III SA/Wa 1542/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący D. M. zwrócił się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest nigdzie zatrudniony, nie pobiera zasiłku, utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje średnio 500 zł i tyle też wydaje na pożywienie. Skarżący ma dwóch nieletnich synów, na których nie płaci alimentów. Jedyny jego majątek stanowi nieruchomość zajęta przez komornika. Skarżący przedłożył wydruk z CEIDG, wydruki z księgi wieczystej. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by wniosek Skarżącego uwzględnić. Nie wykazał on bowiem, że spełnia warunki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika zatem, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. Okoliczności te powinny być zatem poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza w przypadku gdy Sąd rozpoznający wniosek uzna, że oświadczenie w nim zawarte jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony albo budzi ono wątpliwości. Wówczas na wezwanie Sądu strona jest zobowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe w zakresie przedstawionym przez ten Sąd (art. 255 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie przesłał on jedynie dwa dokumenty, a mianowicie wydruk z CEIDG potwierdzający fakt zaprzestania działalności gospodarczej oraz wydruk z księgi wieczystej obrazujący zabezpieczenia dokonane na nieruchomości gruntowej. To powoduje, że referendarz sądowy ma do dyspozycji jedynie oświadczenia Skarżącego, z których wynika, iż nie jest on nigdzie zatrudniony, nie pobiera żadnego zasiłku, utrzymuje się z prac dorywczych w wysokości 500 zł, którą to kwotę w całości przeznacza na wyżywienie, nie płaci alimentów na rzecz nieletnich synów. Oświadczenia te – z uwagi na akcentowany wyżej brak dokumentów źródłowych – trudno jest zweryfikować, co czyni złożony wniosek niewiarygodnym. Przede wszystkim Skarżący nie uprawdopodobnił (przykładowo w drodze oświadczenia pracodawcy czy też wyciągu bankowego), że rzeczywiście wypracowany dorywczo dochód kształtuje się na poziomie 500 zł. Zwłaszcza, że kwota ta ma być - według jego oświadczenia - w całości przeznaczana na zakup żywności. Trudno zaś uwierzyć aby do tego tylko typu wydatku sprowadzały się koszty życia Skarżącego. W swoim zestawieniu pominął bowiem takie wydatki jak koszty mieszkaniowe, koszty korespondencji, zakup leków czy odzieży. Poza tym nie sposób nie zauważyć, że na wcześniejszym etapie wskazywał również na konieczność podzielenia się "choć w najmniejszej części" ze swoimi dwoma synami, którzy mieszkają z matką. Co prawda powołał się przy tej okazji na fakt korzystania ze wsparcia przyjaciół i rodziców-emerytów, niemniej – jak sam przyznał – pomoc ta dotyczy "najbardziej podstawowych potrzeb, jak jedzenie, czy środki czystości". Powyższe - wobec braku jakichkolwiek dokumentów źródłowych – budzi zatem wątpliwości co do zupełności zadeklarowanych źródeł utrzymania oraz celów na jakie Skarżący przeznacza osiągane z nich dochody. W efekcie nie jest jasne jakimi kwotami faktycznie dysponuje. Tym bardziej, że – jak sam przyznał w piśmie z 8 kwietnia 2016 r. – dysponował w tym czasie środkami pieniężnymi w wysokości 60.000 zł pochodzącymi z darowizny przekazanej mu przez córkę. Kwota ta miała co prawda zaspokoić koszty postępowania upadłościowego, niemniej Skarżący nie wskazał żadnych obiektywnych przesłanek stojących na przeszkodzie ku temu, aby ze środków tych sfinansować również udział w niniejszym postępowaniu. Zwłaszcza, że Skarżący zignorował żądanie do nadesłania informacji na temat wspomnianego postępowania upadłościowego. Skarżący nie przedstawił również zeznania podatkowego za 2015 r., ani informacji o dochodzie osiągniętym w 2016 r. Nie nadesłał też wyciągów bankowych. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może zapaść jedynie na podstawie klarownie i zgodnie z prawdą przedstawionego przez nią oraz wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. Sytuacja bowiem, w której występują braki czy też rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji nie ma powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. Jednocześnie referendarz sądowy ma świadomość, iż realizacja prawa do kontroli (w drodze skargi kasacyjnej, którą – co wynika z formularza PPF - Skarżący zamierza wnieść) przez Sąd II instancji wydanego w niniejszej sprawie wyroku z 29 grudnia 2016 r. oddalającego jego skargę, uzależniona jest od ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Tym niemniej okoliczność ta nie może być jedynym argumentem przemawiającym za jego przyznaniem, w sytuacji gdy istnieją wątpliwości, których Skarżący nie zdołał rozwiać. Końcowo referendarz sądowy zauważa, iż Skarżący uzyskał już znaczącą pomoc od państwa w postaci zwolnienia z kwoty 99.500 zł, którą zobowiązany był uiścić tytułem wpisu od skargi należnego w sprawie III SA/Wa 2537/16. Pomoc ta nie może mieć jednak charakteru stałego i permanentnego. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 grudnia 2015 r. (II OZ 1244/15) podmiot występujący na drogę postępowania sądowego powinien mieć świadomość, że to on w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ponoszenia kosztów swojego udziału w tym postępowaniu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.