III SA/Wa 1538/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 30/6/2016 r po rozpoznaniu wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /2/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 500 zł; 2. odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; P.K., dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF załączonym do skargi, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na: - prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z córką (małoletnią), jej matką, synem partnerki; - wynagrodzenie strony wynosi 1500 zł miesięcznie, partnerki – 1400 zł; - posiada mieszkanie o pow. 63 m kw; Nie posiada żadnych oszczędności, ani majątku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 16/6/2016 r. o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów, wydatków, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia, przekazania informacji o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i in., skutecznie doręczonego 20/6/2016 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona przekazała: PITy-37 za 2015 r., PIT-0; zaświadczenie o zarobkach, wyciągi z rachunku bankowego. Skarżący wskazał, że stałymi wydatkami są opłaty z tytułu czynszu, mediów, przejazdów do pracy, razem ok 1200 zł Wskazał, że pełnomocnik działa pro bono. Wpis od skargi liczony od wartości przedmiotu sporu oznaczonej na kwotę wynosi, jak wskazał Przewodniczący Wydziału, ok 1340 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący jest w stanie – i to pomimo ciężkiej sytuacji rodzinnej strony, na którą wskazują wyniki zsumowania dochodów i kosztów utrzymania czterech osób – zdobyć także środki na poczet wpisu od skargi w wysokości 500 zł: tym bardziej, że skarżący nie ponosi – jak wskazał – kosztów działania pełnomocnika w sprawie. Jednakże, nawet rozważając podjęcie decyzji niekorzystnej dla strony, referendarz sądowy jest skrępowany więzami przyzwoitości, zasad racjonalnego wnioskowania, doświadczenia życiowego i, niezależnie od tychże, kryteriami minimum socjalnego i minimum egzystencji, przyjętymi powszechnie. Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę, i to pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynika, że osiągany przez nią dochód (na osobę) nie przekracza minimum socjalnego w wysokości ok. 1079, 03 zł (minimum socjalne wynosi od 876 zł do 1079 zł na osobę, w zależności od sposobu obliczania). Wypełnia natomiast wielkość minimum egzystencji. Referendarz sadowy zauważa, że w skład koszyka minimum socjalnego zalicza się, m.in., takie dobra, jak opłaty za uczestnictwo w życiu kulturalnym – które – co do zasady – nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu procesu. Nadto, skarżący występując ze skargą do sadu i wnioskując o prawo pomocy jest zobowiązany do poczynienia oszczędności w wydatkach składających się na zaspokajanie codziennych potrzeb. Granicą zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i potrzeb egzystencji jest w gospodarstwie domowym strony kwota 600 zł: minimum egzystencji wynosi od 430 do 545 zł na osobę). Stąd kwota zwolnienia. Skoro referendarz sądowy uznał oświadczenia skarżącego za prawdziwe, to uwzględniając krępujące urzędnika sądowego więzy, wbrew interesowi Skarbu Państwa, był zobowiązany, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 u.p.p.s.a., orzec jak w sentencji.