III SA/Wa 1458/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnić go od wpisu od skargi w wysokości 500 zł (pięćset złotych) W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł Skarżący K. K. pismem z dnia 3 września 2007 r. wniósł o uchylenie tej opłaty. Wskazał, iż ma [...] lata i rentę w wysokości 647 zł stąd też nie może sobie pozwolić na wydatek w podanej wyżej wysokości. Do pisma dołączył odcinek przekazu pocztowego. Pismo to potraktowano zgodnie z jego treścią jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał formularz PPF, w którym wskazał iż jego miesięczny dochód pomniejszony jest o spłatę długu po zmarłym synu. Poza mieszkaniem nie posiada żadnego majątku. Do formularza załączył zeznania podatkowe za lata 2005-2006. Z uwagi na niewypełnienie formularza zgodnie z pouczeniem zamieszczonym na stronie 4 (niewskazanie zakresu żądanej pomocy) pismem z dnia 25 września 2007 r. wezwano Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Ponowiono ponadto wezwanie do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów. W odpowiedzi Skarżący wyjaśnił iż nie jest w stanie – ze względu na stan zdrowia – sprostać żądaniom Sądu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż mimo niewykonania przez Skarżącego obowiązków nałożonych nań wezwaniem z dnia 25 września 2007 r. referendarz sądowy rozpoznał jego wniosek o przyznanie prawa pomocy, uznając za wiarygodne wyjaśnienia Skarżącego o niemożności – z uwagi na stan zdrowia – sprostania temu wezwaniu. Referendarz sądowy przyjął jednocześnie iż granice tego wniosku wyznacza pismo Skarżącego z dnia 3 września 2007 r. w którym wniósł on o uchylenie opłaty w wysokości 500 zł. Innymi słowy wniosek Skarżącego rozpoznany został jako wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi w tej właśnie wysokości. Skarżący utrzymuje się z emerytury w kwocie 647,89 zł netto miesięcznie. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że na sam tylko czynsz za mieszkanie wydatkuje on miesięcznie ok. 365 zł (dane za październik 2006 r.). Ze złożonego w niniejszej sprawie odwołania z dnia [...] maja 2007 r. wynika ponadto że Skarżący choruje na [...] . W świetle tych danych referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż wydatek na opłacenie wpisu od skargi w wysokości 500 zł mógłby doprowadzić do zachwiania podstaw egzystencji Skarżącego. Stąd też zasadne jest zwolnienie go od obowiązku jego uiszczenia. Zwolnienie to podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do Skarżącego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne bowiem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać Skarżącemu dostępu do sądu. Zwolnienie z obowiązku opłacenia skargi umożliwi ponadto merytoryczne rozpoznanie jego skargi. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.