III SA/Wa 1510/14

Dnia 6 lutego2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie P. T. (zwana dalej "Skarżącym") zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF wskazał, że wpis od skargi jest wysoki, natomiast Skarżący pozostaje na utrzymaniu matki. Posiadane środki finansowe ledwo starczają na sfinansowanie podstawowych potrzeb. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, którym wezwał go do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego. Postanowieniem z 28 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie Skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie. Wskazał w nim, że ma niewielkie dochody, których część przeznacza na pomoc matce. Skarżący nie załączył wyciągów z kont, bowiem opłata za wyciąg w wysokości 30 zł przekracza jej możliwości finansowe. Do sprzeciwu Skarżący załączył kserokopie rachunków za gaz i wodę, oraz PIT A. T. za 2011 r., wraz z PIT 0 za 2011 r, w którym wykazano Skarżącego – P. T.. W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi stanu majątkowego Skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z 11 grudnia 2014 r. wezwał Skarżącego do ich wyjaśnienia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Przesyłka zawierająca wezwanie do wykonania ww. zarządzenia została odebrana przez pełnomocnika skarżącej 15 grudnia 2014 r. Do dnia 5 lutego 2015 r. do Sądu nie wpłynęła żadna odpowiedź na ww. wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Mimo to ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne oświadczenia. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy jak również okoliczności faktyczne sprawy, należy stwierdzić, iż brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Skarżący bowiem, zdaniem Sądu, nie wyjaśnił w sposób szczegółowy i wystarczający swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przede wszystkim nie przedstawił i nie udokumentował wysokość kosztów miesięcznego utrzymania i wysokości bieżących wydatków – przedstawił jedynie rachunki za gaz i wodę oraz pit matki za 2011 r. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że w skład jego gospodarstwa domowego wchodzą matka, jej mąż, oraz siostra. Nie wykazał dochodów osiągniętych przez niego i osoby, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe. Nie złożył wyciągów z rachunków bankowych jego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym w tym rachunków związanych z działalnością gospodarczą – wskazał jedynie, że zmuszony by był uiścić 30 zł., za sporządzenie takiego dokumentu na co go nie stać. Skarżący nie przedstawił również PIT jego i członków jego rodziny za 2013 r. Nie wyjaśnił jakkolwiek źródeł utrzymania swojej rodziny. Tymczasem dokonanie wnikliwej i szczegółowej oceny sytuacji materialnej Skarżącego wymaga zestawienia wydatków z uzyskiwanymi dochodami. Rzeczą niezbędną jest więc przedstawienie i udokumentowanie zarówno dochodów jak i wydatków. Podkreślić zatem należy, że skoro Skarżący w związku z wezwaniem w trybie art. 255 P.p.s.a. nie przedstawił istotnych z punktu widzenia przyznania prawa pomocy dokumentów (w tym m.in. zestawienia wydatków z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego czy też wyciągów z rachunków bankowych), to tym samym pozbawił Sąd możliwości dokonania merytorycznej oceny jego bieżącej sytuacji finansowej i w efekcie możliwości przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na względzie powyższą argumentację oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.