisu trafnie przy tym podkreślając, iż jest to regulacja wyjątkowa, którą zgodnie z jej literalnym brzmieniem można zastosować jedynie w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", a poza tym wydawane na jej podstawie rozstrzygnięcie podejmowane jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, iż nawet przy zaistnieniu określonej w tym przepisie przesłanki organ nadzoru może, ale nie musi, uwzględnić wniosku zobowiązanego. Organ administracji ma uprawnienie do wyboru rozstrzygnięcia. Natomiast zobowiązany nie ma roszczenia w tym zakresie, które mogłoby być dochodzone na drodze sądowej. Dyrektor Izby Skarbowej w K., jak też Minister Finansów słusznie stwierdzili, iż w sprawie nie wystąpiły żadne szczególne zdarzenia, które mogłyby być rozważane w kategoriach "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a. i tym samym stanowić powód podjęcia pozytywnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia, a więc wstrzymania prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, nie są zaś zwłaszcza nimi podnoszone przez Skarżącego okoliczności związane ze złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...]. Nie stanowi też uzasadnionego przypadku, o którym mowa w cyt. art. 23 § 6 ustawy egzekucyjnej powoływanie się zobowiązanego na trudną sytuację materialną. Powinnością każdego podatnika jest bowiem płacenie podatków w wysokości i terminach określonych w ustawach podatkowych. Należy zauważyć, że wielu podatników znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a mimo to uiszcza ciążące na nich należności. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególne przypadki uznaje się takie, które są niezależne od sposobu postępowania zobowiązanego (np. klęski żywiołowe lub wypadki losowe). Podniesione przez Stronę we wniosku z dnia 08.07.2013r., okoliczności nie mają charakteru wyjątkowego, uzasadniającego wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe rozważania i wnioski oraz uznawszy zarzuty skargi za bezzasadne Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.