III SA/Wa 1532/16

30/6/2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 30/6/2016 r. po rozpoznaniu wniosku V. Sp. z o.o. SKA o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. SKA na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /3/2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a Odmówić spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie V. Sp.z o.o. SKA, na formularzu PPPr z 10/6/2016 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - organy administracji prowadzą egzekucję na podstawie zaskarżonej decyzji; -strona nie ma majątku (ani możliwości zgromadzenia majątku) na pokrycie kosztów sądowych oraz na pokrycie dochodzonych roszczeń; - zawiesiła działalność gospodarcza a rachunki bankowe (większość) zlikwidowała; - na posiadanych rachunkach bankowych nie ma środków; - nie posiada środków w kasie, posiada za to zaległe zobowiązania wobec kontrahentów; W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 16/6/2016 r (m.in. o zestawienie faktur VAT za 3 miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gosp., zestawienie należności i zobowiązań, wysokości dopłat poczynionych przez wspólników, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki – korespondencji, obsługi prawnej, księgowej etc.), spółka poinformowała o tym, że: - nie ponosi kosztów lokalu, obsługi księgowej, ponieważ – z uwagi na prowadzoną egzekucję – została zmuszona do zawieszenia działalności gospodarczej; - w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie zatrudniała pracowników; - nie otrzymuje finansowania ze środków zewnętrznych; - nie jest w stanie przeznaczyć żadnych środków na potrzeby postępowania sądowego; Koszty obsługi prawnej wynosiły w latach 2014-2015 kwotę 84378 zł i "obejmowały wynagrodzenie wstępne pełnomocnika z tytułu ewentualnych dalszych sporów". Wynagrodzenie końcowe zostanie zapłacone po zaistnieniu warunków umożliwiających prowadzenie działalnosci8 gospodarczej. Spółka zadeklarowała przedłożenie zestawienie faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy, odpisy wyciągów z rachunków bankowych, bilans, kopię informacji dodatkowej do bilansu, zestawienie należności i zobowiązań i in. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi w kwocie niespełna 12 tys. w sprawie III SA/Wa 1532/16 oraz niespełna 10 tys. w sprawie III SA/Wa 1531/16. Referendarz przyjmuje twierdzenia strony wyrażone w formularzu PPPr i w piśmie z 27/6/2016 r. jako podstawę badania wniosku o prawo pomocy. Uznaje też prawdziwość danych złożonych dokumentów (wymienionych powyżej). Aprobatę urzędnika sądowego zyskuje też sposób wykonania doręczonego stronę wezwania, choć nie daje ono podstaw – w świetle okoliczności sprawy – do przyznania spółce prawa pomocy. Referendarz sądowy zalicza się do tych urzędników, którzy przestrzegają dorobku prawnego sądów administracyjnych, szczególnie w sprawach, w których są rozważane zbliżone zagadnie a faktyczne i prawne. Referendarz sądowy uwzględnia nadto w podejmowanej przez niego ocenie sytuacji finansowej strony nie tylko treść przepisów prawa (w niniejszej sprawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ale także "dorobek prawny", tj., przede wszystkim, wskazówki interpretacyjne, których udzieliły organy najwyższych władz wymiaru sprawiedliwości (NSA, ETPCz). Dlatego referendarz przyjmuje w badanej sprawie nie tylko wskazania sumienia, ale też następujące kryteria oceny wniosku o prawo pomocy spółki, której przedmiotem działania jest działalność gospodarcza: - ogłoszenie upadłości/likwidacji nie jest samoistną przesłanką przyznania prawa pomocy; - koszt sporu sądowego jest jednym z kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, także w procesie likwidacji; - strata nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy; - spółka prowadząca działalność gospodarczą powinna przewidywać możliwość wystąpienia sporów z prowadzoną działalnością; - strona, która wyzbywa się zdolności do uiszczenia kosztów sądowych w ten sposób, że preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, zasługuje na odmowę zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i nie może skutecznie podnosić zarzutu pozbawienia jej prawa do sądu; - jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę; - łatwość generowania kosztów według polskiego systemu podatkowego powoduje, że bilansowe straty z działalności nie dają właściwego obrazu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa; - spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; - strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (tak Europejski Trybunał Praw Człowieka, np. w wyroku wyrok z 19 stycznia 2010 r nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce, dostępny w bazie HUDOC). "Prawdy" zarysowane powyżej referendarz sądowy miarkuje sądową oceną kondycji spółki, podjętą już po zaprzestaniu przez nią działalności gosp., sposobem prowadzenia przez nią działalności gospodarczej oraz rodzajem sporu podatkowego, jak też kolejnością pokrywania wydatków związanych ze sporem podatkowym. Niemożności uiszczeniu wpisu od skargi w wskazanej wysokości spółka upatruje w zajęciach egzekucyjnych i w braku środków na rachunkach bankowych. Innym powodem uniemożliwiającym – według spółki – ponoszenie kosztów sądowych w pełnym wymiarze jest zaprzestanie prowadzenia przez spółkę działalności gosp. Te okoliczności nie uległy zmianie. Zarazem referendarz sądowy zauważa, że przedmiotem sporu z organami podatkowymi jest domniemane wprowadzanie do obrotu prawnego faktur sprzedaży niedokumentujących faktycznych zdarzeń gospodarczych. Transakcje te, jak wynika z wysokości wpisu od skargi, miały dużą wartość i zostały dokonane – jak wskazano w aktach administracyjnych – w 2012 i 2013 r. W okresie tym spółka prowadziła działalność gospodarcza w większym rozmiarze n a co wskazuje tak wartość przedmiotu zaskarżenia (1168216 zł, 934494 zł), jak wysokość obrotu wynikająca z akt administracyjnych i dysponowała większą możliwością akumulowania środków na poczet przyszłych sporów sądowych, których miała obowiązek przewidywania. Spółka ponosiła wydatki w większym rozmiarze – lecz nie na koszty związane bezpośrednio z realizacją warunku prowadzenia postępowania przed sądem - na co wskazują koszty działalności w poprzednich latach (2014 r i 2015 r.) zawarte w nadesłanych dokumentach bilansowych (są to kwoty 18816559,- zł, 37012596 zł i in.). Bez obaw, zatem o trafność decyzji referendarz sądowy stosuje do przypadku skarżącej standardy oceny wniosku o prawo pomocy wynikające z orzecznictwa NSA oraz ETPCz. Referendarz sadowy zauważa, że skarżącą reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, którego koszty działania zostały pokryte w wysokości 84378 zł jeszcze w 2014 r i w 2015 r., czyli wtedy, kiedy spółka prowadziła sporne dziś przed sądem – transakcje. Uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnikowi w procesie "przewidywania" wystąpienia kosztów postępowania, referendarz sądowy nie traktuje jako okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego referendarz sądowy nie uwzględnia twierdzeń spółki z formularza PPPr i złożonych pism, że "nie jest w stanie partycypować w kosztach postepowania sądowego w jakimkolwiek zakresie", ponieważ prowadząc działalność gospodarczą taka, jaka wynika z akt sprawy, spółka powinna uwzględniać konieczność ponoszenia kosztów postępowania warunkujących rozpoznanie skargi do Sądu, i to niezależnie już od obowiązku wynikającego z orzecznictwa – wykorzystania w procesie finansowania tego rodzaju sporów, także źródeł zewnętrznych. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.