III SA/Wa 1468/14

Dnia 23 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia Barbara Kołodziejczak Osetek, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r. oraz I kwartał 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący – D. S., pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r. oraz I kwartał 2011 r. Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 38.662 zł, pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. W formularzu PPF wskazał, że jedynymi dochodami gospodarstwa domowego jest wynagrodzenie ojca w wysokości 1.680 zł i świadczenie pielęgnacyjne otrzymywane przez matkę z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą w wysokości 1.000 zł. Skarżący dodał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców i nie posiada dochodów, ani majątku, natomiast mieszkanie, w którym zamieszkuje jest własnością rodziców. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie pracuje, jest na utrzymaniu rodziców. Wskazał ponadto, że do kosztów utrzymania dochodzi zakup opału w wysokości 2.000 zł. Wskazał, że na leczenie siostry przeznaczana jest jej renta socjalna i każde wolne środki, gdyż rehabilitacja jest kosztowna. Skarżący przedłożył decyzję uznającą go za osobę bezrobotną, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, dokumentację medyczną siostry, potwierdzenie wypłaty świadczenia, decyzje przyznające świadczenia, potwierdzenia wykonania przelewu, dokumenty obrazujące wydatki, zaświadczenie o zarobkach, zeznania podatkowe, upomnienie, umowę pożyczki z harmonogramem spłaty. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego Skarżący nie przedstawił w należyty sposób swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwił merytoryczną ocenę jego bieżącej sytuacji finansowej i w efekcie możliwości przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego Skarżący ogólnikowo odpowiedział na wezwanie dotyczące wysokości bieżących wydatków, a ponadto nie przedstawił także wyciągów z rachunku bankowego posiadanego przez jego matkę w [...]. Skarżący pismem z dnia 10 lipca 2014 r. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia zarzucając mu, że nie dokonano wnikliwej analizy jego rzeczywistego stanu finansowego oraz sytuacji całej jego rodziny. Skarżący jednocześnie oświadczył, że jego ojciec nie posiada rachunku bakowego natomiast do sprzeciwu dołączył wykaz wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego oraz wyciąg z konta bankowego jego matki. Pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. Skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów, w szczególności do nadesłania kopii szczegółowych wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego za ostatnie 6 miesięcy oraz szczegółowych informacji dotyczących kart kredytowych Skarżącego oraz B. S. a także wyciągów z rachunków bankowych tych kart kredytowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nadesłał wyciągi z rachunków bankowych a także wyciągi z rachunków kart kredytowych. Następnie pismem z dnia 3 września 2014 r. Skarżący został ponownie wezwany do nadesłania informacji o jego sytuacji majątkowej poprzez wskazanie i udokumentowanie aktualnych okoliczności świadczących o niemożności podjęcia pracy przez Skarżącego, wskazanie i udokumentowanie dochodów osiągniętych przez Skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w okresie sprzed likwidacji tej działalności gospodarczej, nadesłania wyciągów z rachunku bankowego Skarżącego za ostatnie sześć miesięcy w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, a ponadto do wyjaśnienia źródła pochodzenia wpłat na rachunek bankowy Skarżącego dokonanych w dniu 3 stycznia 2014 r. w wysokości 1070 zł, w dniu 14 marca 2014 r. w wysokości 600 zł od Z. F. oraz w dniu 18 kwietnia 2014 r. w wysokości 600 zł dokonanej przez M. S.. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący pismem z dnia 10 września 2014 r. wyjaśnił, że w sezonie letnim utrzymuje się z prac dorywczych, natomiast z Powiatowego Urzędu Pracy nie otrzymuje ofert pracy, które by odpowiadały jego profilowi zawodowemu. Ponadto Skarżący wskazał, że wszelka dokumentacja dotycząca prowadzonej działalności gospodarczej została skradziona, a fakt ten został zgłoszony Policji. Poza tym wszelkie informacje jakie pozostały to złożone do Urzędu Skarbowego W. deklaracje podatkowe, których kopii z uwagi na kradzież nie posiada lecz o których udostępnienie Sąd może wystąpić do Urzędu Skarbowego W.. W związku z powyższym wyjaśnieniem Skarżący wniósł o zwrócenie się do Urzędu Skarbowego celem udostępnienia deklaracji podatkowych za żądany okres, z których to dokumentów wynikać będą jego dochody za 3 lata wstecz. Ponadto Skarżący wskazał, że nie ma możliwości przedstawienia wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy w okresie prowadzenia działalności z uwagi na to, że wszelkie rachunki bankowe zostały zamknięte po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej i nie ma do nich dostępu. Skarżący wyjaśnił ponadto, że wpłat dokonane w dniu 3 stycznia 2014 r. w wysokości 1070 zł, w dniu 14 marca 2014 r. w wysokości 600 zł od Z. F. oraz wpłata z 18 kwietnia 2014 r. w wysokości 600 zł od M. S. zostały wpłacone na poczet rat kredytu jakie wziął dla swojej siostry. Pochodzą one od jej konkubenta Z. F. oraz jego ojca M. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) dalej: "P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. W niniejszej sprawie, Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, którym jest wpis sądowy od skargi w kwocie 38.662 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To zatem w interesie strony skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu. Stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (zob. art. 255 P.p.s.a.). Jak to już wskazano przedstawione przez stronę informacje powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne, a zatem od strony wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony w jej całokształcie. W niniejszej sprawie takich informacji zabrakło. Co prawda Skarżący w niniejszej sprawie przedłożył szereg dokumentów źródłowych takich jak zeznania podatkowe osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe, decyzję przyznającą świadczenia – pomoc finansową dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, zaświadczenie o zarobkach ojca Skarżącego, umowę pożyczki zaciągniętej przez ojca Skarżącego a także harmonogram spłaty tej pożyczki, wyciąg z rachunku bankowego Skarżącego za okres od stycznia 2014 r. do sierpnia 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego matki Skarżącego za okres od lutego 2014 r. do sierpnia 2014 r. a także wyciągi z rachunków kart kredytowych zarówno Skarżącego jak i jego matki za okres od lutego 2014 r. do lipca 2014 r., jednak dokumenty te nie obrazują w sposób kompletny sytuacji finansowej Skarżącego, a ponadto złożone wyjaśnienia, nie wydają się być wiarygodne. Skarżący trzykrotnie wzywany był do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów, jednak w odpowiedzi na te wezwania nigdy nie przesłał wyczerpujących informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Skarżący dość ogólnikowo i wybiórczo odpowiadał na wezwania Sądu. Przede wszystkim wskazać należy, że w odpowiedzi na wezwanie do wskazania i udokumentowania aktualnych okoliczności świadczących o niemożności podjęcia pracy zarobkowej, Skarżący wyjaśnił, że obecnie, w sezonie letnim utrzymuje się z prac dorywczych, natomiast z Powiatowego Urzędu Pracy nie otrzymuje ofert, które by odpowiadały jego profilowi zawodowemu. Skarżący nie przedstawił jednak na potwierdzenie tych okoliczności żadnych dokumentów. Poza tym podkreślić należy, że dopiero na tym etapie postępowania wskazał, że otrzymuje dochody z sezonowych prac dorywczych, gdy tymczasem na wcześniejszych etapach postępowania twierdził, że nie osiąga żądnych dochodów i pozostaje wyłącznie na utrzymaniu rodziców. Skarżący zdawkowo udzielił wyjaśnień w tej kwestii, nie przedstawił żadnych konkretnych dokumentów na potwierdzenie tej sytuacji ani wyjaśnień na tę okoliczność. Przede wszystkim nie wskazał konkretnie w jakiej wysokości otrzymywał wynagrodzenie. Dysponując tylko takimi informacjami jakie przedstawił Skarżący, Sąd nie był w stanie dokonać zestawienia jego dochodów z wydatkami. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącego a także ocena możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Ponadto wskazać należy, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu do wyjaśnienia kwestii wpłat na konto Skarżącego dokonanych w dniu 3 stycznia 2014 r. w wysokości 1070 zł oraz w dniu 14 marca 2014 r. w wysokości 600 zł przez Z. F., a także w dniu 18 kwietnia 2014 r. w wysokości 600 zł od M. S. Skarżący wyjaśnił, że wpłaty te pochodzą od konkubenta siostry Skarżącego oraz od ojca Skarżącego a zostały wpłacone na poczet zapłaty rat kredytu jaki Skarżący zaciągnął dla swojej siostry. Powyższe wyjaśnienia Skarżącego również budzą wątpliwości Sądu, tym bardziej, że Skarżący nie udokumentował w żaden sposób powyższych twierdzeń ani nie przedstawił stosownych wyjaśnień. Podkreślić należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Ponadto podkreślić należy, że zatajanie przez Skarżącego na wcześniejszych etapach postępowania okoliczności podejmowania prac chociażby sezonowych budzi wątpliwości Sądu co do jego sytuacji majątkowej a także wiarygodności co do jego oświadczeń. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Skarżący tymczasem nie wskazując wysokości wynagrodzenia z sezonowych prac dorywczych pozbawił Sąd możliwości dokonania takiego zestawienia. Ciężar wykazania tych przesłanek – jak już wskazywano wyżej – spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Przepisy art. 246 § 1 i art. 255 P.p.s.a. wskazują jednoznacznie, że to obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a sąd może jedynie zwracać się do niego (nie innych podmiotów) o złożenie dodatkowych oświadczeń bądź dokumentów. Skoro to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zajścia przesłanek do przyznania prawa pomocy, nie jest też konieczne udowodnienie przez Sąd wnioskodawcy, że jest on w stanie zdobyć środki potrzebne na pokrycie kosztów sądowych. Tym samym uznano, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, publ. LEX 203331). Reasumując wskazać należy, że tak zobrazowana przez Skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.