III SA/Wa 1473/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W piśmie z 4 września 2007 r. zatytułowanym "zażalenie" Skarżący wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnił, iż od kilku lat nie posiada stałego źródła dochodu. Prowadził działalność gospodarczą do początku 2004 r. Aktualnie nie pracuje. Wyjaśnił, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych, akcji, udziałów ani oszczędności. Pozostaje w związku małżeńskimi, ma trójkę dzieci. Utrzymaniem rodziny zajmuje się żona. Skarżący z uwagi na stan zdrowia - 12% trwałego inwalidztwa, nie może znaleźć stałego zatrudnienia i zajmuje się domem oraz dziećmi. Przedmiotowe pismo zostało zgodnie z jego treścią potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 7 września 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał Skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do udzielenie dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał wypełniony formularz PPF oraz złożył cześć żądanych dokumentów i wniósł o przedłużenie terminu do złożenia pozostałych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W większości powtórzył argumentację przedstawioną w piśmie z 4 września 2007 r. Wskazał ponadto, iż mieszka z rodziną w domu po dziadkach. Do wniosku Skarżący załączył zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez jego żonę (PIT-36) za 2006 r., miesięczne i sezonowe zestawienie wydatków, wyciągi z rachunków bankowych żony. Pismem z 5 października 2007 r. referendarz sądowy zwrócił się do skarżącego o wskazanie i udokumentowanie wysokości aktualnych, miesięcznych dochodów jego żony. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał oświadczenie jego żony, z którego wynika, iż jej średni miesięczny dochód wynosi 5.780,80 zł. Żona skarżącego oświadczyła ponadto, iż oprócz kosztów utrzymania jest obciążona z tytułu opłat za mieszkanie dziadka w wysokości ok. 450 zł miesięcznie oraz raty kredytu konsumenckiego w wysokości 500 zł. Wnioskodawca nadesłał również zaświadczenie z urzędu skarbowego, z którego wynika iż w 2006 r. nie uzyskał on żadnego dochodu oraz zaświadczenie lekarskie z [...] października 2007 r. potwierdzające 12% trwałego inwalidztwa skarżącego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 2.700 zł. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką małoletnich dzieci. Utrzymaniem rodziny zajmuje się żona wnioskodawcy. Jej miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności wynosi ok. 5.800 zł. Z kolei niezbędne wydatki wynoszą ok. 5.000 zł miesięcznie (gaz, telefon, energia elektryczna, podatek gruntowy, wyżywienie, wydatki na edukację dzieci). Żona skarżącego oświadczyła ponadto, iż oprócz kosztów utrzymania jest obciążona z tytułu opłat za mieszkanie dziadka w wysokości ok. 450 zł miesięcznie oraz raty kredytu konsumenckiego w wysokości 500 zł. Wnioskodawca z uwagi na trwałe inwalidztwo nie może znaleźć zatrudnienia. W związku powyższym, wskazać należy, iż sytuacja finansowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, iż skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa dawała podstawy do zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych w całości. W szczególności wskazać należy na fakt, iż na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi. Skarżący natomiast zostaje zwolniony z obowiązku jego zapłacenia ponad kwotę 1.000 zł. W związku z tym po uiszczeniu wpisu w wysokości 1.000 zł, sprawa skarżącego zostanie merytorycznie rozpoznana przez Sąd, a w przypadku uwzględnienia skargi, na wniosek skarżącego, przysługiwać mu będzie zwrot uiszczonego wpisu od organu podatkowego. Dodatkowo, zauważyć należy, iż żona wnioskodawcy uzyskuje stałe dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z kolei przy dochodzie netto w wysokości ok. 5.800 zł, mimo iż jest to dochód pięcioosobowej rodziny, można partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Dochody te pozwalają bowiem na poczynienie oszczędności i uiszczenie części wpisu sądowego - w rozpoznawanej sprawie 1.000 zł. Podsumowując, okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uzasadniają twierdzenia, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do kontynuowania wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Podkreślić również należy, iż wydatki na spłatę kredytu konsumenckiego nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnością publicznoprawna jaką jest wpis sądowy. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.