III SA/Wa 1523/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 oddala skargę Zaskarżoną decyzją Wójt Gminy O. ustalił J. S. (dalej jako "Skarżąca") wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 rok, w kwocie 228 zł, w tym podatek leśny w kwocie 143,00 zł oraz podatek rolny w kwocie 85,00 zł. Skarżąca w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2009 r. złożonym od kwestionowanej decyzji podnosi, że dane w ewidencji gruntów, stanowiące podstawę ustalenia podatku, nie są zgodne ze stanem prawnym. W/w wywodzi, że w dniu 1 czerwca 1979 roku, przekazała gospodarstwo rolne swemu bratu S. Z. (obecnie nieżyjącemu), zaś dane Urzędu Gminy, jakoby to brat przekazał jej gospodarstwo we wsi Z. są wynikiem fałszerstwa. Według twierdzeń Skarżącej jej brat za życia żadnych zmian nie dokonywał, a grunty brata wskutek wymuszenia przez rodzinę zostały w podstępny sposób zawłaszczone przez sprawców poprzez samowolne dopisanie do odrębnej umowy i odrębnego gospodarstwa w miejscowości Z. S.. W ocenie Skarżącej nieprawidłowe zapisy w ewidencji gruntów odnośnie ich właścicieli dotyczą również gruntów o pow. 8,20 ha, położonych we wsi Z. S. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż Skarżąca corocznie kwestionuje przyjęte przez organ podatkowy do wymiaru łącznego zobowiązania nieruchomości znajdujące się w jej posiadaniu - jako przedmioty opodatkowania, podnosząc zarzuty dokonanych fałszerstw przez pracowników UG , rodzinę, Starostwo Powiatowe w O. itp. Organ stwierdził, że stosownie do regulacji art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i oraz wypowiadania się w przedmiocie własności gospodarstw poszczególnych podatników (por. w. NSA z 29.12.1993, sygn. akt III S.A. 747/93, ONSA 1994/4/163). Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Stąd też, zarówno Wójt Gminy O. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogą przyjmować do wymiaru zobowiązania podatkowego jako podstawy opodatkowania nieruchomości innych, niż wynika to ewidencji prowadzonej przez uprawniony podmiot. Organ podkreślił, że w dniu [...] czerwca 1979 roku, Skarżąca przekazała położone we wsi Z., gospodarstwo rolne o pow. 31,92 ha, na rzecz S. Z.. Jednakże, w wyniku spadkobrania (co stwierdzone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...].02.2002 r. sygn. akt. NS 100/01 o stwierdzeniu nabycia spadku i postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...].10.2003 r. o dziale spadku), Skarżąca stała się wyłączną właścicielką gruntów rolnych i lasu o łącznej powierzchni 23,99 ha, położonych we wsi Z.. Nie ulega zatem wątpliwości, zdaniem Kolegium, że Skarżąca jest podatnikiem podatku rolnego oraz podatku leśnego. Jest bowiem właścicielką gruntów o pow. 16,48 ha podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). Jest również właścicielką lasów o pow. 7,51 ha (art. 2 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.). Organ podatkowy I instancji zatem prawidłowo postąpił wymierzając Skarżącej podatek rolny w wysokości 85,00 zł (z 0,6060 ha przeliczeniowego) oraz podatek leśny w wysokości 143,00 zł, w formie łącznego zobowiązania pieniężnego (art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym). Skład orzekający SKO w O. podniósł ponadto, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie nieruchomości położonych we wsi Ż. S. i nie obejmuje gruntów znajdujących się we wsi Z. S. W.. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję. W skardze Skarżąca zarzuca, iż decyzja narusza jej prawa. Skarżąca kwestionuje prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów, będących podstawą wymiaru podatku. Podnosi, iż jest wyłączną właścicielką gruntów o pow. 31,92 ha. Tymczasem na skutek fałszerstwa dokumentów, grunty w miejscowości Z. S. (o pow. 8,20 ha), będące spadkiem po zmarłym bracie S. Z. zostały zawłaszczone przez F. i C. S.. Skarżąca zarzuca, że stało się to na skutek działań pracowników Urzędu Gminy w O.. Domaga się naprawienia błędów (fałszerstw) w jej dokumentach urzędowych, podkreślając jednocześnie, że jej żądania w tym zakresie kierowane zarówno do Urzędu Gminy w O. jak i do Starosty O. są bezskuteczne. Skarżąca nie zgodziła się też ze stanowiskiem Kolegium zawartym w zaskarżonej decyzji, iż nie przedstawiła dowodów na okoliczność zarzutów podniesionych w odwołaniu. Twierdzi, iż przedkładała takie dowody, lecz nie wie co się z nimi stało, gdyż nie udostępniono jej pełnej dokumentacji i to w określonym celu - by sprawa nie została wyjaśniona zaś fałszerstwa nie były naprawione. Skarżąca wniosła też o umorzenie zaległości podatkowej w łącznej kwocie 1.018,40 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należy stwierdzić, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Decyzja ta nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w sprawie ustalenia podatku rolnego i leśnego za 2009 r., z tytułu posiadania przez Skarżącą gruntów rolnych i leśnych położonych w miejscowości Ż. S.. Zgodnie z art. 1 ustawy 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), zwaną dalej "ustawą o podatku rolnym" – opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym – podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych – liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów – liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym). Stosownie natomiast do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.), zwaną dalej ustawą o podatku leśnym" – opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (art. 1 ust. 2). Podatnikami podatku leśnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami lasów (art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). W myśl art. 3 ustawy o podatku leśnym podstawę opodatkowania podatkiem leśnym stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. W myśl art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Wskazane wyżej przepisy ustawy o podatku rolnym oraz ustawy o podatku leśnym wskazują wprost, że podstawę opodatkowania stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Wyżej wskazane przepisy korespondują z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne, która w art. 21 stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji i czynionych w niej zapisów reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem". W przedmiotowej sprawie dane ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w O. zawarte w zawiadomieniu z dnia [...] lipca 2004 r., nr GNB [...] o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków w jednostce ewidencyjnej O., obręb Z. S., wskazują, że Skarżąca jest wyłączną właścicielką gruntów o łącznej powierzchni 23,9900 ha (fizycznych), w tym: - 7,5100 ha lasów /Ls/, - 16,4800 ha gruntów rolnych (w tym: gruntów ornych /R/ i pastwisk /Ps/ o łącznej powierzchni 16,3600 ha oraz 0,1200 ha rowów /W/). W oparciu o te dane Wójt Gminy O. ustalił Skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne. Zawiadomienie to zawiera także informację, że Skarżąca nabyła przedmiotowe grunty na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] października 2003 r., sygn. akt Ns 1079/00 o dziale spadku. Wskazać także należy, że z zawiadomienia tego wynika ponadto, że przed dokonaniem zmian w tym rejestrze grunty o pow. 32,01 ha położone we wsi Z. S. stanowiły współwłasność w częściach ułamkowych następujących osób: S. G., S. T. K., I. N., J. S., F. K. S., A. Z. i F. Z.. Natomiast po zmianie dokonanej na wniosek Sądu Rejonowego w O. na podstawie postanowienia tego Sądu z dnia [...] października 2003 r., sygn. akt [...] o dziale spadku, stan własności przedmiotowych gruntów przedstawia się następująco: 5,0200 ha lasów stanowi współwłasność A. Z. i F. Z.; grunty rolne i leśne o łącznej powierzchni 23,9900 ha (w tym 7,5100 ha lasów i 16,4800 ha gruntów rolnych) stanowią własność J. S.; grunty rolne i leśne o łącznej powierzchni 0,4000 ha stanowią własność S. G.; grunty rolne o łącznej powierzchni 2,6000 ha stanowią własność S. T. K.. W innej natomiast sprawie, w której Skarżąca wniosła skargę do Sądu (sygn. akt III SA/Wa 1717/07) znajduje się informacja o zawiadomieniu Starostwa Powiatowego w O. z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...]o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków w jednostce ewidencyjnej O., obręb Z. S. W., z którego wynika, że przed dokonaniem zmian w tym rejestrze grunty o pow. 8,20 ha położone we wsi Z. S. W. stanowiły współwłasność w częściach ułamkowych następujących osób: S. G., S. T. K., I. N., J. S., F. K. S., A.Z. i F. Z.. Natomiast po zmianie dokonanej na wniosek Sądu Rejonowego w O. na podstawie postanowienia tego Sądu z dnia [...] października 2003 r., sygn. akt Ns 1079/00 o dziale spadku grunty te stanowią współwłasność F. K. S. i C. S.. Skarżąca kwestionuje zapisy w ewidencji. Wywodzi, iż nie są zgodne ze stanem prawnym, albowiem dokumentacja, która stanowiła podstawę tych zapisów została sfałszowana. Zdaniem Skarżącej organ podatkowy – Wójt Gminy, wiedząc o kwestionowaniu tych zapisów przez Stronę winien, przed wydaniem decyzji podatkowej zweryfikować zawarte w nich błędy oraz wyjaśnić wnikliwie rozbieżności i doprowadzić do ich usunięcia w ewidencji. Ze stanowiskiem Skarżącej nie można się zgodzić, albowiem przepisy prawa nie dają w tym zakresie żadnych uprawnień organom podatkowym. Dla potrzeb podatku rolnego oraz leśnego, jak Sąd wcześniej wskazał, podstawowe znaczenie mają zapisy dokonane w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, co do wielkości gruntu. Powoływanie się przez Skarżącą w postępowaniu podatkowym, iż posiadany grunt ma inną wielkość lub inne przeznaczenie, niż wynika z ewidencji nie może mieć wpływu na decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości. Istotne dla orzeczenia w przedmiocie podatku są bowiem tylko zapisy wynikające z ewidencji. Dopóki zapis taki nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu podatkowego wiążąca. Stanowisko takie wyrażone zostało także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 29 grudnia 1993 r., sygn. akt III SA 747/1993 (ONSA 1994/4/163) wskazał, iż "(...) podstawą wymiaru podatków rolnego i leśnego, może być tylko taka powierzchnia gospodarstwa rolnego, jaka jest uwidoczniona w ewidencji gruntów. Jeśli więc skarżąca twierdzi, że dane znajdujące się w ewidencji gruntów nie są prawdziwe, to powinna w odrębnym postępowaniu doprowadzić do ich zmiany. (...) Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym i leśnym (...) nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstw rolnych poszczególnych podatników." Orzecznictwo sądowe, wskazuje jeden przypadek, który przywołano w zaskarżonej decyzji, kiedy organ podatkowy powinien uwzględnić dane inne, niż wynika to z ewidencji. A mianowicie w sytuacji, kiedy z aktu notarialnego wynika, iż inna osoba niż aktualny właściciel, jest wpisana jako właściciel nieruchomości w ewidencji. Jak wskazał Sąd ścisłe trzymanie się takich danych mogłoby prowadzić do wymierzenia podatku osobie, która nieruchomość sprzedała (wyrok NSA z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1685/93-POP 1999/2/67). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma jednak miejsca. Zwrócić należy uwagę, że prowadzenie ewidencji gruntów i budynków należy, zgodnie z art. 7d ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne do zadań starosty. Zgodnie z § 46 ust. 1 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu, na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia. Starosta ma ograniczony katalog możliwości dokonywania zmian w ewidencji z urzędu. Aktualizacja danych z urzędu może bowiem dotyczyć tylko zmian wynikających z określonych dokumentów. I tak § 46 ust. 2 rozporządzenia wymienia tu: prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne, opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian ewidencji, dokumentację architektoniczno-budowlaną gromadzoną i przechowywaną przez administrację publiczną. W związku z podnoszonym przez Skarżącą zarzutem, iż podatek naliczono od "ugorów i odłogów", wskazać przede wszystkim należy, że przedmiotowe grunty są sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako grunty rolne i leśne. Wśród gruntów stanowiących własność Skarżącej nie ma gruntów sklasyfikowanych jako nieużytki (oznaczonych symbolem "N"). Ponadto zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 13d ust. 1 ustawy o podatku rolnym organ podatkowy stosuje z urzędu jedynie zwolnienia i ulgi podatkowe określone w art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 8-12, a także w art. 13b. W związku z tym, w rozpoznawanej sprawie organ z urzędu uwzględnił zwolnienie, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w myśl którego zwolnione są od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz. Jako podstawę wymiaru podatku rolnego przyjęto bowiem jedynie 0,6060 ha przeliczeniowego, a to ze względu na to, że Skarżąca jest właścicielką pastwisk o pow. 1,01 ha, klasy IV, położonych w III okręgu podatkowym (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o podatku rolnym). Natomiast pozostałe zwolnienia i ulgi podatkowe organ stosuje na podstawie decyzji wydanej na wniosek podatnika, w tym ulgę, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym zwalnia się od podatku rolnego grunty gospodarstw rolnych, na których zaprzestano produkcji rolnej, z tym że zwolnienie może dotyczyć nie więcej niż 20 % powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego, lecz nie więcej niż 10 ha - na okres nie dłuższy niż 3 lata, w stosunku do tych samych gruntów (art. 13d ust. 1). Oznacza to, że chcąc skorzystać z tej ulgi podatnik winien wystąpić ze stosownym wnioskiem do organu podatkowego. W przypadku złożenia takiego wniosku nastąpi wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie zwolnienia. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że nie narusza ono prawa. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób zupełny, a posiadane uaktualnione zapisy w ewidencji gruntów i budynków uprawniały do ustalenia wskazanej w decyzji wymiarowej wielkości podatku. W sprawie brak jest podstaw do czynienia zarzutu organom podatkowym, iż we własnym zakresie nie doprowadziły do zmian w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z żądaniem Skarżącej. W ustalonym stanie faktycznym organy nie miały podstaw do podjęcia z urzędu działań zmierzających do dokonania takich zmian. Należy stwierdzić, że żądanie Skarżącej umorzenia podatku przed Sądem jest bezpodstawne. Sąd administracyjny, zważywszy na jego rolę w procesie kontroli stosowania prawa, nie może zamiast organu administracji rozstrzygnąć o umorzeniu podatku. Skarżąca w sprawie umorzenia zaległości w podatku rolnym i leśnym winna wnieść odrębne podanie do Wójta Gminy O.. Dopiero załatwienie sprawy przez organ podatkowy w formie przewidzianej przez prawo i skuteczne wniesienie skargi do sądu może sprawić, że kwestia umorzenia podatku stanie się przedmiotem kontroli sądowej. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.