III SA/Wa 1507/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2016 r. przyznającego prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 6.000zł. w sprawie ze skargi B.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 2.000 zł i odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca B.N. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 2.000 zł. Podkreśliła, że od marca 2016 r. - kiedy to złożyła podobny wniosek - jej sytuacja finansowa nie uległa zmianie. Wskazała, iż jej roczne dochody wynoszą 34.350 zł. Pieniądze wyegzekwowane od P. podlegają roszczeniu o zwrot. Zaznaczyła, że oszczędności na poziomie 4.370 zł pozwalają jedynie na częściowe pokrycie opłaty sądowej. Skarżąca podała, że jest wdową, mieszka wraz z matką emerytką i córką uczennicą. Do majątku zaliczyła mieszkanie oraz nieruchomość rolną obciążoną hipoteką i użytkowaną przez P. oraz samochód. Łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi miesięcznie 4.495 zł, zaś wydatki 4.450 zł i składają się na nie koszty ogrzewania (850 zł), woda (250 zł), prąd (300 zł), telefon (200 zł), leki matki (250 zł), szkoła córki (600 zł), żywność i ubrania (2.000 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie pracuje zawodowo (zajmuje się [...] -letnią matką wymagającą całodobowej opieki) i jest zmuszona sama się ubezpieczyć. Składka kwartalna ZUS wynosi 1.055 zł. Wskazała, iż córka z uwagi na bardzo dobre wyniki w nauce ubiega się o stypendium, lecz kwestia jego przyznania rozstrzygnie się dopiero po I semestrze. Pieniądze zgromadzone na rachunku muszą wystarczyć na utrzymanie rodziny do końca marca 2017 r., tj. do następnej wpłaty dokonywanej przez firmę S. Pozostałe firmy płacą miesięcznie i kwartalnie, a najczęściej kiedy mają pieniądze. To powoduje, że wpływy są nieregularne. Z wpływów tych Skarżąca jest w stanie zaoszczędzić ok. 4.000 zł, z czego 2.000 zł może przeznaczyć na opłatę sądową. Podała, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika wyniosło 4.000 zł. Skarżąca poinformowała o stanie sprawy dotyczącej zwrotu wyegzekwowanego od P. wynagrodzenia. Przedstawiła zeznanie podatkowe, sentencję postanowienia z [...] czerwca 2016 r., sentencję postanowienia o zabezpieczeniu, dokumenty obrazujące wydatki, decyzję o waloryzacji emerytury, wyciąg bankowy. W sprzeciwie Skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego i zwolnienie jej od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 2.000 zł. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że wpłata dokonana w styczniu 2016 r. przez firmę S. była zaległą wypłatą za 2015 r. i nie ma wpływu na obecną ocenę możliwości finansowych Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." (w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Oznacza to, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada środki majatkowe. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od wyrażonej art. 199 P.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie oraz powoduje przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może zatem być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. To na wnioskodawcy zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.). Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 2.000 zł. W sprzeciwie, Skarżąca oświadczyła, że jej roczne dochody wynoszą 34.350zł. Miesięczne wydatki wynoszą natomiast 4.450 zł. Posiadany majątek (mieszkanie i nieruchomość rolna) jest obciążony hipoteką. Skarżąca opiekuje się 91 letnią matką i w chwili obecnej nie pracuje zawodowo. Córka Skarżącej uczy się. Zgromadzone środki na rachunku bankowym (25.759,97 zł stan na 6 października 2016 r.) muszą wystarczyć na utrzymanie rodziny do marca 2017 r. tj. do następnej wypłaty dokonanej przez najemcę nośnika reklamowego. Z przedstawionych przez Skarżącą wyciągów z rachunków bankowych za miesiące od stycznia do października 2016 r. ( k. 24 - 25 oraz 131 – 133 akt sądowych) wynika, że na jej rachunek bankowy w 2016 r. wpłynęła łącznie kwota 66.833,31 zł. Sąd wziął jednak pod uwagę wyjaśnienia Skarżącej zawarte w sprzeciwie, że kwota 36.000 zł wpłacona przez firmę S. w styczniu 2016 r. była w rzeczywistości wypłatą zaległego wynagrodzenia za 2015 r. i w całości została przeznaczona na uregulowanie powstałych zobowiązań. Przyjąć zatem należało, że Skarżąca otrzymuje dochód 34.350 zł rocznie (2.862,50 zł miesięcznie). Natomiast matka Skarżącej otrzymuje emeryturę w kwocie 1.632,50 zł. Wydatki trzyosobowej rodziny Skarżąca określiła na kwotę 4.450 zł. Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu od skargi kasacyjnej (12.070 zł), Sąd uznał, że Skarżąca ma możliwość częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania sądowego tj. zgodnie z wnioskiem Skarżącej do kwoty 2.000 zł. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., zmienił postanowienie referendarza sądowego z 14 listopada 2016 r., co orzekł jak w sentencji.