III SA/Wa 1538/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych postanawia przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., M. Sp. z o.o. (dalej - "Skarżąca" lub "Spółka") zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że nie ma żadnych środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Postanowieniem referendarza sądowego z 1 października 2009 r. odmówiono Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w niniejszej sprawie Spółka nie wykazała, że jej stan majątkowy uniemożliwia jej poniesienia kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie jej swoistej dotacji ze Skarbu Państwa. Od powyższego postanowienia Skarżąca pismem z 9 października 2009 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) wniosła sprzeciw. Postanowieniem z 24 listopada 2009 r. wydanym w następstwie rozpoznania sprzeciwu Sąd odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie, oświadczenia Spółki zawarte we wniosku nie okazały się wystarczające do oceny jej rzeczywistej kondycji finansowej i możliwości płatniczych. Skarżąca nie nadesłała bowiem żądanych dokumentów. W ocenie Sądu z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynikało, iż nie prowadzi ona działalności gospodarczej oraz nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Twierdzenia te nie zostały poparte żadną dokumentacją. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia zawartego w piśmie z dnia 10 grudnia 2009 r. na powyższe orzeczenie, postanowieniem z 12 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 12/10 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż Sąd I instancji skupił się na okoliczności, że Skarżąca nie przedłożyła wszystkich dokumentów żądanych przez referendarza sądowego, pomijając natomiast przedłożony wyciąg łączny z rachunku bankowego oraz nie poświęcając należytej uwagi postanowieniu Sądu Rejonowego dla W. z [...] lipca 2008 r. sygn. akt [...] w sprawie z wniosku Skarżącej o ogłoszenie upadłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 oraz art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) - dalej powoływana jako p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy, prawo to może obejmować m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej bądź innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym tylko wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez stronę skarżącą oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Rozpoznając wniosek Skarżącej należało ustalić, czy środki, którymi dysponuje uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Istotny wpływ na rozstrzygnięcie wniosku ma zatem wysokość koniecznych do prowadzenia procesu wydatków. Na dzień rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie należny wpis od skargi w wysokości 2000 zł. W ocenie Sądu, wymowne w kontekście sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jej zdolności płatniczych pozostaje postanowienie Sądu Rejonowego W. z [...] lipca 2008 r. sygn. akt [...] w sprawie z wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości. Sąd Rejonowy oddalając wniosek stwierdził, iż Spółka jest niewypłacalna, jednak jej majątek nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania, nie mówiąc już o zaspokojeniu wierzycieli. Podkreślono również, że jedynym majątkiem Spółki są należności, których wyegzekwowanie wiąże się z obiektywnymi trudnościami. Jakkolwiek powyższe orzeczenie wydane zostało ponad rok przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, to nie można stracić z pola widzenia okoliczności korelujących z ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę wspomnianego postanowienia. Z przedłożonego przez pełnomocnika Skarżącej wyciągu z rachunków bankowych z dnia 2 października 2009 r. wynika bowiem, że Spółka nie dysponuje zgromadzonymi środkami pieniężnymi. Z powyższego można wyprowadzić tezę, iż sytuacja finansowa Spółki nie uległa poprawie od czasu oddalenia wniosku przez Sąd Rejonowy, zaś egzekwowanie wymagalnych wierzytelności wciąż wiąże się z obiektywnymi trudnościami. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd stwierdza, iż przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy są spełnione w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca zdołała bowiem dostatecznie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na to, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie wpisu sądowego, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. W ocenie Sądu, znikome są również szanse na uiszczenie ewentualnie przyszłych opłat sądowych. Tym samym zasadne jest całkowite zwolnienie od kosztów sądowych - umożliwi to Spółce merytoryczne rozpoznanie sprawy. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie z art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.