III SA/Wa 1520/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa [...] "V." sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "V." sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. postanawia: 1. przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej z opłat sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 22 lutego 2008 r. Skarżąca – Przedsiębiorstwo [...] "V." sp. z o.o. wniosła o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, wskazując, że jej sytuacja finansowa jest katastrofalna, a żądanie wpłaty kwoty 100 zł faktycznie pozbawia Skarżącą dalszego udziału w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr oraz udzielenia dodatkowych informacji potwierdzających jej sytuację finansową, Skarżąca przesłała żądany formularz, w którym wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata celem złożenia skargi kasacyjnej do NSA. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że od lipca 2003 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Nie posiada jakichkolwiek środków finansowych, ani majątku. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Nie posiada rachunków bankowych. W dołączonym do formularza piśmie z dnia 31 marca 2008 r. Skarżąca wyjaśniła, że od 2003 r. nie sporządzała bilansu, ani też rachunku zysków i strat. W dalszym ciągu nie prowadzi działalności gospodarczej, na dowód czego przedłożyła "zerowe" zeznanie CIT-8 za 2007 r. W ostatnim czasie nie regulowała zobowiązań względem urzędu skarbowego. Wobec spółki nie zastosowano ostatnio jakichkolwiek środków egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej z opłat sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że sytuacja finansowa strony uzasadnia zwolnienie jej z ciążących na niej opłat sądowych. Jednocześnie stwierdził, że nie jest możliwe ustanowienie dla Skarżącej adwokata, gdyż w sprawie III SA/Wa 1521/07 ustanowiła ona swoim pełnomocnikiem adwokata P. P.. Oznacza to, że Skarżącą łączy z tymże pełnomocnikiem stosunek prawny, wykluczający możliwość ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. W sprzeciwie na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego zmianę w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego ustanowienia adwokata. Wskazała, że o ustanowienie prawa pomocy zwróciła się natychmiast po otrzymaniu uzasadnienia wyroku w sprawie III SA/Wa 1520/07, licząc na to, że przed upływem terminu do złożenia skargi kasacyjnej otrzyma odpowiedź Sądu w tej sprawie. Nie zatrudniała jednocześnie pełnomocnika w sprawach z zakresu administracyjnego ani cywilnego. Ponieważ w określonym terminie Spółka nie otrzymała orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy "uprosiła mecenasa P. P. do przygotowania skargi kasacyjnej". W opinii Skarżącej spóźnione postanowienie referendarza sądowego pozbawiało ją w praktyce możliwości ustanowienia adwokata w ramach prawa pomocy. Aby zachować termin do wniesienia skargi kasacyjnej musiała ona więc uprosić adwokata do jej złożenia licząc na to, że pozytywna decyzja Sądu pozwoli na refundację poniesionych przez niego kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zauważyć należy, że sytuacja finansowa Skarżącej była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, w efekcie której zwolniono Skarżącą z wpisu od skargi w wysokości 1500 zł. Również w innych sprawach strony prowadzonych w tutejszym Sądzie - III SA/Wa 1521 i III SA/Wa 1946/07 – Skarżąca otrzymywała prawo pomocy. Z oświadczeń Skarżącej składanych w toku postępowań o przyznanie prawa pomocy wynika, że od 2003 r. nie prowadzi ona żadnej działalności gospodarczej, w związku z czym nie posiada jakichkolwiek środków finansowych (dowód: "zerowe" zeznanie CIT-8 za 2007 r.). Nadto nie posiada żadnego majątku. Nie sporządza również bilansu oraz rachunku zysków i strat. Na Skarżącej ciążą natomiast zobowiązania względem urzędu skarbowego w kwocie 48.872,40 zł (bez odsetek). Powyższe okoliczności uzasadniają w opinii Sądu przyznanie Skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia z ciążących na niej aktualnie opłat sądowych, tj. opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł. Odnosząc się natomiast do tej części wniosku o przyznanie prawa pomocy, w której Skarżąca wnosi o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu wskazać przede wszystkim należy na treść art. 246 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. A contrario więc, jeżeli strona jest już w sprawie reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika (tutaj przez adwokata) lub pozostaje z takim pełnomocnikiem w stosunku prawnym, przyznanie jej prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie Skarżąca wraz ze skargą kasacyjną wniesioną przez adwokata P. P. złożyła pełnomocnictwo procesowe dla tegoż pełnomocnika uprawniające go do jej reprezentowania w ramach niniejszej sprawy przed sądami i innymi organami państwowymi. Skoro zatem Skarżąca jest w sprawie reprezentowana przez wybranego przez siebie pełnomocnika, uwzględniając treść przywołanego wyżej art. 246 par. 3 p.p.s.a., Sąd nie miał możliwości uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie i przyznania jej pełnomocnika z urzędu. Bez znaczenia w powyższym zakresie pozostaje rodzaj relacji łączących Skarżącą z wybranym pełnomocnikiem, w tym w szczególności to jak uzgodniła sposób zapłaty za wykonane przez niego usługi (czy też ustaliła, iż pomoc udzielona zostanie bezpłatnie). Przesądzającą kwestią jest bowiem to, że w ramach niniejszej sprawy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika. Odnosząc się natomiast do argumentów Skarżącej prezentowanych w sprzeciwie, iż adwokat P. P. został ustanowiony pełnomocnikiem w niniejszej sprawie w celu zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a strona miała nadzieję, że korzystne dla niej postanowienie Sądu w przedmiocie prawa pomocy pozwoli na refundację poniesionych przez niego kosztów, Sąd stwierdza, że argumenty te nie mogą przesądzać o przyznaniu stronie pełnomocnika z urzędu. Skoro bowiem strona zdecydowała się na ustanowienie w ramach niniejszej sprawy profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła to z wszystkimi wynikającymi z tej czynności skutkami prawnymi. Jeden z tych skutków określony został we wspomnianym art. 246 § 3 p.p.s.a. i wyraża się w braku możliwości ustanowienia dla takiej strony pełnomocnika z urzędu. Na marginesie Sąd zaznacza dodatkowo, iż w sytuacji, gdy strona nie miałaby możliwości złożenia w terminie skargi kasacyjnej w związku z toczącym się postępowaniem w przedmiocie prawa pomocy, w przypadku jego pozytywnego dla niej zakończenia miałaby możliwość wystąpienia z wnioskiem w przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 245 § 1, art. 246 § 2 oraz § 3 i art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.