III SA/Wa 1486/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi Dyrektora Izby Celnej w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. III SA/Wa 1486/05 UZASADNIENIE Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. o obciążeniu wierzyciela - Izby Celnej w W., kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wobec zobowiązanego J. M. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że koszty egzekucyjne w kwocie 229 zł, którymi organ egzekucyjny obciążył wierzyciela, powstały w związku z bezskutecznością egzekucji wszczętej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego na zobowiązanego J. M. w związku z zaległościami w podatku od towarów i usług od importu towarów. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), poborca skarbowy przystępując do czynności egzekucyjnych, doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, co skutkowało powstaniem l % kosztów egzekucyjnych w wysokości 223 zł., (opłata manipulacyjna). Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 64 § 10). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] sierpnia 2003 r. (co zobowiązany potwierdził podpisem). Ponadto, doręczenie odpisu tytułu wykonawczego jest czynnością egzekucyjną, gdyż stanowi działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, nawet gdy ten środek nie zostanie zastosowany z uwagi na sytuację majątkową zobowiązanego. Ponieważ zobowiązany nie dysponował środkami na pokrycie dochodzonej należności, poborca skarbowy dwukrotnie spisał protokół o stanie majątkowym ([...] sierpnia 2003 r. i [...] lutego 2005 r.), co zgodnie z art. 64 § l pkt 14 i § 9 pkt 11 skutkowało powstaniem kosztów egzekucyjnych w wysokości 6 zł. (2 x 3 zł.). Z ostatniego protokołu wynikało, że zobowiązany jest bez środków do życia i na przestrzeni ostatniego półtora roku jego sytuacja ekonomiczna nie uległa poprawie. Natomiast ostatnie dokumenty będące w posiadaniu Urzędu Skarbowego W., świadczące o dochodach zobowiązanego, pochodziły z 1999 r. i była to umowa o dzieło na kwotę ok. 400 zł. W tej sytuacji ponieważ organ egzekucyjny nie mógł wyegzekwować od zobowiązanego należnych kosztów egzekucyjnych - na podstawie art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obciążył nimi wierzyciela. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Dyrektor Izby Celnej w W., zarzucając: -nieuwzględnienie faktu, że Dyrektor Izby Celnej w W. stał się wierzycielem w przedmiotowej sprawie z dniem [...] września 2003 r., a zarówno doręczenie odpisu tytułu wykonawczego jak i spisanie pierwszego protokołu o stanie majątkowym miało miejsce [...] sierpnia 2003 r., - naruszenie art. 124 § 1 k.p.a poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez pouczenia, - niejednolitość w interpretacji tych samych przepisów. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. W uzasadnieniu skarżący powołał się na art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawie natomiast organ egzekucyjny nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt. 12 powołanej ustawy, a jedynie dokonał czynności egzekucyjnej poprzez spisanie protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego. Zdaniem wierzyciela organ egzekucyjny niesłusznie obciążył go opłatą manipulacyjną, co potwierdza również wcześniejsze postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dn. [...] marca 2004 r. W związku z powyższym wierzyciel zarzuca Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. niejednolitość w interpretacji tych samych przepisów . Ponadto, zgodnie z ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302) Dyrektor Izby Celnej w W. stał się wierzycielem w przedmiotowej sprawie z dniem [...] września 2003 r., natomiast doręczenie tytułu wykonawczego i spisanie pierwszego protokołu o stanie majątkowym zostało dokonane w dniu [...] lutego 2003 r., a więc przed terminem, w którym Dyrektor Izby Celnej w W. stał się wierzycielem. Dlatego też w ocenie wierzyciela powinien on zostać obciążony jedynie kwotą 3 zł za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego w dniu [...] lutego 2005 r. Skarżący zarzuca również naruszenie art. 124 § 1 k.p.a., ponieważ zaskarżone postanowienie nie zawiera pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto dodał, że zgodnie z ustawą o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych (...), na wierzyciela przeszły nie tylko prawa, ale i obowiązki związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, w tym obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się do zarzutu, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 124 § l k.p.a., organ przyznał, że istotnie nie zawierało ono pouczenia o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jednakże na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 111 i 126 k.p.a., strona mogła w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia zażądać jego uzupełnienia w tym zakresie. Odnośnie zarzutu niejednolitości interpretacji tych samych przepisów, organ stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy tej konkretnej sprawy i jej stanu faktycznego, ustalonego w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd ten nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż zostały w niej wymienione. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zostały bowiem skierowane do podmiotu niebędącego stroną. Oznacza to, że ich adresat nie miał interesu prawnego ani obowiązku, o którym należało rozstrzygnąć w tych orzeczeniach. Mocą art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302), wprowadzona została zmiana art. 5 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.). Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu (art. 5 § 1), z dniem 1 września 2003 r. uprawnionym do żądania wykonania obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej ze zgłoszeń celnych przyjętych przez naczelnika urzędu celnego – jest dyrektor izby celnej. Art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozwija ogólne określenie wierzyciela, zamieszczone w art. 1a pkt 13 tej ustawy. Z powołanych przepisów wynika więc, że wierzycielem w niniejszej sprawie był Dyrektor Izby Celnej w W., a nie Izba Celna w W., jak zostało określone w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym je postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) - organem jest dyrektor izby celnej. Natomiast zgodnie z teorią prawa administracyjnego, pod pojęciem "urząd" (w tym przypadku "izba celna") należy rozumieć zorganizowany zespół pracowników państwowych, przydzielony do pomocy organowi administracji i powołany do merytorycznej i technicznej obsługi tego organu (por. E. Ochendowski, Prawo administracyjne część ogólna, Toruń 2002, s. 218). Ponieważ zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zostały dotknięte jedną z najcięższych wad materialnoprawnych, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – należało wycofać je z obrotu prawnego. Z powyższych względów ustosunkowywanie się do zarzutów skargi stało się niecelowe, ponieważ sprawa będzie rozpoznawana ponownie przez organy administracji. W tej sytuacji wyrażenie oceny prawnej przez Sąd stanowiłoby naruszenie istoty sądowej kontroli działalności administracji. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.