III SA/Wa 1463/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych I. S. (dalej jako "Skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że z uwagi na wysoką wartość przedmiotu sprawy, Skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Skarżąca posiada jedyny dochód w postaci renty po zmarłym mężu. Ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie znaleźć zatrudnienia. W utrzymaniu pomaga Skarżącej córka M.. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności i żadnego majątku, poza nieruchomością, w której zamieszkuje i z której prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2017 r. udzielone zostało przybicie na rzecz A. K.. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca posiada dom w P. o wartości 1,7 mln zł, który jest przedmiotem egzekucji. Skarżąca podała, że wraz z nią w tej samej nieruchomości zamieszkuje również córka M., nie prowadzi ona jednak ze Skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca podała, że jej dochód stanowi renta w wysokości [...] zł. W rubryce dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków Skarżąca podała, że koszty leczenia i rehabilitacji pokrywa jej córka. Z uwagi na fakt, że dane zwarte w formularzy były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej Skarżącej, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego wezwano Skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika, do złożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych. Pełnomocnik reprezentuje Skarżącą pro bono. Skarżąca uzyskuje pomoc finansową od rodziny tj. córki M. w wysokości [...] zł. Okazjonalnie Skarżąca uzyskuje również pomoc finansową od syna M. w nieregularnej wysokości, uzależnionej aktualnymi potrzebami. Skarżąca oświadczyła, że koszty utrzymania nieruchomości Skarżącej ponosi dzierżawca M. Sp. z o.o. Na terenie tej nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza noclegowa od września 2013 r. na powierzchni 640 m2, jak również działalności gospodarcze firmy M.S. od roku 2007 na powierzchni biurowej 25m2 i firma B. na powierzchni biurowej 25m2 od 2011 r. Pozostała powierzchnia to powierzchnia magazynowa nie użytkowa. Do pisma Skarżąca dołączyła kserokopię przekazu pocztowego świadczenia z ZUS w wysokości [...] zł, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu przez Skarżącą w roku 2017 r. z którego wynika, że Skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu przez córkę Skarżącej – M.S. za 2017 r., z którego wynika, że uzyskała ona w 2017 r. przychód w wysokości [...] zł, natomiast po odliczeniu straty córka Skarżącej osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie Skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu renty. W domu Skarżącej zamieszkuje córka M. , która oprócz wsparcia finansowego matki w postaci kwoty [....] zł miesięcznie, ponosi również koszty zobowiązań i stałych wydatków Skarżącej tj. rehabilitacji, kosztów leczenia (vide rubryka nr 11 formularz PPF oraz oświadczenie Skarżącej z dnia 27 sierpnia 2018 r.). Z oświadczeń Skarżącej wynika ponadto, że na terenie nieruchomości Skarżącej prowadzone są działalności gospodarcze (przedsiębiorstwo M.S., B. oraz działalność gospodarcza noclegowa). Koszty utrzymania nieruchomości ponosi natomiast dzierżawca tj. M. Sp. z o.o. Z oświadczenia Skarżącej wynika ponadto, że uzyskuje ona również okazjonalnie pomoc finansową od swojego syna M.. Pomoc ta jest w nieregularnej wysokości, uzależnionej aktualnymi potrzebami. Natomiast występujący w przedmiotowej sprawie pełnomocnik, reprezentuje Skarżącą nieodpłatnie. W ocenie referendarza sądowego sytuacja majątkowa Skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w pierwszej kolejności zauważa, że wpis sądowy w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł. Skarżąca dysponuje natomiast stałym dochodem z tytułu renty w wysokości [...] zł oraz kwotą [...] zł otrzymywaną od córki tj. [...] zł miesięcznie. Skarżąca (jak wynika z oświadczenia) nie ponosi jednak stałych kosztów utrzymania, bowiem te są ponoszone przez córkę Skarżącej (koszty leczenie, rehabilitacji), natomiast koszty utrzymania nieruchomości są ponoszone przez dzierżawcę tj. M. Sp. z o.o. Z powyższego wynika, że środki finansowe, którymi Skarżąca dysponuje, może przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania. Brak jest również podstaw aby twierdzić, że dzieci Skarżącej nie mogą pokryć kosztów wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł, tym bardziej, że córka Skarżącej osiągnęła w roku 2017 przychód w wysokości niespełna [...] mln złotych. Również syn może wspomóc Skarżącą skoro, jak Skarżąca oświadczyła, uzyskuje ona pomoc finansową od syna w nieregularnej wysokości uzależnionej aktualnymi potrzebami. Taka potrzeba bowiem aktualnie zaistniała. Referendarz sądowy zauważa ponadto, że Skarżąca nie wskazała, aby uzyskiwała dochód z tytułu prowadzonych działalności na terenie swojej nieruchomości (poza korzyścią polegającą na ponoszeniu kosztów utrzymania nieruchomości przez dzierżawcę). Należy zatem wskazać, że jeśli Skarżąca dobrowolnie rezygnuje z dochodów, to w ten sposób sama pozbawia się środków na wykonanie ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Dobrowolne rezygnowanie z dochodów nie może przemawiać za zwolnieniem od kosztów sądowych i przerzucaniem ciężaru ponoszenia tych kosztów na współobywateli. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, Skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak podkreśla się w orzecznictwie, prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu jednak o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne". Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne (por. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2009 r., III SA/Wa 1359/09). Zdaniem referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.