III SA/Wa 1543/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2012 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 16.356 zł, skarżąca – T. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że zgodnie z jego wiedzą spółka nie posiada obecnie żadnych środków, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie opłaty od skargi. Rachunek bankowy spółki został zajęty w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Jedynym majątkiem spółki jest linia technologiczna do przeładunku amoniaku i produkcji wody amoniakowej. Wartość tych urządzeń przekracza [...] mln zł, przy czym istnieje spór co do ich własności. Zostały one bowiem objęte zastawem rejestrowym ustanowionym na rzecz innego podmiotu. Pełnomocnik wyjaśnił również, że spółka nie sporządziła bilansu za ostatni rok i nie prowadziła w ostatnim roku działalności gospodarczej. Pełnomocnik wskazał również, że powyższe informacje zostały mu przekazane przez zarząd spółki. Zwrócił również uwagę na utrudniony – w ostatnim czasie – kontakt z Panem D. T. (prezesem zarządu spółki). Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącą do: wyjaśnienia, czy spółka prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, udokumentowania ewentualnych okoliczności związanych z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej (likwidacja/zawieszenie działalności), udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez nadesłanie ostatnich zeznań podatkowych (za 2014 i 2015r.), sprawozdań finansowych (bilans i rachunek zysków i strat), wykazu środków trwałych, zestawienia należności i zobowiązań, nadesłania wydruku z podatkowej księgi przychodów rozchodów za ostatnie trzy miesiące, nadesłania deklaracji VAT-7 za ostanie 3 miesiące, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie 3 miesiące, nawet jeśli brak na nich środków finansowych, wskazania źródeł finansowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wyjaśnienia, czy zarząd /wspólnicy spółki (w tym sp. z o.o.) mogą partycypować w kosztach postępowania (w drodze np. dopłat do spółki), poprzez uiszczenie całości lub części (w jakiej wysokości) wpisu sądowego. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że spółka od 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest efektywnie zarządzana. Prezes zarządu spółki nie przebywa w Polsce. Prokurent spółki złożył rezygnację z tej funkcji. Nie wszczęto jednak procedury likwidacyjnej spółki. Nie został również złożony wniosek o jej upadłość. Spółka nie sporządziła sprawozdań z działalności i sprawozdań finansowych za 2014 i 2015 r. Nie złożyła za ten okres zeznań podatkowych. Dokumenty źródłowe spółki są w posiadaniu Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. . Spółka nie ponosi kosztów zastępstwa w postępowaniu. Do sfinansowania tych kosztów zobowiązał się były prezes zarządu spółki, w związku z tym, że zobowiązania podatkowe, których dotyczy postępowanie powstały w okresie, w którym piastował on funkcje członka zarządu spółki. Pełnomocnik wyjaśnił ponadto, że nie może przedstawić wyciągów z rachunków bankowych skarżącej bowiem prezes zarządu spółki nie przebywa na terenie kraju i nie może pobrać tych wyciągów. Przekazał on jednak informację, że na rachunkach tych nie ma żadnych środków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W rozpoznawanej sprawie spółka nie nadesłała żadnych dokumentów ani tych dotyczących aktualnej sytuacji finansowej spółki, ani dotyczących lat ubiegłych. Nie do przyjęcia są wyjaśnienia pełnomocnika o niesporządzaniu przez skarżącą sprawozdań finansowych i nieskładaniu zeznań podatkowych, skoro spółka formalnie w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Konsekwencją powyższego jest bowiem to, że co roku spółka obowiązana była sporządzać sprawozdania finansowe i składać zeznania podatkowe. Co równie istotne, przebywanie prezesa zarządu spółki poza granicami kraju i brak jego jakiejkolwiek aktywności w wykazaniu rzeczywistej sytuacji finansowej spółki, chociażby poprzez nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych oraz jakichkolwiek dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, jednoznacznie wskazuje na brak wykazania przez wnioskodawcę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy Ponadto, spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Powyższej okoliczności, mimo wezwania, nie wyjaśniono. W ocenie referendarza sądowego, brak podstawowych informacji o przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę jej sytuacji finansowej, z uwzględnieniem rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej i ewentualnej możliwości zabezpieczenia środków na poczet kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. W związku z tym, referendarz sądowy nie jest w stanie ocenić, czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.