III SA/Wa 1456/09

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zarzutu zgłoszonego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł, pismem z 8 września 2009 r. Skarżący T. K. zwrócił się z prośbą o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty, powołując się na trudną sytuację materialną. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z działalności rolniczej oraz z przychodów z umowy o dzieło (162 zł miesięcznie). Dodał że jest obciążony spłatą pożyczki udzielonej na rozpoczęcie działalności. Skarżący jest osobą niepełnosprawną. Poza mieszkaniem o pow. 22m2 nie posiada innego majątku. Do formularza dołączył pismo Sądu Rejonowego w B., zgłoszenie rejestracyjne, PIT-28A za 2008 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten nakłada zatem na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. 5. W niniejszej sprawie z obowiązku tego Skarżący nie wywiązał się. Skarżącego wezwano mianowicie do przedstawienia dodatkowej dokumentacji w celu uzyskania pełnego obrazu jego możliwości płatniczych (zob. wezwanie z 16 września 2009 r.). Wezwanie to nie przyniosło jednak oczekiwanych skutków. Skarżący nie nadesłał bowiem: - zeznań podatkowych (zeznaniem takim niewątpliwie nie jest informacja PIT-28A za 2008 r., a to dlatego że formularz ten składa się tylko jako załącznik do zeznania PIT-28); - zestawienia wysokości przychodów oraz kosztów ich uzyskania osiągniętych z działalności gospodarczej w 2009 r.; - deklaracji VAT-7 (z oświadczeń Skarżącego nie wynika też, że deklaracji takich nie składa); - orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; - wyciągów z rachunków bankowych (Skarżący nie wyjaśnił również iż rachunków takich nie posiada); - informacji o zadłużeniu (wyjaśnienia w tym zakresie Skarżący ograniczył do stwierdzenia że jest "obciążony spłatą pożyczki udzielonej (...) na rozpoczęcie działalności..."); - informacji o wysokości miesięcznych wydatków; - informacji o zbytych w ciągu ostatnich dwóch lat nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 10.000 zł. 6. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wskutek nieprzedstawienia przez Skarżącego wyczerpującej argumentacji (w zakresie wskazanym w wezwaniu z 16 września 2009 r.) niemożliwe jest przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, iż poniesienie przezeń kosztów postępowania jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i jego rodziny. Skarżący nie może oczekiwać, że przy orzekaniu o przyznaniu prawa pomocy referendarz sądowy poprzestanie na jego ogólnikowych oświadczeniach o trudnej sytuacji. Bazowanie na samych tylko oświadczeniach strony godziłoby bowiem w istotę instytucji prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami Skarbu Państwa (por. art. 212 § 2 p.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tymże postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał, iż zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.