III SA/Wa 1500/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz I. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wydał [...] czerwca 2008 r. decyzję określającą skarżącej (stronie, spółce) – I Sp. z o.o. z siedzibą w G. wysokość zobowiązania z z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Od powyższej decyzji Strona nie wniosła odwołania. Następnie Prezes Zarządu PFRON wystawił tytuł wykonawczy w dniu [...] października 2012 r. znak: [...], w którym jako organ egzekucyjny wskazał Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. pismem z [...] grudnia 2012 r. przesłał przedmiotowy tytuł wykonawczy zgodnie z załącznikiem nr 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209 poz. 2027 z późn. zrn) do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., który jest właściwym organem egzekucyjnym dla skarżącej. Skarżąca pismem z [...] stycznia 2013 r. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego podnosząc, że naruszone zostało prawo poprzez wydanie powyższego tytułu oraz, że błędnie skierowano go go organu, który nie może prowadzić egzekucji wobec skarżącej spółki. Prezes Zarządu PFRON wydał w dniu [...] lutego 2013 r. postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, w którym: • uznał zarzut strony dotyczący nieistnienia obowiązku wpłaty zaległości z tytułu PFRON za listopad 2007 r. • nie uznał zarzutu strony dotyczącego nieistnienia obowiązku wpłaty zaległości z tytułu PFRON za grudzień 2007 r. • nie uznał zarzutu strony dotyczącego prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że egzekucja prowadzona jest jednocześnie przez kilka organów podatkowych, a tytuł wykonawczy z [...] października 2012 r. znak: [...] wydany został nieprawidłowo. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w dniu [...] kwietnia 2013 r. wydał postanowienie nr [...] w sprawie ostatecznego stanowiska, w którym wierzyciel uznał zarzuty strony za bezzasadne. W uzasadnieniu wskazał, że biorąc pod uwagę, że strona nie złożyła odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania z [...] czerwca 2008 r. [...], jak również fakt, że z posiadanych przez Fundusz informacji wynika, iż postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie ww. tytułu wykonawczego toczy się przed jednym organem tj. Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego w B. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Wskazała, że tytuł wykonawczy został wystawiony z rażącym naruszeniem prawa, a skarżąca nie posiada takiego zobowiązania. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej zawartych. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie określonym w art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) - dalej jako "k.p.a." w związku z art. 17 § 1a u.p.e.a i art. 34 § 2 cyt ustawy. O ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2 u.p.e.a., czyli w przedmiocie stanowiska wierzyciela na zarzuty, wydane przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., co oznacza, że w odniesieniu do tych postanowień przysługuje zażalenie (a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), albowiem w art. 17 § 1a u.p.e.a. mowa jest wyraźnie o zażaleniu. Zażalenie to przysługuje jednak do tego samego organu, a nie do ministra. Z uwagi na zastosowanie tych przepisów, zarówno postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, jak i postanowienie w postępowaniu odwoławczym wydał ten sam organ – Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Z akt sprawy wynika, że postanowienie z [...] lutego 2013 r. podpisane zostało przez działających z upoważnienia Prezesa Zarządu PFRON: kierownika działu Windykacji Wpłat Obowiązkowych D.G. oraz p.o. zastępcę dyrektora Wydziału Wpłat Obowiązkowych A. F. Znajdujący się w aktach egzemplarz tego postanowienia opatrzony jest także podpisem starszego specjalisty A. C. i p.o. II Sekcji Egzekucji Administracyjnej – I. W. Zaskarżone postanowienie z [...] kwietnia 2013 r. podpisali natomiast z upoważnienia Prezesa Zarządu PFRON : p.o. zastępcy dyrektora Wydziału Wpłat Obowiązkowych A. F. oraz p.o. Dyrektora Wydziału Wpłat Obowiązkowych D. S. Na egzemplarzu tego postanowienia znajdują się ponadto podpisy: starszego specjalisty A. C., p.o. kierownika II Sekcji Egzekucji Administracyjnej I. W oraz kierownika działu Windykacji Wpłat Obowiązkowych D. G. Z powyższego wynika, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia uczestniczyły osoby, które brały udział w wydaniu postanowienia je poprzedzającego. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wyłączenie, o którym wyżej mowa dotyczy również postanowień wydanych w trybie u.p.e.a., albowiem zgodnie z zasadą określoną w art. 17 § 1 tej ustawy, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Aktualne brzmienie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07 (Dz.U. z 2008 r., poz. 1539). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wskazał na niezgodność art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 Kodeksu - w zakresie, w jakim nie wyłącza członka SKO z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku (pkt 5.3.) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika lub członka organu kolegialnego, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3. Skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sum extentendae, wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika lub członka organu kolegialnego. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 Kodeksu), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu. Jak już Sąd wskazał, z akt rozpoznanej sprawy wynika, że w wydaniu obu postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów brały udział te same osoby. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Powyższy przepis stosownie do art. 126 k.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270) dalej "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na uczestniczenie w rozpatrzeniu zażalenia osób które podlegały wyłączeniu, uznać należy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 17 § 1a u.p.e.a., dającego podstawę do wznowienia postępowania. Powyższa wadliwość zaskarżonego postanowienia uniemożliwia Sądowi ocenę jego merytorycznej prawidłowości, a tym samym odniesienie się do zarzutów skargi w tym zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a.