III SA/Wa 1540/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant referent stażysta Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wyegzekwowanych należności podatkowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz M.P. kwotę 3536 zł (słownie: trzy tysiące pięćset trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 30 czerwca 2015 r. (data wpływu do organu 3 lipca 2015 r.) Skarżący – M. P., wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zwrot pieniędzy wyegzekwowanych – jego zdaniem niesłusznie – z rachunku bankowego w dniu 12 lutego 2014 r. w wysokości [...] zł , na która to kwotę składa się: należność główna ([...] zł PCC za 2006 r.), odsetki ([...] zł) oraz koszty egzekucyjne (2.169,00 zł). Zdaniem Skarżącego należność główna z listopada 2006 r. na dzień 12 lutego 2014 r. uległa przedawnieniu (podanie, k. 20 akt adm.). Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613) odmówił zwrotu należności obejmujących należność główną ([...] zł PCC za 2006 r.) i odsetki ([...] zł). W uzasadnieniu wskazał, że zobowiązanie było wymagalne na dzień zajęcia. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych, wywodząc, że jeżeli zdaniem Skarżącego egzekwowane zobowiązanie uległo przedawnieniu, miał prawo wniesienia zarzutów, lecz z prawa tego nie skorzystał. Organ poinformował też, że co do kwoty należności głównej i odsetek przekazał wniosek Skarżącego do Działu Spraw Wierzycielskich celem załatwienia zgodnie z zakresem kompetencji. To postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor stwierdził, że przedmiotem postępowania w tej sprawie jest więc tylko decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. (co do zwrotu należności głównej i odsetek). W tym zakresie Dyrektor również podzielił stanowisko organu I instancji stwierdzając, że zobowiązanie było wymagalne. W skardze na tę decyzję Skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych przez jego niezastosowanie i bezzasadne uznanie, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania w dniu 31 grudnia 2011 r.; 2) naruszenie art. 191 O.p. przez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że do transakcji pożyczki doszło 31 grudnia 2006 r., a więc obowiązek zapłaty podatku powstał 15 stycznia 2007 r., podczas gdy do transakcji doszło na przełomie września i października 2006 r.; 3) naruszenie art. 165 § 4 O.p. przez brak doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, w którym organ wydał decyzję określającą w sprawie pcc; 4) naruszenie art. 207 § 1 i 2 O.p. przez odmowę zwrotu wyegzekwowanych należności; 5) naruszenie art. 70 § 1 O.p. przez niezastosowanie i uznanie, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego; 6) naruszenie art. 70 § 6 pkyt 1 O.p. przez uznanie, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, podczas gdy strona nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w terminie; 7) naruszenie art. 199 O.p. przez nieprzesłuchanie strony, podczas gdy to przyczyniłoby się do wyjaśnienia sprawy. W skardze sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zaskarżona decyzja, jak i decyzją ją poprzedzająca podlegały uchyleniu, lecz innych przyczyn niż podniesione w skardze. W przepisach procedury podatkowej, tak samo jak w prawie materialnym, nie istnieje ogólna podstawa prawna tworząca dla strony roszczenie o zwrot należności. Nie może być tak, że po wyczerpaniu trybu zwykłego (jurysdykcyjnego) po przeprowadzeniu następnie postępowania wykonawczego, podatnik występuje z ogólnym roszczeniem o zwrot należności i organ ma wydać w tym zakresie decyzję. Podstawa z art. 207 O.p., która była podstawą decyzji organu I instancji, zaakceptowaną przez organ II instancji, nie jest sama w sobie podstawą wydania decyzji, przepis ten nie tworzy domniemania załatwienia sprawy w tej formie, a tylko potwierdza, że w razie przewidzianego prawem obowiązku wydania decyzji organ ma ją wydać z zachowaniem wymagań proceduralnych. Innymi słowy, organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, jeżeli jest sprawa administracyjna, którą prawo materialne nakazuje mu załatwić decyzją. Przedmiot sprawy podatkowej wyznacza żądanie strony. Jest to obligatoryjny, minimalny element podania (art. 168 § 2 O.p.). W razie wątpliwości co do treści żądania organ powinien wdrożyć tryb naprawczy z art. 169 O.p. W rozpoznanej sprawie Skarżący złożył podanie o zwrot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym należności. Jak już wspomniano, takiej ogólnej podstawy prawo nie przewiduje, należało więc rozważyć, czy na podstawie treści podania można ustalić, jaki tryb był tu właściwy. Biorąc pod uwagę treść żądania (zwrot) i rodzaj należności (pcc), należało sięgnąć do ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (według stanu na dzień złożenia wniosku - tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., nr 101, poz. 649 ze zm.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy, podatek podlega zwrotowi, jeżeli: 1) uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna); 2) nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej; 3) (uchylony); 4) podwyższenie kapitału spółki nie zostanie zarejestrowane lub zostanie zarejestrowane w wysokości niższej niż określona w uchwale - w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym od podwyższenia kapitału ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców; 5) nie dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Biorąc pod uwagę treść wniosku, nie o taki "zwrot" Skarżącemu chodziło, bo żądania nie powiązano z żadną z w/w podstaw. Należało więc poszukiwać gdzie indziej podstawy prawnej żądania Skarżącego. Skutek w postaci zwrotu wyegzekwowanej należności podatnik może osiągnąć poprzez wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Zgodnie bowiem z art. 72 § 1 pkt 1 O.p., za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Skoro więc Skarżący twierdził, że podatek wyegzekwowano nienależnie (a jak wiadomo, ściągnięcie należności w postępowaniu egzekucyjnym należy utożsamiać z zapłatą), organ powinien rozważyć, czy podanie Skarżącego można zakwalifikować jako żądanie stwierdzenia nadpłaty. Organ ustaleń takich nie poczynił. Nie wziął też pod uwagę, że skoro w sprawie Skarżącego została wydana decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, to być może żądanie Skarżącego należałoby kwalifikować jako żądanie weryfikacji tej decyzji w jednym z trybów nadzwyczajnych (na to wskazują zresztą dalsze pisma procesowe Skarżącego, w tym treść skargi do tut. Sądu). Podważenie decyzji ostatecznej w tych trybach także bowiem pozwala osiągnąć skutek w postaci "zwrotu", o czym mowa we wniosku Skarżącego. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego niweczy wszak wszelkie skutki postępowania egzekucyjnego – tworząc podstawę do zwrotu wyegzekwowanej należności (wraz z odsetkami). Jak widać, podstawa żądania Skarżącego, przesądzająca o podstawie prawnej decyzji organu, mogła być różna, ale na pewno taką podstawą nie mógł być art. 207 O.p. Jest więc jasne, że organ przez niewyjaśnienie intencji Skarżącego i wydanie decyzji tylko na podstawie art. 207 O.p. naruszył przepisy postępowania podatkowego. Z ustaleń Sądu wynika, że z treści podania nie można było wywieść podstawy żądania. Nie ma bowiem, jak wspomniano – ogólnej podstawy do żądania zwrotu należności, a szczegółów Skarżący nie podał. W takiej sytuacji należało wezwać Skarżącego do sprecyzowania jego żądania na podstawie art. 169 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Tej czynności organ dokona w ponownie prowadzonym postępowaniu, w ramach wykonania niniejszego wyroku. Dopiero w następstwie odpowiedzi Skarżącego będzie można ustalić właściwy tryb orzeczenia w przedmiocie żądania, a wiec i właściwą podstawę decyzji. W aktualnym stanie sprawy, zaskarżonej decyzji nie można było ocenić inaczej jako wydanej z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 169 § 1 O.p.). Jako taką Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a w ramach stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, uchylił też poprzedzający zaskarżoną decyzję akt w postaci decyzji I instancji uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.). O kosztach postępowania sądowego (łącznie 3.536 zł ) Sąd orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, poz. 1800). Skarżący był reprezentowany przez adwokata, a wpis był stosunkowy i wynosił 1.119 zł.