III SA/Wa 1529/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2009 r. wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego Skarżąca J. K. (zwana dalej "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała swoją trudną sytuację materialną. Podniosła, że samotnie wychowuje córkę, na którą nie otrzymuje alimentów. Z prowadzonej działalności, w 2009 r. poniosła stratę. Oświadczyła, że nie posiada żadnych środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Podniosła, że z powodu choroby, związanej z kończynami dolnymi oraz zwyrodnieniem kręgosłupa nie może podjąć dodatkowej pracy zarobkowej. Podniosła, że posiadanych nieruchomości nie może sprzedać, gdyż wraz z córką nie miałaby gdzie mieszkać. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dziesięcioletnią córką. Posiada dom o powierzchni 406 m² nieruchomość rolną o powierzchni 7 ha oraz nieużytki o powierzchni 3,7 ha. Z oświadczenia wynika także, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przedstawiła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z których wynika, że w 2007 r. uzyskała dochód w kwocie 88.989,42 zł, w 2008 r. Skarżąca wykazała stratę w wysokości 25.311,14 przychód natomiast wyniósł 611.979,58, a koszty uzyskania przychodu 637.232,72 zł. Skarżąca przedstawiła także rachunki za ze energię elektryczną, za czerwiec 2009r . na kwoty 35,22 zł, 35,22 zł oraz 823,33 zł, lipiec 2009r. na kwotę 415,03 zł, za sierpień 2009 r. na kwoty 51,68 zł oraz 55,03 zł, za wrzesień 2009 r. na kwoty 59,01 zł oraz 716,60 zł, za październik 2009 r. na kwotę 62,98 zł, za listopad 2009 na kwotę 779,13 zł oraz 802,46 zł oraz 64,48 zł oraz za grudzień 2009 r. na kwotę 912,63 zł oraz 72,42 zł. Skarżąca przedstawiła również rachunek wywóz nieczystości na kwotę 64,20 zł oraz rachunki za gaz, z których wynika, że Skarżąca poniosła opłaty w kwotach: za marzec 2009 r. 4.325,36 zł, za kwiecień 2009 r. 1.150,79 zł, za czerwiec 2009 r. 158,42 zł oraz za październik 2009 r. 137,65 zł. Z przedstawionych rachunków za zużycie wody wynika, że Skarżąca poniosła koszt w lipcu 47,43 zł, w sierpniu 2009 r. 50,53 zł. Skarżąca poniosła też jednorazową opłatę z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 421 zł na rachunek Miasta i Gminy S. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, nie korzysta z pomocy społecznej, jej jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza oraz, że posiada kredyt bankowy zaciągnięty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżąca załączyła umowę bankową, z której wynika, że na zakup samochodu [...]Skarżąca zaciągnęła pożyczkę w kwocie 66.330,51 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 4.259 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy przemawia okoliczność, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, a więc ma możliwość uzyskiwania dochodów. Natomiast sam fakt uzyskania straty nie może przeświadczać o tym, że Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji. Ponadto Skarżąca posiada, nieruchomość rolną, z której również może uzyskiwać dochody. Ponadto z dokumentów i oświadczeń Skarżącej wynika, że ponosi ona wyjątkowo wysokie opłaty za energię łącznie w drugim półroczu 2009 r. Skarżąca z tego tytułu poniosła koszt w kwocie 4891,22 zł, natomiast za gaz – jak wynika z przedstawionych rachunków – w 2009 r. Skarżąca poniosła wydatek w kwocie 5.772,22 zł. Skarżąca spłaca także kredyt bankowy oraz z całą pewnością ponosi inne niezbędne, a niewskazane we wniosku wydatki chociażby wydatki na żywność ubrania, dojazdy itp. Trudno zatem dać wiarę, biorąc pod uwagę już tylko chociażby wysokie (a uiszczane przez Skarżącą) rachunki za energię, że Skarżąca nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Oświadczenia Skarżącej należało wiec uznać za niejasne i niewiarygodne. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona Skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych / wpisu sądowego należnego w sprawie oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy. Podniesione okoliczności, przemawiają zatem za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.