III SA/Wa 1516/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Honorata Łopianowska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi J.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz J. D. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) po rozpatrzeniu "odwołania" J. D. (dalej: Strona, Skarżący, Podatnik) od wydanego przez Prezydenta Miasta C. (dalej: Prezydent) pisma z dnia 15 czerwca 2016 r., nr [...], stwierdziło niedopuszczalność ww. odwołania. Kolegium wyjaśniło, że Prezydent, pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. odpowiedział na pismo skarżącego z dnia 14 maja 2016 r. Następnie Strona pismem zatytułowanym "Odwołanie" przedstawiła zarzuty odnośnie ww. pisma Prezydenta. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę uznało, że wniesienie przez Stronę odwołania , w sytuacji, gdy nie została wydana decyzji, co ma miejsce w niniejszej sprawie, powoduje niedopuszczalność odwołania. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że w okresie 2008-2016 Prezydent wszczynał postępowanie podatkowe odnośnie każdego roku podatkowego i wydał decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego na dany rok podatkowy. W tej sytuacji podatnik może wnioskować o wzruszenie ostatecznych decyzji wymiarowych w jednym z trybów określonych w O.p. (art. 28). W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego na powyższe postanowienie Podatnik wniósł o uchylenie wskazanego rozstrzygnięcia, wskazując, że w sprawie wystąpiły naruszenia prawa procesowego w rażącym stopniu mające wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi Strona m.in. wskazał, że "nie można zgodzić się z organem, że w sprawie nie istnieje przedmiot zaskarżenia", jak również "sprawa została wszczęta na mój wniosek, którego istota dotyczyła stosownej rewizji na szczeblu Organu I instancji wcześniejszych wymiarów podatkowych za lata minione...". Do skargi Strona załączyła "Oświadczenie", w treści którego odnosiła się do kwestii postępowania dowodowego, w tym przede wszystkim ustalenia prawidłowo stanu faktycznego w sprawach decyzji wymiarowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawarta w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa procesowego mający wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, należy zwrócić uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pismo Skarżącego z dnia 14 maja 2016 r., skierowane do Prezydenta Miasta C. inicjujące postępowanie w niniejszej sprawie Pismo to nie zostało zatytułowane. Skarżący jednak wskazał, że " w obliczu nękania go przez fiskusa za zobowiązania pieniężne...", jak i mając na uwadze, "że urzędnicy prowadzący sprawę nie wykazują troski o rzetelność działań służbowych...", wniósł: - o "powtórzenie wszczęcia postępowania o łączne zobowiązanie pieniężne w latach od 2008-2016 r. z nieruchomości nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w C. (...), - o "przeprowadzenie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego stan faktyczny i prawny (...) (wskazał przy tym, w pkt a-g, dokładnie jakie dowody jego zdaniem należy uwzględnić), - o "umorzenie postępowania upominawczego" oraz o "skompletowanie dokumentacji źródłowej" dotyczącej postępowania ww. latach. Z treści powyższego pisma, jak i z jego uzasadnienia wynika, że Skarżący w rzeczywistości kwestionował zasadność wydanych w latach 2008-2016 decyzji wymiarowych, wskazując przede wszystkim na uchybienia proceduralne, jakich dopuścił się organ podatkowy wydając wówczas decyzje. Potwierdza to również argumentacja zawarta w skardze. Poza tym z lektury tego pisma (jak i skargi) wynika też, że język, jakim posługiwał się Skarżący, nie jest językiem prawniczym. Trzeba mieć tutaj na względzie, że nie można oczekiwać od stron postępowania, by wyrażały się przy użyciu pojęć normatywnych, wystarczy bowiem, by ze złożonego pisma wynikała intencja strony. Powyższe ustalenia, zdaniem Sądu, powinno skłonić organ podatkowy do potraktowania tego pisma jako żądania wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją wymiarową, a jeżeli organ miał w tym względzie wątpliwości, powinien był skorzystać z trybu naprawczego, o którym mowa w art. 169 O.p. Zgodne bowiem z art. 168 § 2 O.p., podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Jeżeli żądanie sformułowano nieprecyzyjnie, mamy do czynienia z brakiem formalnym, który podlega usunięciu poprzez wezwanie przez organ podatkowy wnoszącego podanie do usunięcia braku w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (art. 169 § 1 O.p.). W sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem tego nie uczyniono, lecz pismo Skarżącego potraktowano "lakonicznie" jako pismo o "powtórne wszczęcie postępowania o łączne zobowiązanie pieniężne w latach 2008-2016 roku z nieruchomości" i odpowiedziano na nie w formie pisma. Skarżący na to "Pismo" złożył odwołanie, które następnie uznane zostało przez organ odwoławczy za niedopuszczalne. Zdaniem Sądu, zakwalifikowanie przez organ podatkowy pisma Skarżącego z dnia 14 maja 2016 r. jako "pisma", którego nie sprecyzowano, któremu nie nadano jakiegokolwiek biegu, było błędem, ale nie błędem nieusuwalnym również przy takiej kwalifikacji żądania. Ponadto przekroczone zostały standardy prowadzenia postępowania, polegające na rzetelności i obowiązku informowania strony. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania podatkowego. W przeciwnym razie dochodzi do naruszenia art. 121 § 2 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na końcowe rozstrzygnięcie. W przypadku wątpliwości, co do treści żądania, to na organach prowadzących postępowanie spoczywa obowiązek ich wyjaśnienia. Powyższy przepis nakazuje organowi udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Dostęp strony postępowania do informacji o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tegoż postępowania jest elementem koniecznym, pozwalającym na prawidłowy przebieg postępowania oraz ukształtowania właściwych relacji pomiędzy organem podatkowym a stroną. Zaniechanie wyczerpującego, a więc wszechstronnego, informowania prowadzić może do naruszenia zasady zapewnienia stronom udziału w postępowaniu i zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy zauważyć, że w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, co do zasady "pismo" pochodzące od strony, w którym dąży ona do wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji, uważa się zależnie od jego treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany. Wobec zakończenia jej sprawy decyzją ostateczną – jej nowe pismo stanowi żądanie uruchomienia trybu nadzwyczajnego w tej sprawie. Mając na względzie powyższe uwagi, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Skarżący w piśmie z dnia 14 maja 2016 r. wyraźnie na to wskazywał, wobec tego kwalifikacja pisma jego jako "zwykłego pisma" była nieprawidłowa, a w związku z tym organ powinien był uruchomić w jej wyniku jeden z trybów nadzwyczajnych postępowania podatkowego (treść pisma Skarżącego wskazuje, że chodziło o wznowienie postępowania, przy czym nic nie stało na przeszkodzie, by intencję tę jeszcze zweryfikować). Nieuczynienie tego i zakończenie postępowania jedynie "pismem informacyjnym", należy uznać za naruszenie prawa procesowego art. 121 § 1 O.p. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można także w ocenie Sądu uznać działania Kolegium – za wypełnienie zasady informowania strony, która wynika z art. 121 § 2 O.p. – poprzez jedynie wspomnienie dopiero w zaskarżonym postanowieniu o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Czynność powyższa organu było bowiem spóźniona. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien dokonać właściwej kwalifikacji pisma Skarżącego z dnia 14 maja 2016 r., a następnie ewentualnie uruchomić – w wyniku wniesienia tego pisma, dotąd nie rozpoznanego - nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji wymiarowych zgodnie z intencją Skarżącego. Z wymienionych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W kwestii kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł).