III SA/Wa 1536/15

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 6/8/2015 r. po rozpoznaniu wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (względnie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych) w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] /4/2015 r Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r p o s t a n a w i a 1. Zwolnić stronę od wpisu od skargi w wysokości 100 zł oraz od opłat kancelaryjnych 2. Odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Skarżąca, tj W.M., zwróciła się, pismem z [...]/6/2015 r, a następnie na formularzu PPF z 8/7/2015 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że: - nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych występujących w sprawie; - korzysta z pomocy GOPS; - syn cierpi na ciężkie schorzenia nerek i wątroby; - z uwagi na "nadużycia" (medyczne i KRUS) nie ma opieki zdrowotnej i możliwości leczenia; - nie otrzymuje pomocy finansowej od rodziny; - posiadane gospodarstwo rolne ma niską dochodowość; - bezzasadne uszczuplenie areału uniemożliwia stronie pozyskanie środków na nakłady i uzyskiwanie dochodów; posiada 1,5 ha przeliczeniowego; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, synem i córką (1962, 1983, 1988); - dochód miesięczny brutto (wg wyliczeń) to 400 zł; - cała rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego i nie posiada innego dochodu; - skutki (zdrowotne) kontaktu z mieszaniną pestycydów Regent 200 SC. dotyczą całej rodziny. Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 100 zł, zatem do tej kwoty przede wszystkim należy odnieść zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania. Z uwagi na charakter sporu, wysokość wymaganego wpisu od skargi (100 zł), postulat zapewnienia stronie dostępu do Sądu referendarz sądowy nie przydaje decydującego znaczenia do niepełnego wypełniania wezwania Sądu z [...]/6/2015 r., zwłaszcza wobec wzmiankowanej okoliczności zatrucia rodziny mieszaniną pestycydów (poprawna nazwa: Regent 200 SC). Bez wątpienia, co do zasady, prowadzenie małego gospodarstwa rolnego nie jest dziedziną działalności, która charakteryzuje się dużą zyskownością. Nie oznacza to jednak, że obranie tego rodzaju rodzaj aktywności życiowej powinno skutkować wykluczeniem społecznym strony, przejawiającym się w odcięciu dostępu do instytucji wymiaru sprawiedliwości z uwagi na brak środków na wpis od skargi czy opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia. W Konstytucji, w art. 23 wprost wskazano, że "podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne". Modelem gospodarstwa, preferowanym w naszym kraju, jest gospodarstwo, w którym nie będzie rozwijana przemysłowa działalność rolnicza. Ustawodawca położył większy nacisk na realizację wartości "niematerialnych" niż na dochodowość przedsięwzięcia. Nie do przyjęcia byłby taki sposób rozumienia przepisów u.p.p.s.a., w tym prawa pomocy i regulujących zasady uiszczania wpisu, który byłby wyrazem ograniczenia dostępu do instytucji ochrony prawnej podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne o niskiej dochodowości. Referendarz sądowy nie ma podstaw do uznania, że oświadczenia strony w formularzu PPF z 8/7/2015 r, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, są nieprawdziwe lub niezupełne. Równie nieprawdopodobne jest oczekiwanie, że ze wskazanego areału gospodarstwa rolnego strona (1,5 ha) uzyskuje stały dochód w wysokości wyższej umożliwiającej swobodną dystrybucję wolnych środków: zwłaszcza z uwagi na zaspokajanie z tego dochodu potrzeb czterech osób. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku strony jest – co wzmiankowano powyżej - zadeklarowany fakt "kłopotów zdrowotnych" będących następstwem kontaktu z pestycydami. Analizując te okoliczności referendarz sądowy uznał, że strona nie jest w stanie pokryć wymagalnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Zwolnienie od opłat kancelaryjnych jest uzasadnione prawem zapoznania się strony z pisemnym uzasadnieniem wyroku, które to prawo wchodzi w skład "prawa do Sądu". Dlatego, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.