III SA/Wa 1538/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2009 r. po rozpoznaniu wniosku M. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. Skarżąca spółka " M. Sp. z o.o." wniosła, w złożonej skardze, o "przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jako że nie ma ona żadnych środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania". 2. Pismem z 17 września 2009 r. referendarz sądowy wezwał spółkę o nadesłanie wypełnionego formularza PPR oraz udzielenie dodatkowych informacji o jej sytuacji majątkowej. W szczególności wezwał spółkę o nadesłanie zestawienia faktur VAT i zestawienia transakcji dokonanych w ostatnim roku prowadzenia przez nią działalności, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności, zestawienia należności i zobowiązań spółki, odpisu bilansu za ostatni rok prowadzenia działalności oraz o wskazanie źródeł finansowania działalności prowadzonej przez spółkę – w tym obsługi prawnej. 3. Skarżąca, w wykonaniu wezwania, nadesłała wypełniony formularz PPPr. Nadto poinformowała, że nie jest w stanie wykonać wezwania referendarza sądowego, ponieważ "(...) od ponad dwóch lat nie prowadzi żadnej działalności". Wskazała też, że została obciążona zobowiązaniami, których nie jest w stanie spełnić, a wszelkie zaległości podatkowe są wynikiem działalności poprzedniego zarządu. 4. W treści nadesłanego formularza PPPr skarżąca wskazała, że nie posiada żadnych środków finansowych. Wysokość kapitału zakładowego oznaczyła na kwotę [...] zł. 5. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 6. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 7. Zważywszy na to, że skarżąca nie skreśliła żadnego z punktów przewidzianych w rubryce 4, referendarz sądowy uznał, że skarżąca podtrzymuje swój wniosek ze skargi o zwolnienie od kosztów postępowania, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. 8. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako u.p.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które wnioskuje skarżąca – czyli zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika - może być przyznane, jeśli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. 9. Jak wskazano, Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. 10. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje przepis art. 255 u.p.p.s.a., jeśli uzna – co w sprawie nie zachodzi – że istnieje taka konieczność. 11. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 2 u.p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. 12. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że jej stan majątkowy uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie jej swoistej dotacji ze Skarbu Państwa. W szczególności nie zasługuje na aprobatę brak realizacji wezwania referendarza sądowego o nadesłanie dokumentów dotyczących prowadzenia jej działalności gospodarczej za okres poprzedzający zaprzestanie tej działalności. Zakres wezwania referendarza uwzględniał okres, za który skarżąca zobowiązana była przechowywać dokumentację, zatem wykonanie wezwania było możliwe. 13. Niezależnie od powyższego referendarz sądowy wskazuje na fakt, że 21 września 2009 r. skarżąca ustanowiła w sprawie adwokata, ze skutkiem dla tej części wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyrażonym w art. 243 § 3 u.p.p.s.a. 14. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 2 i§ 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., referendarz sądowy uznał, jak w sentencji.