III SA/Wa 1556/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 24 listopada 2011 r. nr IPPB1//415-751/11-2/AM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca E. B. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że samotnie wychowuje dwoje dzieci w wieku szkolnym. Obecnie zatrudniona jest na zastępstwo do końca roku. Podała, że w 2012 r. jej zarobki były większe, co pozwoliło na zaciągnięcie dwóch kredytów i zakup mieszkania (jedynego składnika majątku). Aktualnie raty miesięczne tych kredytów wynoszą 785 zł i 523 zł. Do dochodów Skarżąca zaliczyła wynagrodzenie za pracę w wysokości 5.000 zł i alimenty na dzieci w kwocie 1.150 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano pogląd o wyjątkowym charakterze tej instytucji, w przypadku której mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie tym wskazuje się także, iż prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując to prawo, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem wspomnianej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (zob. postanowienia NSA z: 14 lutego 2014 r., II FZ 1609/13; 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r., I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r., II FZ 1005/12). Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Oceniając jej wniosek z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że na obecnym etapie postępowania na Skarżącej nie ciążą jakiekolwiek koszty sądowe. Wyrokiem z 9 kwietnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił bowiem wcześniejszy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W efekcie przedmiotem merytorycznej oceny tego Sądu będzie powtórnie skarga na interpretację indywidualną. Skarga ta została już opłacona. Przyszłymi i potencjalnymi kosztami sądowymi, jakie mogą być związane z niniejszą sprawą będą – w przypadku ewentualnego oddalenia wspomnianej skargi - opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz – w przypadku zaskarżenia tego rozstrzygnięcia - wpis od skargi kasacyjnej. Opłaty te wyniosą łącznie 200 zł. Analiza formularza prowadzi do wniosku, że - wbrew twierdzeniom Skarżącej – koszty te jest ona w stanie udźwignąć. Uzyskiwane dochody (łącznie 6.150 zł) pozwalają bowiem – pomimo sygnalizowanej niestabilnej sytuacji zarobkowej - na poczynienie oszczędności we wskazanej wyżej kwocie. Ich poczynienie nie odbędzie się kosztem zaspokojenia potrzeb życiowych Skarżącej i jej rodziny. Z tego względu uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Odnosząc się ubocznie do prośby Skarżącej o "odstąpienie od obciążania ...kosztami sądowymi w związku z przegraną sprawą" referendarz sądowy wyjaśnia, że nawet przyznanie stronie prawa pomocy nie zwalnia jej od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli taki obowiązek wynika z innych przepisów (stanowi o tym art. 248 P.p.s.a.). Dlatego też przyznanie stronie tego prawa nie chroni jej przed odpowiedzialnością finansową za wynik postępowania, o której sąd administracyjny orzeka stosownie do art. 209 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Brak jest natomiast podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 P.p.s.a., w tym w orzeczeniu oddalającym skargę.