III SA/Wa 153/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2010 r. po rozpoznaniu wniosku adw. R. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych postanawia przyznać pełnomocnikowi skarżącej kwotę 439,20,- zł (czterysta trzydzieści dziewięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w tym kwotę podatku VAT w wysokości 79,20,- zł (siedemdziesiąt dziewięć złotych dwadzieścia groszy)). Postanowieniem z 22 kwietnia 2010 r. III SA/Wa 153/10 Sąd przyznał J. K. – dalej jako skarżący - prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w W., pismem z 7 czerwca 2010 r. poinformowała, że do udzielenia pomocy prawnej skarżącej został wyznaczony adw. R. M. Sąd, w treści Protokołu Rozprawy z 27 sierpnia 2010 r. zapisał, że pełnomocnik stawił się na rozprawę osobiście, gdzie poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarazem oświadczył, że opłaty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Pełnomocnik, w piśmie z 11 października 2010 r. wskazał, że odmówił skarżącemu sporządzenia skargi kasacyjnej, o czym poinformował skarżącego, jak też Okręgowa Radę Adwokacka w W. Referendarz sądowy wskazuje, że wyznaczony przez Sąd pełnomocnik ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - dalej jako u.p.p.s.a). Do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy – m.in. – reprezentowania przed Sądem I instancji, wniesienie środków odwoławczych albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy wskazuje, że decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, iż Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Referendarz sądowy wskazuje, że pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 u.p.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie ustalonym w art. 250 u.p.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, a ze względu na opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienie NSA z z dnia 22 grudnia 2004 r. OZ 720/04, niepubl.) W ocenie referendarza sądowego, badanie faktu udzielenia pomocy prawnej, o której mowa w art. 250 u.p.p.s.a i w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych (...) oznacza nie tylko analizowanie rodzaju i stopnia aktywności działania pełnomocnika, ale też związku tej aktywności z przedmiotem zawisłej sprawy. Istotą pomocy prawnej, pomijając zagadnienia związana z opinią o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego) jest rzetelna i umocowana w dorobku prawnym porada prawna, jak i przystający do wskazanych standardów sposób reprezentacji przez pełnomocnika przed sądem. W ocenie referendarza sądowego, brak jest zarazem w u.p.p.s.a. normy, która byłaby podstawą prawną uzasadnienia dla przyznania wynagrodzenia za czynności pełnomocnika, które nie mogą mieć znaczenia dla wyniku sprawy, niezależnie od uznania, iż nieracjonalne byłoby przyznawanie wynagrodzenia za czynności, których nie można zaliczyć do "pomocy prawnej" w konkretnej sprawie. Fakt uzależnienia przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia od sposobu prowadzenie sprawy, uregulowany w art. 250 u.p.p.s.a., i związana z tym analiza działania pełnomocnika dokonana podczas zasądzania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, jest konstrukcją, która zabezpiecza pełnię realizacji prawa jednostki do Sądu, uregulowanego zarówno w art. 6 Europejska Konwencja Praw Człowieka (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284), jak też w art. 45 Konstytucji RP. Referendarz sądowy nie doszukał się przy tym w sprawie okoliczności, które mogłyby być przyczyną uznania aktywności pełnomocnika za niezgodną ze standardami działań profesjonalnego pełnomocnika. W szczególności na niezachowanie wskazanych standardów nie wskazywał Sąd orzekający w sprawie, ani nie wynikają one z treści pism składanych przez pełnomocnika. Referendarz sądowy zauważa, że za reprezentowanie skarżącego przed Sądem I instancji w innej sprawie, niż ta, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna lub w innej sprawie niż ta w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego pełnomocnik powinien otrzymać kwotę – jeśli nie zajdą przesłanki do jej podwyższenia – 240,- zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm). Jako, że nie można wskazać wartości przedmiotu sprawy, ponieważ skarga dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych, a pełnomocnik sporządził nadto opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia), kwotę wynagrodzenia należało powiększyć o 120,- zł. Decydując o kwocie wynagrodzenia referendarz sądowy miał na uwadze rodzaj i charakter sprawy zawisłej przed sądem, przebieg i przedmiot uprzedzającego ją postępowania administracyjnego, czynności, które pełnomocnik podjął, także te w celu zapoznania się z aktami. Referendarz sądowy miał też na uwadze osobiste stawiennictwo pełnomocnika na rozprawie oraz terminowość podjętych przez niego czynności, w tym - zwłaszcza - złożenie wniosku o przyznanie wynagrodzenia nie wspominając już o czynnym udziale pełnomocnika w rozprawie i treści pisma z 11 października 2010 r. Stąd, na podstawie art. 250, art. 258 § 2 pkt 8, § 3 u.p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 8 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit b przywołanego wyżej rozporządzenia , referendarz sądowy stwierdził, jak w sentencji.