III SA/Wa 1508/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25/11//2016 r. po rozpoznaniu wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/3/2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika z urzędu - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) A.W., dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF z 19/10/2016 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych. W uzasadnieniu formularza oraz w wykonaniu (?) wezwania referendarza sądowego z 3/11/2016 r. poinformował, o tym, że: - nie posiada środków finansowych i nie prowadzi działalności gospodarczej, jak też nie jest nigdzie zatrudniony; - utrzymuje się z pomocy rodziców, która jest uzależniona od ich możliwości finansowej; -"zajmuje niewielki pokój w domu ojca, który w całości pokrywa koszty utrzymania nieruchomości"; - nic nie posiada; Skarżący, przy piśmie z 9 listopada 2016 r., przedłożył dowód opłaty wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Skarżący nie nadesłał żadnych innych informacji, o które był wzywany (np. wysokości wynagrodzenia pełnomocnika, informacji o przychodach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej za wskazane w wezwaniu okresy czasu, kalkulacji kosztów życia i in. Szczegółowo wymienione w wezwaniu urzędnika sądowego z 3 listopada 2016 r., k 180 akt sądowych). 3) Prawo pomocy i zdolność Skarżącego w partycypowaniu w kosztach postępowania jest badana w każdej z jego spraw – oddzielnie. Referendarz sądowy zauważa, ze wpis w sprawie wynosi 1500 zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 2/11/2016 r., k 178 akt sądowych), a nie jak utrzymuje skarżący, deklarujący brak posiadania jakiegokolwiek dochodu, 250 zł, które uiścił "tytułem wpisu od skargi kasacyjnej". Wobec braku wyjawienia szczegółów dotyczących gospodarki finansowej strony, o które była wzywana odrębnym pismem z 3/11/2016 r. (pkt II 1 – 9), referendarz sądowy nie może zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy. Brak w sprawie jest szczegółowych informacji, co do gospodarki finansowej skarżącego, w szczególności w zakresie kwot i wysokości wynagrodzeń wypłacanych trzem pełnomocnikom, aktualnych należności i zobowiązań, faktur VAT wystawianych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, kalkulacji miesięcznej kosztów życia, odpisów zeznań podatkowych skarżącego i osób bliskich, posiadanych rachunków bankowych, wskazania wysokości i udokumentowania dochodów w 2015 r i 2016 r. Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, jak też budzi wątpliwości, co dostrzegł już w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając w postanowieniu z 21/9/2015 r. I Fz 343/15 "działania" strony podjęte w celu wyjaśnienia jej sytuacji finansowej i życiowej. Nie da się ukryć, że jeżeli chodzi o skutki prawne wykonywania kierowanych do strony wezwań, interes ogółu jest chroniony w europejskim dorobku prawnym (leges omnium salutem singulorum saluti anteponunt): strona, jeśli oczekuje skuteczności swojego wniosku, musi ustosunkować się – i to w sposób wiarygodny - do każdego punktu wezwania. Skarżący powinien mieć tego świadomość, ponieważ dysponuje profesjonalną pomocą prawną. Skoro Skarżący nie przekazał właściwie żadnych informacji, o które był wzywany, a które są niezbędne do odtworzenia historii sytuacji materialnej, w której znajduje się, to referendarz sądowy nie może przyznać Skarżącemu prawa pomocy – tak, by nie narazić się na zarzut bezprawnego dysponowania środkami publicznymi (art. 228 § 1 czy art. 231 kodeksu karnego). Obowiązek lojalnego działania wiąże nie tylko Sąd, ale także Skarżącego, który to przecież ubiega się o udzielenie mu prawa pomocy (fac et extusa). Dlatego referendarz sądowy podziela pogląd NSA z przywołanego postanowienia z 21/9.2015 r. ((curiae) est via, veritas et vita), zgodnie z którym "skarżący wątpliwości nie wyjaśnia, a argumentacja zażalenia sprowadza się do opisu sytuacji materialnej Skarżącego oraz do generalnej konstatacji, iż sytuacja ta uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. (...) Skarżący wyjaśnia, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jednak nie osiąga dochodu i pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie przedstawia jednak kwot wsparcia otrzymywanych od rodziców czy też kosztów ponoszonych przez nich w związku z wynagrodzeniem pełnomocników. (...)W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi wątpliwości tut. Sądu, że w sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne wydają się niewiarygodne, wspomniany powyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i jest zmuszony odmówić przyznania prawa pomocy. Należy także zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach sądowych nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny sąd". Dlatego urzędnik sądowy, mimo podjętych starań w celu przyznania skarżącemu prawa pomocy, nie może tego w stanie faktycznym sprawy, uczynić, ponieważ szacunek dla orzecznictwa sądowego (ale - WSA) tak jak w sprawie Skarżącego III SA/Wa 1733/15 przemawia uwzględnieniem skutków przyznania mu prawa pomocy – także na etapie postępowania kasacyjnego w sprawie III SA/Wa 1733/15, tak w niniejszej sprawie ten sam szacunek dla dorobku orzecznictwa – ale już Naczelnego Sądu Administracyjnego – uniemożliwia przyznanie prawa pomocy. 4) Podsumowując, nierzetelne wykonanie przez skarżącego kierowanego do niego wezwania uzasadnia, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., decyzję, jak w sentencji