III SA/Wa 1537/23
WyrokWSA w Warszawie2024-01-09
Skład orzekający: Matylda Arnold-Rogiewicz, Maciej Kurasz, Agnieszka Sułkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną w administracji (art. 54 u.p.e.a.) może obejmować zarzut przedawnienia należności lub wadliwość zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z powodu braku wskazania konkretnej wierzytelności?Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną w administracji (art. 54 u.p.e.a.) służy wyłącznie kontroli prawidłowości formalnoprawnej dokonanych czynności egzekucyjnych, a nie merytorycznej zasadności dochodzonej należności czy jej przedawnienia. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nie musi zawierać ścisłego wskazania tytułu prawnego zajmowanej wierzytelności, wystarczające jest wskazanie jej rodzaju, np. 'zwrot kosztów postępowania sądowego'. Zarzuty dotyczące przedawnienia lub wadliwości zawiadomienia z powodu braku szczegółowego oznaczenia wierzytelności powinny być podnoszone w ramach zarzutów na prowadzenie egzekucji (art. 33 u.p.e.a.).Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki G. s.k.a. na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego podatku VAT. W ramach egzekucji dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Spółka wniosła skargę na tę czynność egzekucyjną, zarzucając wadliwość zawiadomienia o zajęciu (brak wskazania konkretnej wierzytelności) oraz przedawnienie dochodzonej należności. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznali skargę za bezzasadną, wskazując na ograniczony zakres kognicji sądu w postępowaniu skargowym. Spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. s.k.a. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej "NUS") prowadził wobec G. s.k.a z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 7 listopada 2022 r. nr [...] wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za 03/2017 r., w kwocie należności głównej 32.885 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony Spółce 23 listopada 2023 r. W toku podjętych czynności egzekucyjnych, m.in. zawiadomieniem z 25 stycznia 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w Izbie Administracji Skarbowej w W. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 25 stycznia 2023 r., a Spółce 8 lutego 2023 r.
2. Spółka pismem z 14 lutego 2023 r., wniosła skargę na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniem z 25 stycznia 2023 r. zarzucając naruszenie: - art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479, ze zm.) - dalej "u.p.e.a." - poprzez wydanie zawiadomienia bez wskazania konkretnej wierzytelności, co z kolei nie pozwoliło Stronie na dokładne utożsamienie zobowiązania, którego dotyczyło przedmiotowe zawiadomienie, - art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) – dalej "k.p.a." - w związku z art. 18 u.p.e.a. - naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych poprzez nieuwzględnienie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem i uznanie, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności przedmiotowym zawiadomieniem działał z poszanowaniem ww. zasady. Mając powyższe na uwadze, Spółka wniosła na podstawie art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a., o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych a w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego.
3. Postanowieniem z [...] marca 2023 r. NUS oddalił skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonaną ww. zawiadomieniem. Organ egzekucyjny stwierdził, że przedmiotową czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej dokonano zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a.
4. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: - art. 89 u.p.e.a., poprzez wydanie zawiadomienia, bez wskazania konkretnej wierzytelności, co z kolei nie pozwoliło Stronie na dokładne utożsamienie zobowiązania, którego dotyczyło przedmiotowe zawiadomienie; - art. 59 § 1 pkt 2 i § 4 u.p.e.a., w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie tych przepisów w swoim rozstrzygnięciu i tym samym braku uchylenia czynności egzekucyjnej oraz poprzez brak rozstrzygnięcia co do kosztów egzekucyjnych związanych z czynnością egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem w zakresie których również powinno mieć miejsce umorzenie postępowania egzekucyjnego - art. 8 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, poprzez: a) nieuwzględnienie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem, b) uznanie, że organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności przedmiotowym zawiadomieniem, działał z poszanowaniem ww. zasady. Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, § 4 u.p.e.a oraz w zw. z art. 60 § 1 u.p.e.a. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.
5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS") postanowieniem z [...] maja 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (art. 54 § 1 pkt 2). Zgodnie zaś z art. 54 § 2 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają wyłącznie kwestie odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 69/08, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1081/18). Nieuprawnionym jest traktowanie skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a. jako uniwersalnego środka zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. Tym samym nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia czy przedawnienia egzekwowanego obowiązku. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 stycznia 2021r. sygn. akt I SA/Gd 944/20). DIAS wskazał, że Spółka jako podstawę skargi na czynność egzekucyjną wskazała art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wobec czego w przedmiotowej sprawie, zbadaniu pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami podlegają czynności faktyczne podjęte przez organ egzekucyjny, polegające na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowań sądowych z tytułu kosztów postępowania sądowego w Izbie Administracji Skarbowej w W., dokonane zawiadomieniem z 25 stycznia 2023r. DIAS wskazał, że sposób dokonania czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego został dokonany w oparciu o uregulowania wynikające z art. 89 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej, innej niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność a także zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem i doręcza mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 89 § 3 pkt 3). Przepisy art. 89 § 1 oraz art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. nie określają wymogu podania tytułu prawnego wierzytelności, która może być przedmiotem zajęcia. Z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można wywieść zakazu występowania z czynnością egzekucyjną zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności bez uprzedniego ustalenia przez organ, czy na dany moment wierzytelność mogąca podlegać zajęciu przysługuje, w jakiej kwocie i na rzecz jakiego podmiotu. Przedmiotem zajęcia może być co do zasady wierzytelność istniejąca, tj. zindywidualizowana, powstała na kanwie określonego stosunku prawnego między określonymi jego stronami, co jednocześnie nie oznacza, że ważność i dopuszczalność tego rodzaju czynności egzekucyjnej de facto zależy od jej skuteczności. Należy rozróżnić pojęcie skuteczności zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności istniejącej na moment dokonywania czynności mogące doprowadzić do przymusowego ściągnięcia dochodzonego roszczenia publicznoprawnego, od dopuszczalności zajęcia, tj. formalnej możności wystąpienia przez organ egzekucyjny z zawiadomieniem o zajęciu przysługujących względem niego wierzytelności podatnika. Przyjęcie odmiennego stanowiska, po pierwsze przeczyłoby celowi regulacji zawartej w art. 89 § 2 u.p.e.a., dotyczącej uprawnienia dochodzenia należności z wierzytelności przyszłych oraz art. 89 § 3 u.p.e.a., traktującej o obowiązkach informacyjnych dłużnika zajętej wierzytelności, zaś po drugie - unicestwiło lub co najmniej utrudniło osiągnięcie celu przyświecającego przymusowej egzekucji w postaci realności ściągnięcia należności podatkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt. III FSK 771/21). Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w W., uregulowany w art. 89 § 1 u.p.e.a., tym samym środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. Zawiadomienie z 25 stycznia 2023 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostało doręczone Spółce 8 lutego 2023 r. Natomiast odpis tytułu wykonawczego został doręczony 23 listopada 2023 r. Organ egzekucyjny zastosował ww. środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zgodnie z art. 89 u.p.e.a., a zawiadomienie z 25 stycznia 2023 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności wskazane w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie z 25 stycznia 2023 r. poza należnością główną i odsetkami, obejmuje również koszty upomnienia oraz koszty egzekucyjne. Zgodnie z art. 64ca u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na należność pieniężną są dochodzone na podstawie tego tytułu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 15 § 2 u.p.e.a. koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych. Po dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności, wierzyciel poinformował o przedawnieniu 1 stycznia 2023 r. zaległości objętych tytułem wykonawczym nr [...]. W konsekwencji powyższego organ egzekucyjny postanowieniem [...] lutego 2023 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone. Pismo wierzyciela informujące o przedawnieniu zaległości wpłynęło do organu egzekucyjnego 27 stycznia 2023 r., czyli już po dokonaniu zajęcia. Powyższa okoliczność nie miała wpływu na prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, powinna natomiast zostać uwzględniona przy rozliczeniu przez organ egzekucyjny kwoty uzyskanej w wyniku realizacji zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności. DIAS dodał również, że kwestia obciążenia Spółki kosztami egzekucyjnymi nie może podlegać ocenie w trybie skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a.
6. Skarżąca, pismem z 13 czerwca 2023 r. wniosła skargę na powyższe postanowienie zarzucają mu naruszenie: - art. 89 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że wydane Zawiadomienie bez wskazania konkretnej wierzytelności, zawierało wszystkie niezbędne elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności wskazane w art 67 § 1 i 2 u.p.e.a. podczas gdy nie pozwoliło to Stronie na dokładne utożsamienie zobowiązania, którego dotyczyło przedmiotowe Zawiadomienie; - art 59 § 1 pkt 2, § 4 u.p.e.a. oraz w zw. z art 60 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie tych przepisów w swoim rozstrzygnięciu i tym samym brak uchylenia czynności egzekucyjnej, a także poprzez brak rozstrzygnięcia co do kosztów egzekucyjnych związanych z czynnością egzekucyjną dokonaną Zawiadomieniem, w zakresie których również powinno mieć miejsce umorzenie postępowania egzekucyjnego; - art 8 k.p.a. w związku z art 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, poprzez: - nieuwzględnienie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną dokonaną Zawiadomieniem, - uznanie, że Organ Egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności przedmiotowym Zawiadomieniem, działał z poszanowaniem ww. zasady. Mając na względzie powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji z [...] marca 2023 r. i orzeczenie co do istoty sprawy.
7. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Istota sporu pomiędzy organem oraz Skarżącą dotyczyła oceny prawidłowości czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej dokonaną zawiadomieniem z 25 stycznia 2023 r., która to ocena była dokonana w trybie skargi na czynność egzekucyjną uregulowanym w art. 54 u.p.e.a. W ocenie Spółki powyższe zawiadomienie było wadliwe, a dochodzona nim należność przedawniona. Organ natomiast dokonując kontroli czynności na podstawie art. 54 u.p.e.a. nie znalazł podstaw do uchylenia skarżonej czynności. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Spółka jako podstawę skargi wskazała art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ramy prawne: art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy.
Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14). Podkreślenia wymaga również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13).
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zawiadomieniem z 25 stycznia 2023 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w Izbie Administracji Skarbowej w W. W ocenie strony skarżącej, powyższe zawiadomienie było wadliwe, bowiem nie zawierało ono wszystkich obligatoryjnych elementów z art. 67 u.p.e.a. Owym obligatoryjnym elementem, które miałoby być pominięte było wskazanie w nim konkretnej wierzytelności pozwalającej zidentyfikować zobowiązanie objęte przedmiotowym zawiadomieniem. Zawiera ono w tym zakresie jedynie stwierdzenie "zwrot kosztów postępowania sądowego". W tym miejscu należ wyjaśnić, że stosownie do treści art. 67 § 2, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę kosztów egzekucyjnych: a) opłaty manipulacyjnej, b) opłaty za czynności egzekucyjne, c) wydatków egzekucyjnych, d) opłaty egzekucyjnej, e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. W art. 89 § 1 u.p.e.a. ustawodawca natomiast przewidział, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zdaniem Sądu z akt sprawy jasno wynika, że sporne zawiadomienie zawierało wszelkie obligatoryjne elementy wymagane przez przepisy u.p.e.a. Zgodnie z poglądem prezentowanym przez przedstawicieli sądownictwa administracyjnego, przepisy art. 89 § 1 oraz art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. nie określają wymogu podania tytułu prawnego wierzytelności, która może być przedmiotem zajęcia. A zatem nie ma żadnych podstaw, aby z powyższych regulacji wywodzić po stronie organu egzekucyjnego obowiązek oznaczenia wierzytelności dłużnika względem zobowiązanego w sposób ścisły, w szczególności podania tytułu prawnego wierzytelności (wyrok NSA z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt: III FSK 771/21, Legalis nr 2754395). Skład rozpoznający niniejszą sprawę ze stanowiskiem tym w pełni się zgadza. A wobec tego argumentacja Skarżącej odnośnie tego, że w spornym zawiadomieniu organ egzekucyjny nie zawarł wszystkich obligatoryjnych elementów, z całą pewnością nie może być uznana za zasadną. Takim brakiem miałoby być - powtarzając jeszcze raz - wskazanie w nim przez organ wierzytelności egzekwowanej poprzez sformułowanie "zwrot kosztów postępowania sądowego". Organ egzekucyjny nie ma obowiązku wskazania w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności, jaką konkretnie wierzytelność zajmuje.
W odniesieniu do podnoszonych twierdzeń co do przedawnienia zobowiązania egzekwowanego spornym zawiadomieniem, Sąd wskazuje, że jednolicie jest przyjmowany w dorobku orzeczniczym brak możliwości badania w ramach skargi na czynność egzekucyjną kwestii przedawnienia należności (wyrok WSA w Gdańsku z 10.10.2023 r., I SA/Gd 825/22, LEX nr 3630460 i powołane tam orzecznictwo). Jak już bowiem Sąd akcentował powyżej skarga na czynność egzekucyjną uregulowana w art. 54 u.p.e.a. nie może być uznana za uniwersalny środek służący do kwestionowania wszelkich aktów, czy też działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego. Ewentualna kwestia przedawnienia należności może być podnoszona w trybie wniesienia zarzutów z art. 33 u.p.e.a. To stanowisko natomiast musi prowadzić do wniosku o niezasadności twierdzeń Skarżącej co do tego zagadnienia. Sąd również wyjaśnia, że kwestia obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, jak zasadnie wyjaśnił organ, nie może podlegać ocenie w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Jest to logiczna konsekwencja powyższych rozważań odnoszących się do istoty skargi z art. 54 u.p.e.a.
Wobec powyższego, zarzuty skargi okazał się niezasadne, a skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło