III SA/Wa 1554/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2005r. sprawy ze skargi P. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia ... czerwca 2004r. nr ... w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu należnych wpłat na PFRON 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące sierpień i listopad 1998r., 2) w pozostałej części skargę oddala, 3) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w części określonej w pkt 1, 4) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącej kwotę 280,21 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych 21/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu ... października 2003r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją nr ... określił zobowiązanie z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych należnych od P. za miesiące sierpień 1998r., listopad 1998r. oraz kwiecień 2001r. oraz zaległość z tego tytułu w kwocie 3 260,89 zł wraz z odsetkami w wysokości 4 960,77 zł. Wskazał, iż Spółka nie wywiązała się z obowiązku dokonania należnych wpłat wraz z odsetkami na PFRON za powyższe miesiące, wobec czego zaległość z tego tytułu wyniosła łącznie 8 221,66 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o uchylenie decyzji Prezesa PERON z uwagi na nie istnienie zobowiązania oraz umorzenie postępowania w sprawie. Wskazała, iż zobowiązanie za miesiąc sierpień 1998 r. zostało uregulowane w dniu 26 października 1998r., z pomyłkowo wpisaną dyspozycją, iż wpłata dotyczy miesiąca sierpnia 1997r., chociaż zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON w tym miesiącu nie wystąpiło, ponieważ firma skorzystała z ulgi z tytułu zakupów u kontrahenta mającego status Zakładu Pracy Chronionej. Zobowiązanie za miesiąc listopad 1998 r. zostało uregulowane w dniu 23 grudnia 1998r., a odsetki od opóźnień we wpłacie w dniu 13 sierpnia 2003 r. W odwołaniu podniesiono, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w 1998 r. określono spółce zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON za 1996r. w kwocie 3 171,90 zł - należność główna oraz 7 510,10 zł - odsetki, a Spółka uregulowała to zobowiązanie w całości. Decyzją z dnia ... czerwca 2004r. nr ... Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wskazał, iż zarzuty strony zawarte w odwołaniu nie są zasadnie ponieważ zaległość z tytułu wpłat istnieje. Wpłata z dnia 14 grudnia 1998 r. w kwocie 6 184,30 zł została uwzględniona w rozliczeniu, przed wydaniem decyzji z dnia ... lipca 1999 r. nr ... . określającej zobowiązanie z tytułu wpłat na Fundusz w wysokości 3 171,90 zł w okresie od sierpnia do listopada 1996r. oraz odsetki w wysokości 7 510,10 zł. Odsetki naliczone zostały na dzień 18 czerwca 1998 r. Decyzją z dnia ... lipca 1999 r. płatność odsetek w kwocie 7.510,03 zł została rozłożona na pięć równych rat płatnych w okresie od sierpnia 1999 r. do grudnia 1999 r. Podmiot terminowe płacił raty, lecz nie uwzględnił we wpłatach należnych odsetek od dnia 19 czerwca 1998 r. do dnia dokonania późniejszych wpłat od zaległości za okres od sierpnia do listopada 1996 r. Wpłata z dnia 26 października 1998 r. została przez Spółkę wskazana na sierpień 1997r. - z uwagi na brak zobowiązania za ten okres wpłata rozliczona na zaległości powstałe w okresie od sierpnia do października 1996 r. Wplata z dnia 23 grudnia 1998 r. nie została przez spółkę opisana, więc rozliczono ją na zaległość za październik i listopad 1996 r., kwiecień i maj 1998 r., gdyż podmiot nie dokonał wpłat za te miesiące. Nadpłata w kwocie 3 172,00 zł dotycząca wpłat dokonanych w dniach 3 sierpnia 1999 r., 20 września 1999r., 19 października 1999r., 21 grudnia 1999r., wynikająca z wpłat większych niż kwota rozłożonych na raty odsetek, rozliczona została na zobowiązana z tytułu wpłat za maj, lipiec i sierpień 1998r. W skardze na powyższą decyzję Spółka wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji jako naruszających przepisy prawa materialnego i postępowania. Uzasadniała, iż zaległości za miesiące sierpień 1998 i listopad 1998, zgodnie z art. 70 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.; dalej ord. pod.) przedawniły w dniu 31 grudnia 2003r. Ponieważ w okresie do tego dnia nie wystąpiły żadne okoliczności zawieszające lub przerywające bieg przedawnienia organ II instancji powinien decyzję Prezesa Zarządu PFRON uchylić, a postępowanie umorzyć. Zaskarżona decyzja, dotycząca określenia obowiązku podatkowego z tytułu zaległych wpłat na PFRON za 1998 r., została wydana ... czerwca 2004 r. i doręczona skarżącej spółce 21 czerwca 2004 r., tj. z przekroczeniem pięcioletniego okresu upływającego 31 grudnia 2003 r. Fundusz. Zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON powstaję z mocy prawa, a podatnicy są zobowiązani do dokonania jego samoobliczenia i odprowadzenia za dany miesiąc, dlatego też przedawnia się w terminie wskazanym w art. 70 § l ord. pod. – w rozpatrywanej sprawie zobowiązanie za poszczególne miesiące 1998 r. oraz wcześniejsze wygasło z dniem 31 grudnia 2003 r. Wydając decyzję organ odwoławczy powinien uwzględnić upływ tego terminu, ponieważ do końca 2003r. nie zostały podjęte czynności egzekucyjne, które w myśl art. 70 § 3 ord. pod. przerywałyby bieg okresu przedawnienia. Komornik skarbowy podjął czynności egzekucyjne dopiero w 2004 r., a więc po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego, które po interwencji spółki zostało zawieszone. Ponadto Spółka wskazała, iż zaległości za kwiecień 2001r. wraz z należnymi odsetkami wpłaciła na konto PFRON w dniu 5 lipca 2004r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż oceniając rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji, wobec stwierdzenia istnienia zaległości na dzień wydania badanej decyzji brak było podstaw faktycznych i prawnych od uwzględnienia żądania strony i jej uchylenia, a na dokonaną ocenę nie miał wpływu fakt przedawnienie się zobowiązania z końcem 2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest w części zasadna. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.; dalej ustawa o rehabilitacji) do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 49a i 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienie organów podatkowych przysługują w tej mierze Prezesowi Zarządu PFRON. Dokonując oceny możliwości przedawnienie się zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON podstawowe znaczenie ma ustalenie sposobu ich powstawania. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przedsiębiorcy, zaliczeni do kategorii wymienionej w treści tego przepisu, zobowiązani są do uiszczenie należnych, miesięcznych wpłat na PFRON w wysokości ustalonej na podstawie przepisów tej ustawy. Zobowiązanie z tytułu przedmiotowych wpłat powstaje więc z mocy prawa – wobec spełnienia przez przedsiębiorcę ustawowych przesłanek wskazanych w treści przepisu. Co za tym idzie, ewentualna decyzja określająca wysokość przedmiotowego zobowiązania nie będzie miała charakteru konstytutywnego dla jego istnienia ale jedynie deklaratoryjny i wydana zostanie w oparciu o art. 21 § 3 ord. pod. Odnośnie przedawnienia zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON wskazać, należy na treść art. 70 § 1 ord. pod., zgodnie, z którym zobowiązanie podatkowe (w tym przypadku zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony w przypadkach wskazanych w dalszej części przytoczonego przepisu – w tym na podstawie § 4 - wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Dla biegu terminu przedawnienie nie ma znaczenia na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie. W szczególności nie przerywa go wydanie decyzji przez organ I instancji, w której określona zostanie wysokość zobowiązania. Ustawodawca wskazał bowiem w treści ustawy zdarzenia mające wpływ na bieg przedawnienia i nie wymienił w wśród nich faktu wydania decyzji przez organ I instancji. Potwierdzenie powyższego stanowiska znaleźć można w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 6 października 2003r. (sygn. akt FPS 8/03), w której Sąd stanął na stanowisku "(...) Upływ czasu spowoduje wygaśnięcie zobowiązania bez względu na to, czy postępowanie podatkowe się toczy, czy też nie, czy znajduje się w fazie przed organem pierwszej, czy też drugiej instancji, czy wreszcie decyzja stała się ostateczna. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, badając zarzut przedawnienia, bada przede wszystkim datę wygaśnięcia zobowiązania. Jeżeli zobowiązanie wygasło po wydaniu decyzji ostatecznej, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę, gdyż bierze pod uwagę stan istniejący w dniu wydania decyzji organu drugiej instancji (art. 21 i 22 ustawy o NSA). Jeżeli natomiast zobowiązanie podatkowe wygasło przed dniem wydania decyzji organu drugiej instancji, decyzja nieuwzgledniąjąca terminu przedawnienia podlega uchyleniu jako naruszająca prawo materialne, ponieważ organowi drugiej instancji nie wolno wypowiadać się na temat wysokości zobowiązania, które już wygasło." Stanowisko to znalazło potwierdzenie w innych orzeczeniach NSA, również w odniesieniu do przedawnienia się zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, a także w piśmiennictwie przedmiotu - por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2000r. (sygn. akt III SA 917/99), wyrok NSA z dnia 14 listopada 2000r. (sygn. akt III SA 1366/99) oraz komentarz B. Gruszczyńskiego do art. 70 ord. pod. w Ordynacja podatkowa Komentarz (s. 265, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż decyzją wydaną w I instancji w dniu ... października 2003r. określono zobowiązanie za sierpień i listopad 1998r. oraz kwiecień 2001r. Zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami bieg 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania za poszczególne miesiące 1998r. rozpoczął się z końcem tego roku, a co za tym idzie zobowiązanie to przedawniło się z końcem 2003r. Jego bieg nie uległ przerwaniu, ponieważ do zastosowania środka egzekucyjnego – zajęcia ruchomości - doszło dopiero w dniu 7 stycznia 2004r. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie I instancji, zapadła po dniu ... grudnia 2003r., a więc po przedawnieniu się zobowiązania za sierpień i listopad 1998r. Organ wydając tą decyzję w dniu ... czerwca 2004r. powinien wziąć pod uwagę przedawnienie się zobowiązania w tym zakresie. Nie jest bowiem zasadny pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym mógł on jedynie potwierdzić istnienie zaległości w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji, a na ocenę tego rozstrzygnięcia nie miało wpływu następujące z mocy prawa przedawnienie. Odnośnie zobowiązania z tytułu wpłaty na PFRON należnej za kwiecień 2001r. Sąd stwierdził, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest w tej mierze prawidłowe. Spółka, nie kwestionowała jego wysokości we wniesionej skardze i stwierdziła jedynie, że uregulowała zaległość z tego tytułu. Dlatego też, Sąd w tym zakresie skargę oddalił. Mając na uwadze powyższe, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej u.p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku. O zakresie wykonania decyzji orzekł w oparciu o art. 152 u.p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzekł w oparciu o art. 200 u.p.p.s.a.